Στο «κόκκινο» τα δημόσια έργα: Οι εργολήπτες προειδοποιούν με παύση εργασιών και μπαράζ προσφυγών

Σήμα κινδύνου για την πορεία των δημοσίων έργων στην Ελλάδα εξέπεμψαν από κοινού οι εργοληπτικές οργανώσεις της χώρας, οι οποίες εμφανίστηκαν για πρώτη φορά ενωμένες σε συνέντευξη Τύπου, καταδεικνύοντας τη σοβαρότητα της κατάστασης που έχει διαμορφωθεί μετά τις νέες ανατιμήσεις στην αγορά εξαιτίας της κρίσης στη Μέση Ανατολή.

Εκπρόσωποι της ΠΕΔΜΕΔΕ, της ΠΕΣΕΔΕ, του ΣΑΤΕ αλλά και του ΣΤΕΑΤ υποστήριξαν ότι οι κατασκευαστικές εταιρείες βρίσκονται πλέον αντιμέτωπες με συνθήκες που υπερβαίνουν τα όρια του συνήθους επιχειρηματικού ρίσκου, προειδοποιώντας ακόμη και για διακοπές εργασιών σε έργα εάν δεν ληφθούν άμεσα μέτρα.

Τα αιτήματά τους συνοψίζονται σε τρεις βασικές παρεμβάσεις:

• Την ενεργοποίηση του μηχανισμού αναθεώρησης των τιμών στα δημόσια έργα,
• τη χορήγηση εξάμηνων παρατάσεων στις συμβάσεις για τα υπό κατασκευή έργα και
• την πρόβλεψη αποζημιώσεων για τις περιπτώσεις όπου οι ανάδοχοι δεν θα κάνουν χρήση των παρατάσεων αυτών.

Πρόκειται πρακτικά για αναβίωση των μέτρων που είχαν προβλεφθεί από τη νομοθεσία του 2022 με στόχο να περιοριστούν οι συνέπειες από τον πόλεμο στην Ουκρανία. Και τότε είχε προβλεφθεί εξάμηνη παράταση και πριμ έγκαιρης περαίωσης ύψους 5% σε περίπτωση που αυτή δεν ενεργοποιούνταν από τους αναδόχους.

Να σημειωθεί ότι οι τρεις από τις τέσσερις οργανώσεις που εκπροσωπούν τις εταιρείες μικρότερων τάξεων είχαν αποστείλει ήδη από τις 11 Ιουνίου κοινή επιστολή προς την πολιτική ηγεσία του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, κάνοντας λόγο για «συνθήκες ανωτέρας βίας» λόγω των ραγδαίων αυξήσεων στις τιμές των υλικών. Στην επιστολή τους σημείωναν ότι «από τις αρχές Μαρτίου μέχρι και σήμερα τεκμηριωμένα διαπιστώνονται σημαντικότατες αυξήσεις σχεδόν σε όλα τα ενσωματούμενα στα έργα υλικά που κυμαίνονται από 20% έως 35% τουλάχιστον, σε διάστημα τριών μόλις μηνών».

«Θα γίνει όλη η Ελλάδα ένα δικαστήριο»

Αναφερόμενος στην κατάσταση που έχει δημιουργηθεί ο πρόεδρος του ΣΑΤΕ, Ζαχαρίας Αθουσάκης υποστήριξε ότι το πρόβλημα δεν αφορά κάποια έκτακτη διεκδίκηση του κλάδου αλλά την εφαρμογή της υφιστάμενης νομοθεσίας.

«Είναι λάθος να λέγεται ότι η αναθεώρηση αποτελεί χάρισμα προς τον εργοληπτικό κόσμο. Σε κάθε δημόσιο έργο υπάρχουν δύο συμβαλλόμενοι και ο καθένας πρέπει να τηρεί την ισορροπία της σύμβασης όπως υπογράφηκε. Η αναθεώρηση είναι αναγκαστικό δίκαιο και από το 2021 αναμένουμε την υπουργική απόφαση που θα την ενεργοποιήσει και αγωνιζόμαστε για την πλήρη εφαρμογή της», ανέφερε.

Όπως είπε, το ισχύον πλαίσιο προβλέπει υποχρεωτική αναθεώρηση τιμών στα δημόσια έργα, ωστόσο η σχετική διαδικασία δεν λειτουργεί στην πράξη. Υπογράμμισε ότι η κατάσταση βρίσκεται ήδη στο κόκκινο προειδοποιώντας πως εάν δεν προχωρήσει το ζήτημα της αναθεώρησης, κάθε έργο κινδυνεύει να οδηγήσει και σε μια προσφυγή: «Αντιλαμβάνεστε τι μέλλει γενέσθαι. Θα γίνει όλη η Ελλάδα ένα δικαστήριο. Κάθε έργο θα έχει δικαστική διεκδίκηση», τόνισε.

Ο ίδιος υποστήριξε ότι οι αναθεωρήσεις που δόθηκαν μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία κάλυψαν μόνο μικρό μέρος των πραγματικών αυξήσεων, καθώς οι συντελεστές που δόθηκαν το πρώτο τρίμηνο του 2022 δεν ξεπερνούσαν το 30% των πραγματικών αυξήσεων. «Παρ' όλα αυτά ολοκληρώσαμε τα έργα εκείνης της περιόδου ανταποκρινόμενοι στις ανάγκες της εποχής», σημείωσε.

Περιγράφοντας τη σημερινή εικόνα, αναφορικά με υλικά και υπηρεσίες, ανέφερε χαρακτηριστικά ότι «το τούβλο από 0,75 ευρώ έφτασε στα 2,20 ευρώ, αύξηση περίπου 170%. Το σκυρόδεμα από 45 ευρώ πήγε στα 105 ευρώ και στα δημόσια έργα παίρνουμε αναθεώρηση μόλις 13%. Τα εργατικά έχουν αυξηθεί 80% έως 100% σε σχέση με την προ Covid περίοδο. Με τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή η κατάσταση μας ισοπέδωσε».

«Ασφυκτική κατάσταση για τις εταιρείες»

Από την πλευρά του ο πρόεδρος της ΠΕΔΜΕΔΕ Κωνσταντίνος Γκολιόπουλος τόνισε ότι η κοινή παρουσία όλων των οργανώσεων αποτελεί από μόνη της μήνυμα: «Τέσσερις εργοληπτικές οργανώσεις βρίσκονται σήμερα μαζί γιατί αντιμετωπίζουν ένα κοινό πρόβλημα. Οι συνέπειες του πολέμου είναι πολύ σοβαρές, ιδιαίτερα για έργα που εκτελούνται με συγκεκριμένες συμβατικές τιμές και παρωχημένα τιμολόγια», ανέφερε προειδοποιώντας ακόμα και με διακοπές εργασιών εξαιτίας αδυναμίας εταιρειών να αντεπεξέλθουν εξαιτίας των συνεπειών του πολέμου.

«Η κατάσταση για τις επιχειρήσεις είναι ασφυκτική και πρέπει να αντιμετωπιστεί από τα υπουργεία Υποδομών και Οικονομικών. Διαφορετικά μπορεί να υπάρξουν διακοπές ή παύσεις εργασιών σε έργα», τόνισε.

Πρότεινε τόσο την αναθεώρηση των τιμών όσο και τη χορήγηση παρατάσεων στα χρονοδιαγράμματα. «Οι αναταράξεις στην αγορά και τα προβλήματα εφοδιασμού έχουν ήδη δημιουργήσει καθυστερήσεις. Αναθεώρηση και παράταση είναι η δική μας πρόταση», ανέφερε.

Από την πλευρά του ο πρόεδρος της ