Άγγελος Συρίγος για ελληνοτουρκικά : Εξαιρετικά δύσκολο να μπει η συζήτηση στη «βαριά» ατζέντα

Στις ελληνοτουρκικές σχέσεις και στο γεγονός πως είναι «εξαιρετικά δύσκολο» να περάσει η συζήτηση στη λεγόμενη «βαριά» ατζέντα αναφέρεται ο βουλευτής της Ν.Δ. και καθηγητής Διεθνούς Δικαίου και Εξωτερικής Πολιτικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο Άγγελος Συρίγος.399024_1Όπως επισημαίνει σε συνέντευξή του στο ethnos.gr «διαφωνούμε ακόμη και στον αριθμό των θεμάτων» καθώς «ή Τουρκία θέτει περίπου 10 θέματα. Η Ελλάδα αποδέχεται ως διμερές πρόβλημα μόνον την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ σε Αιγαίο και ανατολική Μεσόγειο». Ειδικότερα -αναφερόμενος στο τοπίο που έχει διαμορφωθεί- σημειώνει «για να συναινέσει η Άγκυρα σε δικαστική προσφυγή για την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας, θα απαιτήσει να τεθεί παράλληλα και το θέμα της κυριαρχίας επί των νησιών. Προφανώς δεν υπάρχει ελληνική κυβέρνηση που θα δεχθεί κάτι τέτοιο. Συνεπώς το Διεθνές Δικαστήριο μετά το 1996 έχει πρακτικώς τεθεί εκτός συζητήσεως. Άρα είμαστε πρακτικώς σε αδιέξοδο».Σχετικά με το «Συμβούλιο της Ειρήνης» και την στάση της ελληνικής πλευράς ο Άγγελος Συρίγος τονίζει πως «επειδή είναι αμερικανική πρωτοβουλία στην οποία συμμετέχει και η Τουρκία, ορθώς η Ελλάδα δεν αδιαφόρησε για τη σχετική πρόσκληση Τραμπ. Δεν θέλησε όμως να στραφεί και εναντίον του θεσμού του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, όπου ειδικώς αυτή την περίοδο συμμετέχουμε ως μη μόνιμο μέλος». Συνεχίζει λέγοντας : «πήγαμε ως παρατηρητές. Αυτό μας δίνει τη δυνατότητα να κινηθούμε αναλόγως των εξελίξεων.»Τέλος όσον αφορά τις επόμενες εκλογές - απαντώντας σε σχετική ερώτηση - ο κ. Συρίγος σημειώνει πως εκλογές θα γίνουν σε 13-14 μήνες και τονίζει «είναι νωρίς να σας πω εάν είναι εφικτός ή όχι ο στόχος της αυτοδυναμίας». Εάν όμως δεν προκύψει αυτοδυναμία υπογραμμίζει πως «ο τόπος πρέπει να έχει κυβέρνηση. Αυτή θα προκύψει από ένα βασικό πρόγραμμα για τη διακυβέρνηση στο οποίο θα συμφωνήσουν οι υποψήφιοι κυβερνητικοί εταίροι». Προσθέτει «δεν ξέρω ποια κόμματα και με τι ποσοστά θα εκπροσωπούνται στην επόμενη βουλή», σημειώνοντας πως στην παρούσα βουλή «το κόμμα εκείνο που βρίσκεται εγγύτερα στη Νέα Δημοκρατία και διαθέτει και κυβερνητική εμπειρία είναι το ΠΑΣΟΚ».Πως διαμορφώνεται το τοπίο στις ελληνοτουρκικές σχέσεις μετά τη συνάντηση του πρωθυπουργού με τον Τούρκο πρόεδρο ; Θεωρείτε πως θα υπάρξουν ήρεμα νερά ή θα συνεχίσει η Άγκυρα να ανοίγει θέματα όπως είχε κάνει τους προηγούμενους μήνες (π.