Ο πόλεμος της Κεντροαριστεράς για το χθες και η (δύσκολη) συζήτηση για το αύριο

Μπορεί Νίκος Ανδρουλάκης και Αλέξης Τσίπρας να έχουν ως κοινό πολιτικό στόχο την πολιτική αλλαγή, ωστόσο η απόσταση που χωρίζει σήμερα το ΠΑΣΟΚ από την Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη δεν περιορίζεται στον ανταγωνισμό για τη δεύτερη θέση. Η αντιπαράθεση για τη μνημονιακή περίοδο και τις ευθύνες της προηγούμενης δεκαετίας επανέρχεται με ολοένα μεγαλύτερη ένταση, δημιουργώντας ένα παράδοξο: δύο πολιτικοί χώροι που διεκδικούν την εκπροσώπηση της προοδευτικής αντιπολίτευσης συγκρούονται για όσα τους χώρισαν, την ώρα που το ενδεχόμενο μελλοντικής συνεννόησής τους παραμένει ανοιχτό στη δημόσια πολιτική συζήτηση.

Οι τελευταίες παρεμβάσεις από τη Χαριλάου Τρικούπη και την Αμαλίας αναδεικνύουν διαφορετικές πολιτικές επιδιώξεις. Ο Νίκος Ανδρουλάκης καλεί τους βουλευτές του να υπερασπιστούν τις επιλογές του ΠΑΣΟΚ στα χρόνια της κρίσης, ο Γιώργος Παπανδρέου επαναφέρει τις διαφορές με τη διακυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ, ενώ ο Χάρης Δούκας θέτει ερωτήματα για τις συνθήκες συγκρότησης της κυβέρνησης Παπαδήμου και τη συμμετοχή του ΛΑΟΣ.

Ο Αλέξης Τσίπρας, από την πλευρά του, κατηγορεί το ΠΑΣΟΚ ότι αναλώνεται σε επιθέσεις εναντίον του, επιχειρώντας να μεταφέρει τη συζήτηση στο ζήτημα της κυβερνητικής αλλαγής. Μόλις έναν μήνα νωρίτερα, άλλωστε, από τη Θεσσαλονίκη είχε αφήσει ανοιχτή την προοπτική μετεκλογικής συνεργασίας με τη Χαριλάου Τρικούπη, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Το μήνυμα Ανδρουλάκη στους βουλευτές

Η συνεδρίαση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΠΑΣΟΚ, την Τετάρτη (07/10), είχε ως βασικό αντικείμενο τις νομοθετικές πρωτοβουλίες για το ιδιωτικό χρέος. Ωστόσο, ο Νίκος Ανδρουλάκης αξιοποίησε την ευκαιρία για να στείλει ένα σαφές πολιτικό μήνυμα προς τους βουλευτές του, ζητώντας τους να απαντούν όχι μόνο στις επιθέσεις της κυβέρνησης, αλλά και στην κριτική που δέχεται το κόμμα από άλλες πολιτικές δυνάμεις.

«Μην επιτρέψουμε σε κανέναν να παραχαράσσει την Ιστορία», ανέφερε χαρακτηριστικά, αμφισβητώντας την αφήγηση της πλευράς Τσίπρα για την έξοδο της χώρας από τα μνημόνια. Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ αναφέρθηκε στη δημοσιονομική προσαρμογή που είχε προηγηθεί της διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, υπενθυμίζοντας ότι το έλλειμμα είχε ήδη μειωθεί σημαντικά, ενώ άσκησε κριτική και στους χειρισμούς της κυβέρνησης Τσίπρα για τις τράπεζες. «Παρακολουθώ στα πάνελ ότι κάποιοι προσπαθούν να πουν “εμείς βγάλαμε τη χώρα από τα μνημόνια”. Ποια χώρα; Αυτήν που πήρατε με 2% έλλειμμα», ανέφερε, διεκδικώντας για τις προηγούμενες κυβερνήσεις μερίδιο στην προσπάθεια δημοσιονομικής προσαρμογής.

