Προαστιακός Δυτικής Αττικής: Έχασε το τρένο του Ταμείου Ανάκαμψης - Συνεχίζεται με πόρους από τον προϋπολογισμό

Ήταν πριν από περίπου έναν χρόνο όταν η κυβέρνηση επιχειρούσε να κλείσει κάθε συζήτηση γύρω από την αμφισβήτηση της χρηματοδότησης του Προαστιακού Δυτικής Αττικής από το Ταμείο Ανάκαμψης. Από το βήμα της Βουλής, ο τότε αναπληρωτής υπουργός Μεταφορών Κωνσταντίνος Κυρανάκης διαβεβαίωνε με κατηγορηματικό τρόπο ότι το έργο «δεν απεντάσσεται», απαντώντας στις αιτιάσεις της αντιπολίτευσης ότι η ελληνική κυβέρνηση είχε ήδη ζητήσει αλλαγές στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης.

Όπως υποστήριζε τότε, οι τροποποιήσεις αφορούσαν αποκλειστικά τεχνικές παρεμβάσεις, όπως μεταβολές στη χάραξη και σε επιμέρους τεχνικά χαρακτηριστικά, οι οποίες - όπως έλεγε - είναι απολύτως συνηθισμένες στην εξέλιξη μεγάλων δημόσιων έργων.

Σήμερα, δώδεκα μήνες αργότερα, η πραγματικότητα έρχεται να επιβεβαιώσει τις καταγγελίες, στις οποίες είχε προβεί τότε ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΠΑΣΟΚ, Παύλος Γερουλάνος με τον ίδιο μάλιστα σε μακροσκελή ανάρτησή του να κάνει λόγο για «case study ...παράνοιας». Η κυβέρνηση παραδέχεται πλέον ότι το έργο, το οποίο έχει ήδη περάσει από ...σαράντα κύματα έχει απενταχθεί από το Ταμείο με τα δύο συναρμόδια υπουργεία (Οικονομικών και Μεταφορών) να σπεύδουν να διαβεβαιώσουν με κοινή τους ανακοίνωση ότι ο Προαστιακός Δυτικής Αττικής παραμένει μεν ενεργό έργο, αλλά θα ολοκληρωθεί με χρηματοδότηση από εθνικούς πόρους. Αυτό σημαίνει πως ο λογαριασμός θα φτάσει τελικά στους Έλληνες φορολογούμενους ύστερα από την απώλεια των οροσήμων και το επίσημο αίτημα αφαίρεσης από το πρόγραμμα «Ελλάδα 2.0» στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Η κυβέρνηση επιμένει ότι δεν πρόκειται για εγκατάλειψη του έργου, αλλά για αλλαγή της πηγής χρηματοδότησης. Ωστόσο, είναι αδιαμφισβήτητο το γεγονός ότι ένα από τα μεγαλύτερα σιδηροδρομικά έργα της Αττικής έχασε το ...τρένο του Ταμείου Ανάκαμψης, ακριβώς επειδή δεν κατέστη εφικτό να τηρηθούν τα προβλεπόμενα χρονοδιαγράμματα. Επιπροσθέτως και λόγω των καθυστερήσεων που έρχονται, αναμένονται και αποζημιώσεις στην ανάδοχο, οι οποίες έχουν εν μέρει εγκριθεί μόλις τον περασμένο μήνα χωρίς να ανακοινωθεί το ύψος του «καπέλου» που θα επιβαρύνει το έργο και κατ΄επέκταση τους φορολογούμενους.

Σε κάθε περίπτωση το χρονοδιάγραμμα του έργου του Προαστιακού Δυτικής Αττικής, το οποίο θα έδινε ανάσα σε αυτές τις περιοχές έχει πλέον εκτροχιαστεί πλήρως, χωρίς να μπορεί να υπολογιστεί ακριβώς το πότε θα ολοκληρωθεί. Οι εργασίες παραμένουν «παγωμένες», ενώ παρά το γεγονός ότι τον τελευταίο καιρό φαίνεται να έχει βρεθεί ένας κοινός βηματισμός με τον δήμο Ασπροπύργου, δεν έχει συμβεί το ίδιο με τα ΕΛΠΕ, τα οποία σύμφωνα με πληροφορίες, δεν έχουν συμφωνήσει σε αλλαγή στη χάραξη ή πρόσθετα μέτρα προστασίας τα οποία ζητά ο δήμος προκειμένου να «ξαναζωντανέψουν» τα εργοτάξια.