χ με τις navtex);Η Τουρκία ανοίγει καινούργια θέματα διαρκώς από το 1974 και μετά. Είναι πάγια τακτική της. Το θέμα είναι ο τρόπος που θέτει αυτά τα θέματα. Περιορίζεται μόνον σε διπλωματικές διακοινώσεις ή τα θέτει εμπράκτως επί του πεδίου; Με την εξαίρεση των επεισοδίων γύρω από το ηλεκτρικό καλώδιο διασυνδέσεως Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ, είναι γεγονός ότι τα τελευταία τρία χρόνια η Τουρκία επιλέγει τη διπλωματική οδό. Πόσο θα κρατήσει αυτό; Αφ’ ης στιγμής δεν έχει βρεθεί κάποια λύση στον σκληρό πυρήνα των διαφωνιών μας με την Τουρκία, είναι θέμα ευρύτερων συγκυριών που θα προσδιορίσει πότε η Άγκυρα θα επιστρέψει σε άλλες, πιο επικίνδυνες τακτικές. Προς το παρόν αυτοσυγκρατείται για μία σειρά από λόγους. Αυτοί σχετίζονται με την αντιπαλότητα που έχει δημιουργήσει με το Ισραήλ, με το θέμα των Κούρδων, με τον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας, ακόμη και με το απρόβλεπτο πολλών αποφάσεων του αμερικανού προέδρου.Τελικά υπάρχουν περιθώρια για να μπει η ελληνοτουρκική συζήτηση στη λεγόμενη «βαριά» ατζέντα και πως θα μπορούσε να γίνει αυτό ;Το βρίσκω εξαιρετικά δύσκολο. Συζητάμε με την Τουρκία τα τελευταία 50 χρόνια, αν και με αρκετά διαλείμματα. Είναι σαφές ότι δεν πρόκειται να βρεθεί λύση μέσω διαλόγου. Διαφωνούμε ακόμη και στον αριθμό των θεμάτων. Η Τουρκία θέτει περίπου 10 θέματα. Η Ελλάδα αποδέχεται ως διμερές πρόβλημα μόνον την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ σε Αιγαίο και ανατολική Μεσόγειο. Τη λύση θα μπορούσε να προσφέρει ένα δικαιοδοτικό όργανο, όπως το Διεθνές Δικαστήριο στη Χάγη. Το 1996 η Άγκυρα ξεκίνησε να αμφισβητεί την ελληνική κυριαρχία σε απροσδιόριστο αριθμό νησιών. Η αμφισβήτηση έχει δυναμιτίσει την θέση της Αθήνας περί προσφυγής στη Χάγη για την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας. Για να συναινέσει η Άγκυρα σε δικαστική προσφυγή για την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας, θα απαιτήσει να τεθεί παράλληλα και το θέμα της κυριαρχίας επί των νησιών. Προφανώς δεν υπάρχει ελληνική κυβέρνηση που θα δεχθεί κάτι τέτοιο. Συνεπώς το Διεθνές Δικαστήριο μετά το 1996 έχει πρακτικώς τεθεί εκτός συζητήσεως. Άρα είμαστε πρακτικώς σε αδιέξοδο.Πριν από λίγες μέρες μπήκαν οι υπογραφές στις συμφωνίες μίσθωσης μεταξύ της Ελληνικής Δημοκρατίας και της κοινοπραξίας Chevron – HELLENiQ ENERGY για την παραχώρηση αποκλειστικών δικαιωμάτων έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων σε θαλάσσιες περιοχές νότια της Πελοποννήσου και της Κρήτης. Τι σημαίνει αυτό από οικονομική - ενεργειακή πλευρά αλλά και από γεωπολιτική ;Το αυθαίρετο όριο του τουρκολιβυκού μνημονίου βρίσκεται ελάχιστα ανατολικότερα των τεμαχίων που μίσθωσε η κοινοπραξία CHEVRON-HELLENIQENERGY. Ορθότερο είναι να πούμε ότι ακυρώνεται εμπράκτως το ιδεολόγημα της «Γαλάζιας Πατρίδας» σε όλη την περιοχή νοτίως της Κρήτης. Στους σχετικούς τουρκικούς