Η τοποθέτησή του δεν είναι ανεξάρτητη από τον σημερινό ανταγωνισμό. Στη Χαριλάου Τρικούπη δεν επιθυμούν η επιστροφή του Αλέξη Τσίπρα να συνοδευτεί από μια αφήγηση στην οποία η διακυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ πιστώνεται αποκλειστικά την έξοδο από την κρίση. Ταυτόχρονα, ο Νίκος Ανδρουλάκης επιδιώκει να διατηρήσει σαφείς πολιτικές αποστάσεις από την ΕΛ.Α.Σ., απορρίπτοντας την αντίληψη ότι η επανεμφάνιση του πρώην πρωθυπουργού μπορεί να αποτελέσει αφετηρία μιας διαδικασίας ανασύνθεσης της Κεντροαριστεράς με επίκεντρο τον ίδιο. Πάντως, η επιλογή αυτή έχει και μια άλλη όψη: όσο η αντιπαράθεση επικεντρώνεται στην αποτίμηση της κρίσης, τόσο λιγότερο χώρο καταλαμβάνουν στη δημόσια συζήτηση οι σημερινές προγραμματικές διαφορές των δύο κομμάτων.

Οι αιχμές Παπανδρέου για το Υπερταμείο και τα «μανιτάρια»

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε και η παρέμβαση του Γιώργου Παπανδρέου στην ίδια συνεδρίαση. Ο πρώην πρωθυπουργός υπενθύμισε ότι οι πιέσεις των δανειστών για τους πλειστηριασμούς και την πώληση δανείων σε funds είχαν εκδηλωθεί ήδη κατά τη δική του διακυβέρνηση, υποστηρίζοντας ότι τότε δεν έγιναν αποδεκτές συγκεκριμένες απαιτήσεις. «Μας το ζητούσαν, όμως εμείς δεν κάναμε Υπερταμείο», ανέφερε, αφήνοντας αιχμές για τις επιλογές της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ και υπερασπιζόμενος παράλληλα τις παρεμβάσεις του ΠΑΣΟΚ για την προστασία της πρώτης κατοικίας. Δεν έμεινε, όμως, εκεί. Σύμφωνα με όσα έγιναν γνωστά από τη συνεδρίαση, σχολίασε και την εμφάνιση νέων πολιτικών σχηματισμών, σημειώνοντας ότι «φυτρώνουν αρκετά κόμματα σαν τα μανιτάρια, αλλά ο θεσμικός μας λόγος θα νικήσει». Παρότι δεν κατονόμασε τον Αλέξη Τσίπρα, η αναφορά του μπορεί να ερμηνευτεί και ως αιχμή προς το νέο εγχείρημα του πρώην πρωθυπουργού, σε μια περίοδο κατά την οποία το ΠΑΣΟΚ διεκδικεί για τον εαυτό του κεντρικό ρόλο στον προοδευτικό χώρο. Την ίδια ώρα, μια διαφορετική συζήτηση για τις επιλογές του ΠΑΣΟΚ είχε ανοίξει, μόλις μία ημέρα νωρίτερα, ο Χάρης Δούκας.

Ο Δούκας ανοίγει τον φάκελο του 2011

Μιλώντας την Τρίτη (06/10) σε εκδήλωση, ο δήμαρχος Αθηναίων χαρακτήρισε λανθασμένη τη συγκυβέρνηση με τη ΝΔ και το ΛΑΟΣ, υποστηρίζοντας ότι συνέβαλε στην πολιτική νομιμοποίηση της ακροδεξιάς. Ο Χάρης Δούκας δεν περιορίστηκε, ωστόσο, στην κριτική για τη συμμετοχή του κόμματος του Γιώργου Καρατζαφέρη στην κυβέρνηση Παπαδήμου. Επανέφερε και το ζήτημα των συνθηκών υπό τις οποίες ο Γιώργος Παπανδρέου, έχοντας εκλεγεί πρωθυπουργός με ποσοστό 44% το 2009, οδηγήθηκε στην αποχώρηση από την πρωθυπουργία δύο χρόνια αργότερα. Άφησε, μάλιστα, αιχμές για τον ρόλο στελεχών του ίδιου του ΠΑΣΟΚ, θέτοντας το ερώτημα ποιοι είχαν ζητήσει όχι μόνο την παραίτηση Παπανδρέου από την πρωθυπουργία, αλλά και την αποχώρησή του από την ηγεσία του κόμματος. «Νομίζω κάποια στιγμή πρέπει ο ιστορικός του μέλλοντος να δώσει φως», υπογράμμισε ο κ. Δούκας. Παράλληλα, υποστήριξε ότι για τη συμμετοχή του ΛΑΟΣ στην κυβέρνηση συνεργασίας είχαν ασκηθεί πιέσεις, τόσο από τη ΝΔ, όσο και από στελέχη του ΠΑΣΟΚ, με το επιχείρημα ότι η συγκεκριμένη συνεργασία ήταν αναγκαία για τη διάσωση της χώρας. Συνέδεσε, μάλιστα, εκείνη την επιλογή με τη μετέπειτα πολιτική διαδρομή στελεχών του ΛΑΟΣ που εντάχθηκαν στη ΝΔ.