Υπενθυμίζεται ότι η σύμβαση του έργου είχε υπογραφεί στις 21 Δεκεμβρίου 2023 με ορίζοντα ολοκλήρωσης τους 28 μήνες, δηλαδή έως τις 20 Απριλίου 2026. Η προθεσμία μετατέθηκε στη συνέχεια έως τις 30 Ιουνίου 2026, ωστόσο το έργο ακόμα και σήμερα βρίσκεται περίπου στα μισά, ενώ ο συνολικός προϋπολογισμός του ύστερα και από τις τελευταίες τροποποιήσεις ανέρχεται σε σχεδόν 132 εκ. ευρώ συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ. Η νέα γραμμή θα είναι μήκους 34,5 χλμ. από τα Άνω Λιόσια μέχρι τον ΣΣ Μεγάρων και θα έχει επτά σταθμούς: ΕΛΠΕ Ασπροπύργου, Ασπρόπυργος, Βαμβακιάς, Ελευσίνα, ΕΛΠΕ Ελευσίνας, Λουτρόπυργος, Νέα Πέραμος.

Το ιστορικό της υπόθεσης

Το ζήτημα του Προαστιακού είχε απασχολήσει έντονα την πολιτική επικαιρότητα το καλοκαίρι του 2025, όταν το ΠΑΣΟΚ δημοσιοποίησε κατάλογο έργων για τα οποία η ίδια η ελληνική κυβέρνηση είχε ζητήσει τροποποιήσεις ή αναθεωρήσεις στο σχέδιο «Ελλάδα 2.0». Στη λίστα περιλαμβανόταν και το ορόσημο που αφορούσε την ολοκλήρωση του Προαστιακού Σιδηροδρόμου Δυτικής Αττικής με την επισήμανση ότι, σύμφωνα με το ελληνικό αίτημα, η επίτευξή του δεν ήταν πλέον εφικτή λόγω απρόβλεπτων νομικών ζητημάτων.

Η κυβέρνηση αντέδρασε έντονα, υποστηρίζοντας ότι ουδέποτε τέθηκε θέμα απένταξης του έργου. Ο κ. Κυρανάκης διαβεβαίωνε τόσο στην Επιτροπή όσο και αργότερα στην Ολομέλεια της Βουλής ότι οι αλλαγές αφορούσαν αποκλειστικά ζητήματα τεχνικής φύσης, όπως η αναγκαία τροποποίηση της χάραξης στην περιοχή της Ελευσίνας, ενώ καλούσε την αντιπολίτευση να αποσύρει τους ισχυρισμούς της περί εγκατάλειψης του έργου.

«Εγώ, λοιπόν, λέω ξεκάθαρα ότι το έργο δυτικού προαστιακού δεν απεντάσσεται και η τροποποίηση, η οποία αφορά στο Ταµείο Ανάκαµψης, µπορεί να έχει να κάνει µε αλλαγή χάραξης, µε αλλαγή τεχνικών χαρακτηριστικών, µε µια σειρά από πράγματα φυσιολογικά σε κάθε δηµόσιο έργο…Σας λέω, λοιπόν, ότι το έργο προαστιακού δεν απεντάσσσεται. Ζητήστε συγγνώμη για την αναστάτωση, την οποία προκαλέσατε σε δηµάρχους, Βουλευτές, πολιτευτές, στελέχη της δικής σας παράταξης και πάρτε το πίσω. Είναι απλό», ήταν οι χαρακτηριστικές αποστροφές του κ. Κυρανάκη.

Η εικόνα αυτή ανατράπηκε ουσιαστικά όταν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσιοποίησε την τελευταία αναθεώρηση του ελληνικού σχεδίου ανάκαμψης. Στο σχετικό έγγραφο αναφέρεται ρητά ότι η Ελλάδα ζήτησε την αφαίρεση του συγκεκριμένου μέτρου, εξηγώντας πως, λόγω απρόβλεπτων τεχνικών δυσκολιών, δεν είναι πλέον εφικτή η ολοκλήρωσή του εντός των χρονικών ορίων του Ταμείου Ανάκαμψης.

