ΕΟΔΑΣΑΑΜ: Ο «ανεξάρτητος» φορέας σε διοικητική εξάρτηση από το υπουργείο Υποδομών

Μέσω υπαλλήλων του ...υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών διεκπεραιώνονται ακόμα και έγγραφα των διενεργουμένων διερευνήσεων του αεροπορικού τομέα του Εθνικού Οργανισμού Διερεύνησης Αεροπορικών και Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων και Ασφάλειας Μεταφορών (ΕΟΔΑΣΑΑΜ), του Οργανισμού που ενώ θα έπρεπε να λειτουργεί εκ της φύσης του ανεξάρτητα, φαίνεται πως έχει αφεθεί σε απόλυτη διοικητική και νομική εξάρτηση από το ίδιο το υπουργείο.Σε υπηρεσιακό σημείωμα που υπογράφουν και οι πέντε διερευνητές αεροπορικών ατυχημάτων και σοβαρών συμβάντων, τίθεται ξεκάθαρα ζήτημα ανεξαρτησίας του φορέα: «Ο φορέας δεν διαθέτει κανέναν οργανικό διοικητικό υπάλληλο. Έγγραφα διερευνήσεων διεκπεραιώνονται από προσωπικό άλλου φορέα (Υπουργείου), γεγονός που εγείρει ζήτημα ανεξαρτησίας κατά το άρθρο 4 του Κανονισμού 996/2010», αποκαλύπτουν οι ίδιοι οι διερευνητές.412750_1Να σημειωθεί ότι η ανεξαρτησία του εν λόγω φορέα αποτελεί θεμελιώδη απαίτηση, ώστε τα πορίσματά του να εκδίδονται χωρίς οποιαδήποτε διοικητική ή πολιτική επιρροή.Στο υπόμνημα γίνεται εκτενής αναφορά στις σοβαρότατες ελλείψεις του ΕΟΔΑΣΑΑΜ σε προσωπικό και πόρους συνδέοντάς τες ευθέως με την ανεξαρτησία του φορέα: «Η έλλειψη οικονομικών πόρων, η μη εφαρμογή του άρθρου 12 του Ν. 5014/2023, η εξάρτηση από προσωπικό άλλου φορέα για διοικητικές, οικονομικές και νομικές υπηρεσίες και οι σωρευμένες οφειλές προς τρίτους, θίγουν την ανεξαρτησία του Οργανισμού».Όπως προκύπτει από τα καταγγελλόμενα, το έλλειμμα τόσο σε ανθρώπινους όσο και οικονομικούς πόρους είναι τέτοιο που καθιστά σχεδόν αδύνατη την έγκαιρη διερεύνηση ατυχημάτων και σοβαρών συμβάντων με αποτέλεσμα έως σήμερα να έχουν σωρευτεί 59 ανολοκλήρωτες διερευνήσεις. Το γεγονός αυτό σαφώς καταδεικνύει ότι τρία χρόνια μετά την τραγωδία των Τεμπών που συγκλόνισε τη χώρα αποκαλύπτοντας με τον πιο οδυνηρό τρόπο τις ελλείψεις στη διερεύνηση μεγάλων δυστυχημάτων, η Πολιτεία απέτυχε να θωρακίσει επαρκώς έναν κρίσιμο φορέα, όπως ο ΕΟΔΑΣΑΑΜ.Κι αυτό γιατί όπως αποκαλύπτει το εσωτερικό υπόμνημα των διερευνητών με αποδέκτες τη διοίκηση του Οργανισμού και την ηγεσία του υπουργείου, η μη ολοκλήρωση των διερευνήσεων «στερεί την αεροπορική κοινότητα από την έγκαιρη έκδοση χρήσιμων πορισμάτων και συστάσεων ασφαλείας». Οι διερευνητές υπογραμμίζουν μάλιστα ότι η καθυστέρηση αυτή αποκλίνει από τα χρονικά όρια που θέτουν τόσο ο ευρωπαϊκός Κανονισμός 996/2010 όσο και το Παράρτημα 13 του ICAO.Χτυπούν ηχηρό καμπανάκι, προσθέτοντας ότι αντί η κατάσταση να βελτιώνεται βαίνει επιδεινούμενη, καθώς «παρά τις εντατικές προσπάθειες των Διερευνητών - που συνέβαλαν στη σχετικά υψηλή επίδοση κατά την πρόσφατη Επιθεώρηση ICAO USOAP CMA - διαπιστώνουμε ότι το πλαίσιο λειτουργίας του Τομέα αντί να βελτιώνεται, χειροτερεύει. Κρούουμε εγκαίρως τον κώδωνα του κινδύνου», τονίζουν.Το υπόμνημα με τις ιδιαίτερα βαριές καταγγελίες έφτασε στη Βουλή με τους διερευνητές να σημειώνουν σαφώς ότι «το παρόν αποτελεί εκπλήρωση του θεσμικού καθήκοντος αναφοράς έναντι της αεροπορικής ασφάλειας».Οι ίδιοι υπενθυμίζουν ότι την τελευταία τριετία η Πολιτεία ψήφισε τρεις διαδοχικούς νόμους για να ενισχυθεί η λειτουργία του οργανισμού, τους οποίους έως σήμερα δεν έχει εφαρμόσει στο σύνολό τους. «Οι νόμοι 5014/2023, 5167/2024 και 5220/2025 θεσπίστηκαν με σκοπό την ενίσχυση της αποτελεσματικής λειτουργίας του ΕΟΔΑΣΑΑΜ και την αντιμετώπιση σημαντικών οργανωτικών και επιχειρησιακών ζητημάτων. Ωστόσο, η μη εφαρμογή ορισμένων εκ των προβλέψεών τους εξακολουθεί να δημιουργεί σοβαρές δυσχέρειες στη λειτουργία και το έργο του Αεροπορικού Τομέα του Οργανισμού», αναφέρεται.