Είσαι αριστερόχειρας, μήπως είσαι και Αριστερός; Τι δείχνει έρευνα για το... χέρι και τις πολιτικές πεποιθήσεις

Οι πολιτικές προτιμήσεις εξηγούνται συνήθως από παράγοντες όπως το εισόδημα, η ηλικία και το μορφωτικό επίπεδο. Ωστόσο, μια νέα έρευνα καταγράφει ότι έναν πολύ πιο απρόσμενο παράγοντα ο οποίος μπορεί επίσης να επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο ψηφίζουμε.

Πιο αναλυτικά, έρευνα που πραγματοποιήθηκε σε 18 δυτικές χώρες έδειξε ότι οι αριστερόχειρες τείνουν να ταυτίζονται πιο έντονα με την Αριστερά όσον αφορά τις πολιτικές τους πεποιθήσεις. Τα ευρήματα φαίνεται να συνδέονται περισσότερο με την ταυτότητα παρά με τη βιολογία.

Η έρευνα του The Conversation δείχνει ότι πράγματι υπάρχει στατιστική συσχέτιση ανάμεσα στο να είναι κάποιος αριστερόχειρας και στο να έχει πολιτικές απόψεις που κλίνουν προς την Αριστερά. Στο πλαίσιο της μελέτης, οι ερευνητές προσπάθησαν να διαπιστώσουν αν ένα τόσο συνηθισμένο χαρακτηριστικό, όπως το ποιο χέρι χρησιμοποιούμε για να γράψουμε, θα μπορούσε να συνδέεται με τις πολιτικές απόψεις.

Για τον σκοπό αυτό, πραγματοποιήθηκε έρευνα σε 1.404 ανθρώπους από 18 δυτικές χώρες, μεταξύ των οποίων η Γαλλία, η Γερμανία, οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ιταλία και η Ισπανία. Οι συμμετέχοντες τοποθέτησαν τον εαυτό τους πολιτικά σε μια κλίμακα δέκα βαθμίδων, από τη Δεξιά έως την Αριστερά, ενώ δήλωσαν επίσης ποιο χέρι χρησιμοποιούν για να γράφουν. Στη συνέχεια, οι ερευνητές συνέκριναν τις απαντήσεις τους, λαμβάνοντας υπόψη μια σειρά παραγόντων, όπως η ηλικία, το εισόδημα, το φύλο και το μορφωτικό επίπεδο.

Το δείγμα αυτό δεν είναι αντιπροσωπευτικό για κάθε χώρα: η έρευνα πραγματοποιήθηκε διαδικτυακά και ένα μεγάλο ποσοστό των συμμετεχόντων προερχόταν από το Ηνωμένο Βασίλειο. Ωστόσο, τα αποτελέσματα παραμένουν παρόμοια ακόμη και όταν εξαιρείται το Ηνωμένο Βασίλειο από την ανάλυση. Οι ερευνητές επέλεξαν να επικεντρωθούν στις δυτικές χώρες, ώστε οι πολύ αρνητικές αντιλήψεις για την αριστεροχειρία, οι οποίες εξακολουθούν να είναι διαδεδομένες σε χώρες της Ασίας και της Αφρικής, να μην επηρεάσουν τα αποτελέσματα.

Τι δείχνουν τα δεδομένα

Πρώτο εύρημα: οι άνθρωποι που αυτοπροσδιορίζονται ως αριστερόχειρες τοποθετούν τον εαυτό τους πολιτικά σημαντικά πιο αριστερά σε σχέση με τους δεξιόχειρες. Η διαφορά δεν είναι καθόλου αμελητέα: κατά μέσο όρο, οι αριστερόχειρες βρίσκονται περίπου μισή μονάδα πιο αριστερά σε μια δεκαβάθμια πολιτική κλίμακα. Μπορεί να φαίνεται μικρή, όμως είναι μεγαλύτερη από την επίδραση που έχει το φύλο: στο εν λόγω δείγμα, οι γυναίκες τοποθετούνται κατά μέσο όρο 0,4 μονάδες πιο αριστερά από τους άνδρες.