Έτοιμο μόνο το ...μισό έργο

Ύστερα από τις τελευταίες εξελίξεις, εχθές με κοινή ανακοίνωση των υπουργείων Εθνικής Οικονομίας και Υποδομών και Μεταφορών επιχειρήθηκε να αποσυνδεθεί η αλλαγή χρηματοδότησης από οποιαδήποτε αμφισβήτηση της συνέχισης του έργου. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, ο Προαστιακός Δυτικής Αττικής θα ολοκληρωθεί κανονικά, με χρηματοδότηση από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026 - 2030.

Ωστόσο, όπως τα ίδια τα υπουργεία παραδέχονται, έως σήμερα – ένα μήνα μετά και τη λήξη της παράτασης του χρονοδιαγράμματος - έχει προχωρήσει μόλις το ...μισό έργο: «Η σύμβαση του έργου παραμένει ενεργή και έχει ήδη ολοκληρωθεί το 53% του φυσικού αντικειμένου, το οποίο αντιστοιχεί σε 56,13 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ», σημειώνεται στην ανακοίνωση. 

Η κυβέρνηση αποδίδει την έξοδο από το Ταμείο Ανάκαμψης σε μια σειρά παραγόντων που, όπως υποστηρίζει, δεν μπορούσαν να προβλεφθούν όταν σχεδιάστηκε το έργο, ενώ αφήνει ανοιχτό και το ενδεχόμενο ενεργοποίησης της προαίρεσης για επέκταση της γραμμής μέχρι το κέντρο των Μεγάρων. Ανάμεσα στις δυσκολίες του έργου επισημαίνονται οι μετατοπίσεις δικτύων κοινής ωφέλειας, αγωγών καυσίμων, καθυστερήσεις στις απαλλοτριώσεις, διοικητικές και δικαστικές εμπλοκές, αλλά και αλλαγές στη χάραξη της γραμμής.

Κατά την ίδια επιχειρηματολογία, η παραμονή του έργου στο Ταμείο Ανάκαμψης θα δημιουργούσε σοβαρό κίνδυνο απώλειας κοινοτικών πόρων και ενδεχόμενων υψηλών κυρώσεων, καθώς δεν θα ήταν δυνατό να ολοκληρωθεί εγκαίρως. Παράλληλα υποστηρίζεται ότι οι ευρωπαϊκοί πόροι που απελευθερώνονται θα αξιοποιηθούν σε άλλα ώριμα έργα του ελληνικού σχεδίου, χωρίς να μειώνεται το συνολικό ύψος της χρηματοδότησης που λαμβάνει η χώρα. Στα χρηματοδοτούμενα έργα, αναφέρεται η οργανωτική μεταρρύθμιση και ο ψηφιακός μετασχηματισμός του σιδηρόδρομου, δηλαδή η εγκατάσταση συστημάτων τηλεματικής σε 6 μεγάλες σιδηροδρομικές σήραγγες, η προληπτική συντήρηση και η παρακολούθηση 121 σιδηροδρομικών γεφυρών, χωρίς να ξεχνά την επέκταση της πολυδιαφημισμένης πλατφόρμας railway.gov.gr.

Οι καθυστερήσεις «φουσκώνουν» τον λογαριασμό

Στο μεταξύ εκτός από την αλλαγή στην πηγή της χρηματοδότησης, οι μεγάλες καθυστερήσεις αναμένεται να μεταφραστούν και σε σημαντικές αποζημιώσεις για τον ανάδοχο. Με πρόσφατη απόφαση του υπουργείου Υποδομών αναγνωρίζεται ότι υπήρξαν λόγοι υπερημερίας του κυρίου του έργου, οι οποίοι προκάλεσαν οικονομική ζημία στην ανάδοχο ΜΕΤΚΑ του ομίλου Metlen.

