Οι πραγματικοί λόγοι που ο Σαρτρ γύρισε την πλάτη στο Νόμπελ Λογοτεχνίας

Μια μέρα σαν σήμερα, 22 Οκτωβρίου του 1964, ο διάσημος γάλλος φιλόσοφος Ζαν Πολ Σαρτρ- του οποίου η πολιτική φιλοσοφία βασίστηκε εν μέρει στην κριτική των θεσμών- αρνείται το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας· ήταν ο πρώτος που γύριζε την πλάτη στο βαρύτιμο έπαθλο.

Ο Σαρτρ πίστευε ότι ένας συγγραφέας δεν πρέπει να μετατρέπεται σε θεσμό, καθώς αυτό θα έθετε σε κίνδυνο την ελευθερία και την ανεξαρτησία του. Αυτή η άρνηση δεν ήταν πρωτοφανής για αυτόν· ανέκαθεν αρνούνταν επίσημες διακρίσεις. Ένιωθε ότι η αποδοχή ενός βραβείου θα δημιουργούσε μια μορφή «πίεσης»  που δεν ήθελε να επιβάλει στους αναγνώστες του.

Ο Σαρτρ θεωρούσε ότι τα μόνα νόμιμα εργαλεία ενός συγγραφέα ήταν το γράψιμό και η ικανότητά του να εκφράζεται μέσω του γραπτού λόγου. Αν και δεν ήταν ο κύριος λόγος αυτός για την άρνηση του Βραβείου, σημείωσε επίσης ότι «βασανίστηκε» από το μεγάλο χρηματικό ποσό που συνοδεύει το Νόμπελ και σκέφτηκε ότι θα μπορούσε να το είχε δωρίσει στο κίνημα κατά του απαρτχάιντ, αν το είχε δεχτεί. Ο Σαρτρ έγραψε επιστολή στη Σουηδική Ακαδημία ενημερώνοντάς τους για την άρνησή του πριν οριστικοποιηθεί η επίσημη απόφαση της επιτροπής των Βραβείων Νόμπελ, αλλά η επιστολή του έφτασε πολύ αργά για να την λάβει υπ' όψη της η κριτική επιτροπή.
Η Ακαδημία είχε ήδη αποφασίσει και η απάντησή της τακτοποιούσε το θέμα: «Υπενθυμίζεται ότι ο βραβευμένος έχει γνωστοποιήσει ότι δεν επιθυμεί να παραλάβει το βραβείο. Το γεγονός ότι αρνήθηκε αυτή τη διάκριση δεν τροποποιεί καθόλου την εγκυρότητα του βραβείου. Υπό τις συνθήκες αυτές, ωστόσο, η Ακαδημία μπορεί μόνο να δηλώσει ότι η απονομή του βραβείου δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί».

Αυτό το «κάτι άλλο»...

Ενώ η δήλωση του Σαρτρ στον Τύπο ήταν ευγενική και προσεκτικά συνταγμένη, στο ντοκιμαντέρ του 1976 «Sartre par lui-meme»Ο Σαρτρ μόνος του) αποκάλυψε τους πραγματικούς λόγους για την απόρριψη του βραβείου Νόμπελ: «Επειδή ήμουν πολιτικά ενταγμένος, το αστικό κατεστημένο ήθελε να διορθώσει τα λάθη του παρελθόντος· υπήρχε μια παραδοχή! Και έτσι μου έδωσαν το βραβείο Νόμπελ. Με συγχώρεσαν και είπαν ότι το άξιζα. Ήταν τερατώδες!»…
Παρ’ όλα αυτά, ο αστικός μύθος άλλα διέδωσε τότε: ο Σαρτρ ήταν οργισμένος με τη Σουηδική Ακαδημία διότι είχε απονείμει το Νόμπελ στον άσπονδο φίλο του Αλμπέρ Καμί επτά χρόνια πριν από αυτόν. Ε, κάτι τέτοιο «ήταν τερατώδες»!

Επίσης σαν σήμερα…

1707: Μια από τις χειρότερες τραγωδίες του Βρετανικού Ναυτικού καταγράφεται στα νησιά Σίλι ανοιχτά της Κορνουάλης.
1798: Αλή Πασάς: Όταν το Λιοντάρι της Ηπείρου κατασπάραξε τη μισή Πρέβεζα – Ακόμα και ο δήμιος δεν άντεξε το μακελειό.
1923: Ξεσπάει στην Ελλάδα το κίνημα των φιλομοναρχικών στρατηγών Λεοναρδόπουλου – Γαργαλίδη· το πραξικόπημα κατεστάλη.
1988: Ο Ανδρέας Παπανδρέου επιστρέφει από το Λονδίνο, μετά την επέμβαση μπαι-πας, στην οποία υποβλήθηκε στο νοσοκομείο Χέρφιλντ. Καθώς κατεβαίνει από τη σκάλα του αεροπλάνου, με ένα νεύμα του καλεί κοντά του τη Δήμητρα Λιάνη, επισημοποιώντας τη σχέση τους.