Ένα βιβλίο-γροθιά εκδίδεται και αφυπνίζει την κοιμωμένη Δύση: «Αρχιπέλαγος Γκουλάγκ»

Μια μέρα σαν σήμερα 28 Δεκεμβρίου του 1973 εκδίδεται για πρώτη φορά ένα βιβλίο- γροθιά στο πρόσωπο της κοινωνίας: «Αρχιπέλαγος Γκουλάγκ» ο τίτλος του και συγγραφέας του ο Ρώσος Αλεξάντρ Σολζενίτσιν.

«Πώς πηγαίνει κανείς σε αυτό το μυστηριώδες Αρχιπέλαγος; Κάθε ώρα πετούν για εκεί αεροπλάνα, φεύγουν πλοία, τραίνα ξεκινούνε ξεφυσώντας, αλλά δεν υπάρχει πάνω τους ούτε μια επιγραφή που να δείχνει τον προορισμό τους...», έτσι αρχίζει την ιστόρησή του ο Σολζενίτσιν στο βιβλίο που αποκάλυψε στη Δύση την Κόλαση των Σοβιετικών Γκουλάγκ.

Ο ρώσος συγγραφέας, ο οποίος επέζησε έπειτα από οκτώ χρόνια εγκλεισμού στα Γκουλάγκ, έδωσε στον όρο την ανατριχιαστική φήμη του με την έκδοση του βιβλίου του. Ο Σολζενίτσιν παρομοίαζε τα διάσπαρτα στρατόπεδα με «αλυσίδα νησιών» και περιέγραφε τα Γκουλάγκ ως ένα σύστημα όπου οι άνθρωποι δούλευαν μέχρι θανάτου.
Ο Σολζενίτσιν, τιμήθηκε από τη Σουηδική Ακαδημία με Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1970, ενώ ο Ψυχρός Πόλεμος μαινόταν Ο Σολζενίτσιν δεν παραβρέθηκε στην τελετή απονομής του βραβείου στη Στοκχόλμη επειδή φοβόταν ότι αν έφευγε από την πατρίδα του, οι Αρχές θα του απαγόρευαν να επιστρέψει· του απονεμήθηκε το βραβείο με τέσσερα χρόνια καθυστέρηση, μετά την εκδίωξή του από τη Σοβιετική Ένωση.

Κάτι σαν το Άουσβιτς!

Στην εποχή μας, η λέξη «γκούλαγκ» χρησιμοποιείται (δεύτερη μετά το Άουσβιτς) ως συνώνυμο της φυλάκισης υπό απάνθρωπες, σκοτεινές και άθλιες συνθήκες. Το σύστημα των Γκουλάγκ θεωρείται ένα από τα πιο σκληρά συστήματα σωφρονισμού στον κόσμο. Οι απάνθρωπες συνθήκες, τα βασανιστήρια και η εξοντωτική καθημερινή εργασία ώθησαν αρκετούς κρατούμενους να αυτοκτονήσουν και κάποιους- πιο ανήσυχα πνεύματα- να σκεφτούν να δραπετεύσουν. Εκείνοι που άφησαν τα κόκκαλά τους στα παγωμένα Γκουλάγκ; Αμέτρητοι!

Ο Αλεξάντρ Σολζενίτσιν έγραψε στην αφιέρωσή του: «Το αφιερώνω σε όσους δεν έφτασε η ζωή για να τα διηγηθούν αυτά. Και ας με συγχωρέσουν, που δεν τα είδα όλα, δεν τα θυμήθηκα όλα, δεν τα μάντεψα όλα». Και στον πρόλογό του γράφει ο Σολζενίτσιν: «Ήταν πάνω από τις δυνάμεις ενός ανθρώπου να γράψει μόνος του αυτό το βιβλίο. Εκτός από όσα αποκόμισα από το Αρχιπέλαγος-πάνω στο τομάρι μου, με τη θύμηση, με το αυτί και το μάτι μου- υλικό για αυτό το βιβλίο μου έδωσαν με τις αφηγήσεις, τις αναμνήσεις και τα γράμματά τους 277 άνθρωποι· το βιβλίο αυτό είναι το κοινό ομόψυχο μνημείο για όσους βασανίστηκαν και εκτελέστηκαν»

Το Αρχιπέλαγος Γκουλάγκ γράφτηκε στη δεκαετία 1958–1968 και άρχισε να δημοσιεύεται το 1973 στο Παρίσι με τη μέθοδο samizdat: μυστική ιδιόχειρη συγγραφή και έκδοση - διανομή ή αποστολή προς έκδοση στο εξωτερικό. Αμέσως με την κυκλοφορία του πρώτου τόμου, το σοβιετικό καθεστώς συνέλαβε τον Σολζενίτσιν ως προδότη. Η κατακραυγή του διεθνούς Τύπου, υποχρέωσε τους Σοβιετικούς, από την επόμενη μόλις ημέρα, να τον απελάσουν. Το Αρχιπέλαγος Γκουλάγκ είναι σήμερα μέσα στα 100 πιο επιδραστικά βιβλία όλων των εποχών, ενώ διδάσκεται στα σχολεία στη Ρωσία!