χάρτες που κυκλοφορούν, η περιοχή αυτή εμφανίζεται να ανήκει κατά το μεγαλύτερο τμήμα της στην Λιβύη ενώ ένα μικρότερο τμήμα περιέρχεται στην Τουρκία. Όλες αυτές οι κατά φαντασίαν «τουρκικές» και «λιβυκές» περιοχές περιλαμβάνονται πλέον στα τεμάχια «Νότια Κρήτη 1» και «Νότια Κρήτη 2» που θα διερευνήσει και εκμεταλλευθεί η κοινοπραξία. Τελειώνουν έτσι οι διεκδικήσεις Τουρκίας και Λιβύης νοτίως της Κρήτης. Επίσης αναιρείται στο θεμέλιό της η τουρκική θεωρία ότι τα ελληνικά νησιά δεν έχουν δική τους υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ. Η θαλάσσια περιοχή που θα εκμεταλλευθεί η κοινοπραξία ανήκει στην Ελλάδα αποκλειστικώς λόγω της επήρειας της νήσου Κρήτης και όχι λόγω των ελληνικών ηπειρωτικών ακτών.Οι ευρωατλαντικές σχέσεις τον τελευταίο χρόνο έχουν περάσει από περιόδους αναταράξεων. Λαμβάνοντας υπόψη τη στάση που τηρεί ο Ντόναλντ Τραμπ σε μία σειρά θεμάτων πως πρέπει να κινηθεί το επόμενο διάστημα η Ευρώπη και σε ποια θέματα πρέπει να ρίξει το βάρος ;Η Ευρώπη, η γηραιά μας ήπειρος, όπως την αποκαλούμε, πρέπει να ενηλικιωθεί. Για πάρα πολλά χρόνια βασίστηκε στην ασφάλεια που προσέφερε η Αμερική. Σε κάποιους τομείς η προστασία των ΗΠΑ ήταν σχεδόν αποκλειστική. Επί παραδείγματι, πλην της Βρετανίας και της Γαλλίας καμία ευρωπαϊκή χώρα δεν σκέφτηκε ποτέ να δημιουργήσει πυρηνικά όπλα διότι βασιζόταν στην αμερικανική πυρηνική ομπρέλα. Δεν είναι μία εύκολη διαδικασία για την Ευρώπη. Έχουμε, ξέρετε, τη συνήθεια να βλέπουμε τα πράγματα μέσα από την δική μας οπτική. Όταν οι ΗΠΑ απαίτησαν πέρυσι από τις ευρωπαϊκές χώρες να αυξήσουν στο 5% το ποσοστό του ΑΕΠ που διαθέτουν για αμυντικές δαπάνες, σε εμάς η απαίτηση δεν προκάλεσε ιδιαίτερη εντύπωση. Λόγω της τουρκικής απειλής θεωρούμε φυσιολογικό να διαθέτουμε επί δεκαετίες τουλάχιστον του 3% του ΑΕΠ. Για πολλά ευρωπαϊκά κράτη, όμως, που διαθέτουν λιγότερο από 1% του ΑΕΠ τους, η αμερικανική απαίτηση ακούστηκε εξωπραγματική. Το ίδιο συνέβη και όταν η Αμερική απείλησε τη Δανία με εισβολή στη Γροιλανδία. «Δεν γίνεται μία χώρα μέλος του ΝΑΤΟ να απειλεί μία άλλη χώρα μέλος με πόλεμο!», αναφώνησαν οι Ευρωπαίοι. Σε εμάς δεν έκανε ιδιαίτερη εντύπωση. Επί δεκαετίες μάς απειλεί με πόλεμο η Τουρκία, σε περίπτωση αυξήσεως των ελληνικών χωρικών υδάτων. Ένα άλλο εγγενές πρόβλημα που έχει η Ευρώπη είναι να προσδιορίσουμε την απειλή που αντιμετωπίζει. Η Φινλανδία, η Σουηδία, η Πολωνία, οι τρεις βαλτικές δημοκρατίες αντιλαμβάνονται ως απειλή τη Ρωσία. Εμείς και η Κύπρος αντιλαμβανόμαστε ως απειλή την Τουρκία. Η Πορτογαλία και το Βέλγιο δεν αντιλαμβάνονται ως απειλή ούτε τη Ρωσία, ούτε την Τουρκία. Αυτό μπορεί να λυθεί με τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού συμβουλίου ασφαλείας που θα προσδιορίζει τις ευρωπαϊκές απειλές.