Αξίζει, πάντως, να σημειωθεί ότι η κριτική στη συγκεκριμένη συγκυβέρνηση δεν αποτελεί αποκλειστικά θέση του Χάρη Δούκα. Ο ίδιος ο Νίκος Ανδρουλάκης είχε χαρακτηρίσει ήδη από το 2017 ιστορικό λάθος τη συνεργασία με το ΛΑΟΣ. Ενδεικτική της στάσης της Χαριλάου Τρικούπη ήταν και η απάντηση του εκπροσώπου Τύπου του κόμματος, Κώστα Τσουκαλά, ο οποίος, ερωτηθείς για τις δηλώσεις Δούκα, σημείωσε ότι «αυτά είναι παλιά και έχουνε κριθεί. Και ξέρετε το ΠΑΣΟΚ έχει κάνει και την αυτοκριτική του».

Οι διαφορετικές προσεγγίσεις για τις συνεργασίες

Πέρα από την ιστορική αποτίμηση, ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι διαφορετικές δημόσιες τοποθετήσεις του Χάρη Δούκα και του Νίκου Ανδρουλάκη για τις προϋποθέσεις μιας προοδευτικής διακυβέρνησης.

Τον περασμένο Ιούνιο, ο δήμαρχος Αθηναίων είχε υποστηρίξει ότι η επιδίωξη πολιτικής αλλαγής δεν θα πρέπει να εξαρτάται αποκλειστικά από την κατάκτηση της πρώτης θέσης από το ΠΑΣΟΚ. Η τοποθέτησή του είχε προκαλέσει αντιδράσεις, με τον Νίκο Ανδρουλάκη να επιμένει στην αυτόνομη εκλογική πορεία του κόμματος και να απορρίπτει την πρόωρη συζήτηση για κυβερνητικούς συνδυασμούς. Στο Πολιτικό Συμβούλιο που ακολούθησε, ο Χάρης Δούκας είχε επαναλάβει ότι παραμένει πιστός στις αποφάσεις του συνεδρίου, επιμένοντας, ωστόσο, στην ανάγκη «πολιτικής αλλαγής και προοδευτικής διακυβέρνησης από κάθε εκλογική θέση, όχι μόνο αν βγούμε πρώτοι». Από την πλευρά του, ο Νίκος Ανδρουλάκης είχε απορρίψει το ενδεχόμενο κυβέρνησης μειοψηφίας, επικαλούμενος και τους περιορισμούς που θέτει το εκλογικό σύστημα.

Η «χείρα φιλίας» της ΔΕΘ και η σημερινή σύγκρουση

Στην Αμαλίας, ο Αλέξης Τσίπρας επιχειρεί το τελευταίο διάστημα να αποφύγει την προσωπική σύγκρουση με τον Νίκο Ανδρουλάκη, χωρίς να αποφεύγει την πολιτική κριτική προς το ΠΑΣΟΚ. Κατά τη διάρκεια ραδιοφωνικής του συνέντευξης την Πέμπτη (08/10), ο πρώην πρωθυπουργός υποστήριξε ότι η Χαριλάου Τρικούπη επιλέγει να επιτίθεται στον ίδιο αντί να επικεντρώνεται στην κυβέρνηση, εκτιμώντας ότι η τακτική αυτή διευκολύνει πολιτικά τον Κυριάκο Μητσοτάκη.

Έναν μήνα νωρίτερα, κατά τη συνέντευξη Τύπου του στη ΔΕΘ, ο επικεφαλής της ΕΛ.Α.Σ. είχε αφήσει ανοιχτή την προοπτική κυβέρνησης συνεργασίας, εφόσον το κόμμα του αναδεικνυόταν πρώτο στις εκλογές. Είχε δηλώσει ότι θα εξαντλούσε τα περιθώρια συνεννόησης με άλλες δυνάμεις της αντιπολίτευσης, συμπεριλαμβανομένου του ΠΑΣΟΚ, προκειμένου να σχηματιστεί κυβέρνηση.