Η σχετική απόφαση δεν καθόριζε ακόμη το ύψος της αποζημίωσης, όμως ουσιαστικά άνοιγε τον δρόμο για οικονομικές αξιώσεις. Είχε προηγηθεί αίτημα της αναδόχου για αποζημίωση ύψους περίπου 1,38 εκατ. ευρώ για χρονικό διάστημα τεσσάρων μηνών, επικαλούμενη ότι δεν μπορούσε να αναπτύξει κανονικά τα εργοτάξιά της εξαιτίας προβλημάτων για τα οποία δεν έφερε ευθύνη.

Αν και οι υπηρεσίες δεν αποδέχθηκαν το σύνολο των ισχυρισμών, αναγνώρισαν ότι υπήρξαν καθυστερήσεις που οφείλονταν στον κύριο του έργου, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων απαιτήσεων όσο συνεχίζονται οι εμπλοκές.

Οι μεγάλες εκκρεμότητες

Υπενθυμίζεται ότι το έργο έχει βρεθεί αντιμέτωπο με ένα σύνολο προβλημάτων, ενώ καθοριστικό ρόλο διαδραμάτισε η προσφυγή του Δήμου Ασπροπύργου στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ), με τη δημοτική αρχή να ζητά την υπογειοποίηση της γραμμής, υποστηρίζοντας ότι η επιφανειακή διέλευση θα επιβαρύνει ακόμη περισσότερο την ήδη δύσκολη κυκλοφορία της πόλης και θα ενισχύσει τη διαίρεσή της λόγω των ισόπεδων διαβάσεων.

Παράλληλα, σοβαρές καθυστερήσεις προέκυψαν και από τις απαλλοτριώσεις, γεγονός που οδήγησε στην ανάγκη αλλαγών στη χάραξη μολονότι το έργο βρισκόταν «εν κινήσει». Η ανάδοχος είχε επισημάνει ότι δεν είχε παραδοθεί εγκαίρως η μελέτη του έργου νέων αγωγών των Ελληνικών Πετρελαίων, η οποία ήταν απαραίτητη προκειμένου να συντονιστούν οι δύο εργολαβίες. Εξαιτίας αυτού, σημαντικό τμήμα της γραμμής παρέμεινε ουσιαστικά απροσπέλαστο, ενώ στο μεταξύ απαιτήθηκαν πρόσθετες μελέτες, εναλλακτικές λύσεις, αλλά και εργασίες περιορισμένης έκτασης που αύξησαν το κόστος του έργου.

Στις δυσκολίες προστέθηκαν ακόμη οι αρχαιολογικές εργασίες, οι μετακινήσεις δικτύων του ΔΕΔΔΗΕ, αλλά και οι αγωγοί πετρελαιοειδών που τροφοδοτούν τόσο το αεροδρόμιο «Ελευθέριος Βενιζέλος» όσο και τις αεροπορικές βάσεις της Ελευσίνας και της Τανάγρας.

Από την πλευρά της η αρμόδια υπηρεσία του υπουργείου δεν αποδέχτηκε πλήρως την εικόνα που παρουσιάζει η ανάδοχος υποστηρίζοντας ότι υπήρχαν διαθέσιμα εργοταξιακά μέτωπα όπου μπορούσαν να εξελιχθούν εργασίες, ακόμη και αν ορισμένα τμήματα παρέμεναν μπλοκαρισμένα. Παράλληλα εξέφρασε επιφυλάξεις για τη μεθοδολογία με την οποία υπολογίστηκε η υποαπασχόληση των εργοταξίων, καθώς και για μέρος της οικονομικής τεκμηρίωσης που συνοδεύει τα αιτήματα αποζημίωσης.

Διαβάστε ακόμη

Σεισμός 7,1 Ρίχτερ στην Ιαπωνία: Δραματική επιχείρηση για 19 αγνοούμενους - Φόβοι για νέο καταστροφικό χτύπημα

Μάχη με τις φλόγες στην Πάρο: Ενισχύονται διαρκώς οι δυνάμεις της Πυροσβεστικής - Καίει σε μεγάλη έκταση

Θρίλερ στο Γαλάτσι: Νέα στοιχεία για τον θάνατο του 80χρονου - Δύο πρόσωπα στο μικροσκόπιο

Εγκεφαλικά νεκρό 4χρονο αγοράκι στην Κύπρο: Παρουσίασε συμπτώματα μηνιγγίτιδας - Τι καταγγέλλουν οι γονείς