Πώς βλέπετε τις κινήσεις του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ όσον αφορά στο «Συμβούλιο Ειρήνης» ; Και ποια στάση πρέπει να τηρήσει στο θέμα αυτό το επόμενο διάστημα η Ελλάδα ;Ο Αμερικανός πρόεδρος επισημαίνει ένα σωστό πρόβλημα. Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ πρακτικώς δεν λειτουργεί. Η δυνατότητα των πέντε μόνιμών μελών του, των ΗΠΑ, της Ρωσίας, της Κίνας, της Βρετανίας και της Γαλλίας να θέτουν βέτο, ακυρώνει τη δυνατότητα παρεμβάσεώς του σε πλείστα θέματα. Το «Συμβούλιο Ειρήνης» προέκυψε κατά τη διαδικασία διακοπής των εχθροπραξιών στη Λωρίδα της Γάζας. «Ευλογήθηκε» σχετικά και με απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, αποκλειστικώς για τη Λωρίδα της Γάζας. Πατώντας πάνω σε αυτά τα δεδομένα, ο Αμερικανός πρόεδρος αποφάσισε να επεκτείνει την αρμοδιότητα του «Συμβουλίου Ειρήνης». Είναι πρόθεσή του Τραμπ το νέο αυτό μόρφωμα να υπερκαλύψει το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ; Θεωρητικώς ναι αλλά κάτι τέτοιο δεν είναι ρητώς εκπεφρασμένο. Από εκεί και πέραν, όμως, το «Συμβούλιο της Ειρήνης» έχει πολλά ασαφή και διφορούμενα σημεία στη διάρθρωση και λειτουργία του. Επειδή είναι αμερικανική πρωτοβουλία στην οποία συμμετέχει και η Τουρκία, ορθώς η Ελλάδα δεν αδιαφόρησε για τη σχετική πρόσκληση Τραμπ. Δεν θέλησε όμως να στραφεί και εναντίον του θεσμού του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, όπου ειδικώς αυτή την περίοδο συμμετέχουμε ως μη μόνιμο μέλος. Επέλεξε μία διπλωματική οδό, όπως και πολλά ευρωπαϊκά κράτη περιλαμβανομένης και της ΕΕ. Πήγαμε ως παρατηρητές. Αυτό μας δίνει τη δυνατότητα να κινηθούμε αναλόγως των εξελίξεων.Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν πως τα ποσοστά της Ν.Δ. στην εκτίμηση ψήφου κινούνται κοντά στο 30%. Τελικά πόσο εφικτός είναι ο στόχος που έχει μπει για αυτοδυναμία ; Σε περίπτωση που αυτός ο στόχος δεν επιτευχθεί, με ποια κόμματα θα μπορούσε μετά τις εκλογές να υπάρξει συνεργασία ;Οι εκλογές θα γίνουν σε 13-14 μήνες από σήμερα. Στην πολιτική είναι τεράστιο χρονικό διάστημα. Επομένως, είναι νωρίς να σας πω εάν είναι εφικτός ή όχι ο στόχος της αυτοδυναμίας. Εάν όμως δεν προκύψει αυτοδυναμία από την κάλπη, πρέπει να έχουμε κατά νου ότι ο τόπος πρέπει να έχει κυβέρνηση. Αυτή θα προκύψει από ένα βασικό πρόγραμμα για τη διακυβέρνηση στο οποίο θα συμφωνήσουν οι υποψήφιοι κυβερνητικοί εταίροι. Όσο λιγότερες είναι οι ιδεολογικές διαφορές, τόσο πιο εύκολο είναι να υπάρξει συμφωνία για το πρόγραμμα. Δεν ξέρω ποια κόμματα και με τι ποσοστά θα εκπροσωπούνται στην επόμενη βουλή. Στην παρούσα βουλή, το κόμμα εκείνο που βρίσκεται εγγύτερα στη Νέα Δημοκρατία και διαθέτει και κυβερνητική εμπειρία είναι το ΠΑΣΟΚ.