Χωρίς προσωπικό και με χρέη στην Πολεμική ΑεροπορίαΤο υπόμνημα περιγράφει έναν οργανισμό που λειτουργεί στα όρια της κατάρρευσης με σοβαρές ελλείψεις ανθρώπινου δυναμικού. Όλο το διοικητικό προσωπικό προέρχεται με διάθεση από το υπουργείο. Οι διερευνητές - πιλότοι, μηχανικοί και λοιπές εξειδικευμένες ειδικότητες - είναι λιγότεροι από όσους προβλέπει το νομοθετικό πλαίσιο, ενώ ακόμα και η θέση του οδηγού παραμένει κενή.Παράλληλα, οι διερευνητές σημειώνουν ότι δεν εφαρμόστηκε το άρθρο 12 του νόμου 5014/2023 που αφορά το μισθολογικό καθεστώς τους, με αποτέλεσμα όχι μόνο να αποθαρρύνεται η προσέλκυση εξειδικευμένου προσωπικού, αλλά να «αδειάζει» ο Οργανισμός και από το υφιστάμενο με παραιτήσεις και αποσπάσεις. Ενδεικτικά αναφέρουν τη μετάταξη του τέως αναπληρωτή προϊσταμένου τμήματος διερεύνησης, την παραίτηση χειριστή αεροσκαφών και παλαιότερες παραιτήσεις μηχανικών και πιλότων.Και σαν να μην έφτανε αυτό, οι διερευνητές κάνουν λόγο για συσσωρευμένες οφειλές προς τον Στρατό και την Πολεμική Αεροπορία, οι οποίες, σε συνδυασμό με την απουσία πλαισίου συνεργασίας με ιδιωτικές εταιρείες, δημιουργούν σημαντικά προβλήματα ακόμα και στην ανέλκυση και μεταφορά συντριμμάτων από αεροπορικά ατυχήματα, επηρεάζοντας ουσιαστικά κρίσιμες επιχειρησιακές διαδικασίες.Τρικλοποδιές στην έγκαιρη διερεύνηση βάζει και η γραφειοκρατική κάλυψη των αναγκαίων δαπανών, καθώς όπως καταγγέλλουν, ο ειδικός λογαριασμός ύψους 3 εκατ. ευρώ, που θεσπίστηκε με τον νόμο 5167/2024 για να καλύπτει λειτουργικές δαπάνες, αποζημιώσεις, μετακινήσεις και συμβάσεις, παραμένει ουσιαστικά ανενεργός.Φαίνεται όμως πως το αντικείμενο της διερεύνησης εμφανίζει κρίσιμες ελλείψεις που αφορούν ακόμη και στον βασικό εξοπλισμό. Όπως αναφέρουν οι ίδιοι οι διερευνητές, δεν υπάρχει υπόστεγο αποθήκευσης και εξέτασης συντριμμάτων, ούτε σύγχρονα οχήματα, ούτε drones, ούτε εξοπλισμός LIDAR, ούτε δορυφορικά τηλέφωνα, ούτε σύγχρονα εργαλεία πεδίου.Απουσιάζουν ακόμη δυνατότητες ανάγνωσης των καταγραφέων πτήσης (CVR/FDR), λογισμικά ανάλυσης πτήσεων, επαρκή μέσα ατομικής προστασίας και κονδύλια για εξειδικευμένη εκπαίδευση σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα του ICAO, με τις ελλείψεις αυτές, όπως υποστηρίζουν, να δυσχεραίνουν την αποτελεσματική διερεύνηση ατυχημάτων.Τι ζητούν οι διερευνητέςΟι αεροπορικοί διερευνητές του ΕΟΔΑΣΑΑΜ δίνουν προθεσμία ενός μήνα στη διοίκηση και το υπουργείο προκειμένου να τους απαντήσουν γραπτώς σε όσα επισημαίνουν και ζητούν:Ουσιαστική εφαρμογή του άρθρου 12 με μέριμνα κάλυψης όλων των διερευνητών του αεροπορικού τομέα ανεξαρτήτως τμήματος υπηρέτησης.Άμεσες ενέργειες ενεργοποίησης του Ειδικού Λογαρθιασμού Κατηγορίας 234 και θέσπιση εσωτερικής διαδικασίας ταχείας χρήσης του για μετακινήσεις σε αντικατάσταση του ΧΕΠ.Πρόσληψη οργανικού διοικητικού προσωπικού του φορέα και τουλάχιστον ενός οδηγού.Επιτάχυνσης στελέχωσης του αεροπορικού τομέα με διερευνητές των απαραίτητων ειδικοτήτων αξιοποιώντας και τις δυνατότητες αποσπάσεων του νόμου του 2023.Δημιουργία εξειδικευμένης νομικής υποστήριξης εντός του φορέα ή μέσω σταθερής εξωτερικής σύμβασης.Έκδοση εσωτερικών διαδικασιών για ανέλκυση/μεταφορά συντριμμάτων και σύναψη συμβάσεων με τεχνικούς συμβούλους και εργαστήρια.Κάλυψη βασικού εξοπλισμού πεδίου, εργαστηρίου και μέσων ατομικής προστασίας κατά τις προδιαγραφές του ICAO, καθώς και επαρκών κονδυλίων εκπαίδευσης.