Το πιο ενδιαφέρον εύρημα, ωστόσο, προκύπτει όταν μετράται η αριστεροχειρία με διαφορετικό τρόπο. Αντί να ρωτηθούν απλώς οι άνθρωποι αν θεωρούν τον εαυτό τους αριστερόχειρα, παρατηρήθηκε ποιο χέρι χρησιμοποιούν στην πράξη για μια σειρά καθημερινών δραστηριοτήτων: το γράψιμο, τη χρήση ψαλιδιού, το βούρτσισμα των δοντιών ή το πέταγμα μιας μπάλας.

Και εδώ η σύνδεση με τις πολιτικές απόψεις εξαφανίζεται. Το εύρημα αυτό είναι σημαντικό, διότι αν η βιολογία ήταν ο βασικός παράγοντας που εξηγεί την πολιτική τους τοποθέτηση, οι ερευνητές θα έπρεπε να παρατηρήσουν αντίστοιχη επίδραση όταν μετρούσαν στην πράξη τη χρήση του αριστερού χεριού στις καθημερινές δραστηριότητες. Ωστόσο, αυτό δεν συμβαίνει. Με άλλα λόγια, δεν φαίνεται να έχει τόσο μεγάλη σημασία το γεγονός ότι κάποιος χρησιμοποιεί κατά κύριο λόγο το ένα χέρι, αλλά μάλλον το ότι αντιλαμβάνεται τον εαυτό του ως αριστερόχειρα.

Η ερμηνεία αυτή ενισχύεται από ένα ακόμη εύρημα: η σύνδεση μεταξύ αριστεροχειρίας και πολιτικής τοποθέτησης είναι ιδιαίτερα έντονη στις λατινικές χώρες, όπως η Γαλλία, η Ισπανία και η Ιταλία, όπου ο διαχωρισμός μεταξύ «Αριστεράς» και «Δεξιάς» διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην πολιτική συζήτηση. Όσο πιο έντονος είναι αυτός ο συμβολικός διαχωρισμός στον δημόσιο διάλογο, τόσο ισχυρότερη φαίνεται να είναι και η επίδραση.

Τα ευρήματα, επομένως, δείχνουν ότι το φαινόμενο που παρατηρήθηκε προκύπτει περισσότερο από μηχανισμούς που σχετίζονται με την ταυτότητα και τους συμβολισμούς παρά από βαθιές νευρολογικές διαφορές. Ωστόσο, παραμένει να διερευνηθεί γιατί η αντίληψη κάποιου ως αριστερόχειρα μπορεί να συνδέεται με πιο αριστερές πολιτικές απόψεις.

Γιατί οι αριστερόχειρες δηλώνουν συχνότερα ότι ανήκουν στην Αριστερά;

Η πολιτική επιστήμη έχει εδώ και χρόνια μελετήσει τους κοινωνικούς παράγοντες που διαμορφώνουν τις εκλογικές προτιμήσεις. Ωστόσο, πιο πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι θα πρέπει να διευρύνουμε την οπτική μας: ορισμένα ατομικά χαρακτηριστικά, που συνδέονται με την προσωπικότητα ή βαθύτερες προδιαθέσεις, ενδέχεται επίσης να επηρεάζουν τον πολιτικό προσανατολισμό.

Οι πολιτικοί επιστήμονες Gerber και συνεργάτες (2010) και Mondak (2010) έχουν αναδείξει τον ρόλο χαρακτηριστικών της προσωπικότητας, όπως η δεκτικότητα σε νέες εμπειρίες και η εξωστρέφεια, στην πολιτική συμπεριφορά. Παράλληλα, η μελέτη των Alford, Funk και Hibbing (2005), η οποία βασίστηκε σε δεδομένα από δίδυμα, ανέδειξε τη βιολογικά κληρονομήσιμη διάσταση της πολιτικής ιδεολογίας.