Στο διάστημα που μεσολάβησε, οι δημόσιες αντιπαραθέσεις έχουν ενταθεί, με το ΠΑΣΟΚ να επιμένει στην αυτόνομη εκλογική του πορεία και τον Νίκο Ανδρουλάκη να ζητά εντολή διακυβέρνησης στη βάση του προγράμματός του. Στο ίδιο πλαίσιο, ο Κώστας Τσουκαλάς επανέφερε την Πέμπτη (08/10) τη θέση ότι οι δύο βασικοί πολιτικοί πόλοι είναι η ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ, αμφισβητώντας την προσπάθεια του Αλέξη Τσίπρα να διεκδικήσει αντίστοιχο ρόλο στο πολιτικό σύστημα.

Ο ανταγωνισμός για την Κεντροαριστερά

Πίσω από τις δημόσιες αιχμές βρίσκεται ο ανταγωνισμός για την πολιτική εκπροσώπηση του προοδευτικού χώρου. Η ΕΛ.Α.Σ. διατηρεί τη δεύτερη θέση στις τελευταίες δημοσκοπήσεις, ωστόσο τα ποσοστά της εμφανίζουν σχετική στασιμότητα, την ώρα που το ΠΑΣΟΚ καταγράφει μικρή ενίσχυση, περιορίζοντας τη μεταξύ τους απόσταση. Η ανάδειξη των διαφορών με τον Αλέξη Τσίπρα εντάσσεται στην προσπάθεια του Νίκου Ανδρουλάκη να παρουσιάσει το ΠΑΣΟΚ ως αυτοτελή εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης, με το δικό του πρόγραμμα και διακριτή πολιτική ταυτότητα.

Από την άλλη πλευρά, ο Αλέξης Τσίπρας επιδιώκει να διευρύνει την επιρροή της ΕΛ.Α.Σ. πέρα από τα παραδοσιακά όρια της εκλογικής δεξαμενής του (σε μεγάλο βαθμό παλιούς ψηφοφόρους του ΣΥΡΙΖΑ), απευθυνόμενος σε ένα ευρύτερο προοδευτικό ακροατήριο και προβάλλοντας την ανάγκη κυβερνητικής αλλαγής. Το ΠΑΣΟΚ, επομένως, διεκδικεί αυτόνομα την εντολή διακυβέρνησης, ενώ η ΕΛ.Α.Σ. έχει αφήσει ανοιχτή τη δυνατότητα συνεννόησης με άλλες δυνάμεις, υπό την προϋπόθεση ότι η ίδια θα έχει την πρωτοβουλία σχηματισμού κυβέρνησης. Η απόσταση ανάμεσα στις δύο προσεγγίσεις είναι σαφής, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι μπορεί σήμερα να προεξοφληθεί η στάση τους μετά τις εκλογές, όταν θα έχουν διαμορφωθεί οι πραγματικοί κοινοβουλευτικοί συσχετισμοί.

Το ερώτημα, πλέον, δεν είναι μόνο ποιος από τους δύο θα διεκδικήσει με καλύτερους όρους την πολιτική εκπροσώπηση της Κεντροαριστεράς, αλλά και εάν ο ανταγωνισμός που αναπτύσσεται σήμερα θα αφήσει περιθώρια συνεννόησης την επόμενη ημέρα. Προς το παρόν, πάντως, η συζήτηση για το ενδεχόμενο αυτό παραμένει περισσότερο θεωρητική παρά ουσιαστική.

Διαβάστε ακόμη

Romain Gavras στο ethnos.gr: «Σε οτιδήποτε κάνω υπάρχει το ελληνικό DNA»

Σε απόγνωση οι αρτοποιοί: «Βροχή» τα λουκέτα - Ορατός ο κίνδυνος αυξήσεων στο ψωμί

Η σύγκρουση Baby Boomers και Gen Z στη Γαλλία: Πώς το κόστος των συντάξεων «ευθύνεται» για τις μαθητικές διαμαρτυρίες

Χατζηβασιλείου: Η επίσκεψη Ρούμπιο αποτελεί γεωπολιτική ψήφο εμπιστοσύνης στην Ελλάδα