Στην περίπτωση της εν λόγω έρευνας, τρεις μηχανισμοί μπορεί να βοηθήσουν στην ερμηνεία των αποτελεσμάτων.

Μπορεί η λέξη «αριστερά» να διαμορφώνει την πολιτική μας ταυτότητα;

Εκ πρώτης όψεως, η σύνδεση μπορεί να φαίνεται καθαρά γλωσσική: η λέξη «αριστερά» αναφέρεται τόσο στην πλευρά του σώματος όσο και στην πολιτική ιδεολογία. Ωστόσο, αρκετές υποθέσεις δείχνουν ότι μια τέτοια σύνδεση θα μπορούσε να προκύπτει από ψυχολογικές ή βιολογικές διεργασίες.

Ένας από αυτούς τους μηχανισμούς είναι αυτό που αποκαλείται «έμμεσος εγωτισμός» (implicit egotism): τείνουμε ασυνείδητα να προτιμάμε πράγματα που μοιάζουν με εμάς. Μελέτες δείχνουν ότι οι άνθρωποι είναι πιθανότερο να επιλέξουν επαγγέλματα ή τόπους των οποίων τα ονόματα μοιάζουν με τα δικά τους.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, για παράδειγμα, άνθρωποι με το όνομα «Lawrence» είναι πιθανότερο να γίνουν δικηγόροι, ενώ όσοι ονομάζονται «Louis» είναι πιθανότερο να ζουν στο St Louis του Μιζούρι. Αντίστοιχα, οι καταναλωτές είναι πιθανότερο να επιλέξουν μια μάρκα όταν το όνομά της αρχίζει από τα ίδια γράμματα με το μικρό τους όνομα. Οι μηχανισμοί αυτοί λειτουργούν σε μεγάλο βαθμό ασυνείδητα: συνήθως οι άνθρωποι δεν αντιλαμβάνονται ότι τέτοιου είδους ομοιότητες επηρεάζουν τις προτιμήσεις τους.

Ακολουθώντας αυτή τη λογική, η λέξη «αριστερά» μπορεί να δημιουργεί μια ανεπαίσθητη και υποσυνείδητη έλξη στους αριστερόχειρες στον πολιτικό χώρο. Δεδομένου ότι χρησιμοποιούν συχνά τη λέξη «αριστερά» για να περιγράψουν ένα θεμελιώδες στοιχείο της ταυτότητάς τους, ενδέχεται να αισθάνονται μεγαλύτερη εγγύτητα προς πολιτικά κινήματα που συνδέονται με την Αριστερά.

Από στιγματισμένη μειονότητα σε προοδευτικές αξίες

Ένας δεύτερος μηχανισμός βασίζεται στις κοινωνικές εμπειρίες των ανθρώπων που ανήκουν σε μια μειονοτική ομάδα. Οι αριστερόχειρες αποτελούν σχετικά μικρό ποσοστό του πληθυσμού, περίπου 10% έως 15%, και ιστορικά έχουν αντιμετωπίσει κοινωνικό στιγματισμό.

Μέχρι και τη δεκαετία του 1970, πολλά αριστερόχειρα παιδιά εξακολουθούσαν να εξαναγκάζονται να γράφουν με το δεξί χέρι στο σχολείο, ιδιαίτερα στη Γαλλία. Σε ορισμένους πολιτισμούς, όπως στην Ινδία και τη Μέση Ανατολή, το να τρώει κάποιος με το αριστερό χέρι εξακολουθεί ακόμη και σήμερα να θεωρείται κακόβουλο ή ανάρμοστο. Η ίδια η γλώσσα διατηρεί ίχνη αυτής της ιστορίας. Δεν είναι τυχαίο ότι η γαλλική λέξη «gauche» σημαίνει επίσης «αδέξιος», ενώ στα ιταλικά η λέξη «sinistra» σημαίνει τόσο «αριστερά» όσο και «δυσοίωνος» ή «απειλητικός».

Το «ανήκειν» σε μια μειονοτική ομάδα μπορεί, επομένως, να ενισχύσει στάσεις που δίνουν μεγαλύτερη αξία στην ανεκτικότητα και την προστασία των μειονοτήτων - αξίες που συχνά συνδέονται με την πολιτική Αριστερά.

Έχουν διαφορετικό εγκέφαλο οι αριστερόχειρες;

Μια τρίτη υπόθεση είναι νευροβιολογικής φύσης. Η προτίμηση για το αριστερό ή το δεξί χέρι αντανακλά εν μέρει τον τρόπο με τον οποίο είναι οργανωμένος ο εγκέφαλος, κάτι που διαμορφώνεται ήδη από τα πρώτα στάδια της ανάπτυξης.

Στους αριστερόχειρες, οι εγκεφαλικές λειτουργίες είναι κατά μέσο όρο λίγο λιγότερο ομοιόμορφα κατανεμημένες ανάμεσα στα δύο εγκεφαλικά ημισφαίρια, ενώ παρατηρείται μεγαλύτερη επικοινωνία μεταξύ τους. Ορισμένοι ερευνητές συνδέουν αυτή την οργάνωση με μεγαλύτερη γνωστική ευελιξία και μεγαλύτερη δεκτικότητα σε νέες ιδέες - χαρακτηριστικά που συχνά συσχετίζονται με τις πολιτικές ευαισθησίες της Αριστεράς.

Ωστόσο, τα ευρήματα της εν λόγω έρευνας δείχνουν ότι αυτή η βιολογική εξήγηση θα πρέπει να εξετάζεται μέσα σε ένα ευρύτερο πλαίσιο: η επίδραση παρατηρείται όταν οι άνθρωποι αυτοπροσδιορίζονται ως αριστερόχειρες και όχι όταν απλώς μετράται η χρήση του αριστερού χεριού τους στις καθημερινές δραστηριότητες.

Είναι πράγματι ορθολογικές οι πολιτικές μας απόψεις;

Φυσικά, αυτή η μελέτη δεν σημαίνει ότι όλοι οι αριστερόχειρες ψηφίζουν την Αριστερά ούτε ότι το να αλλάξει κάποιος χέρι αρκεί για να αλλάξει την ιδεολογία του. Το γεγονός ότι τόσο ο Φιντέλ Κάστρο όσο και ο Μπενιαμίν Νετανιάχου είναι αριστερόχειρες δείχνει ότι οι αριστερόχειρες δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως μια ομοιογενής εκλογική κατηγορία.

Ωστόσο, η έρευνα αναδεικνύει ένα σημαντικό σημείο: οι πολιτικές μας απόψεις πιθανότατα είναι λιγότερο ορθολογικές απ' όσο πιστεύουμε. Μπορεί επίσης να επηρεάζονται από κοινωνικές εμπειρίες και συμβολικούς συνειρμούς των οποίων δεν έχουμε καν επίγνωση.

Και αυτό γεννά ένα συναρπαστικό ερώτημα: πόσα ακόμη φαινομενικά ασήμαντα χαρακτηριστικά επηρεάζουν σιωπηλά τις πολιτικές μας προτιμήσεις; Οι ερευνητές αρχίζουν να εντοπίζουν ορισμένα από αυτά, όπως το εύρημα ότι το να έχει ένας άνδρας αδελφές τον κάνει πιο συντηρητικό.

Διαβάστε ακόμη

Πώς έγινε η τραγωδία με το καταμαράν στην Κερύνεια - Τουλάχιστον 7 νεκροί, διασώθηκαν πάνω από 170

Ιράν: Πώς ο πόλεμος γέμισε τα «ταμεία» των αμερικανικών πετρελαϊκών κολοσσών στον Κόλπο

Τρόμος στον αέρα: Αεροσκάφος από Ρόδο προς Κάρπαθο επέστρεψε εσπευσμένα λόγω βλάβης στον κινητήρα

Ο «ήρωας» του Νεπάλ: Πώς δάσκαλος κατάφερε να σώσει 1.643 παιδιά από τις φονικές πλημμύρες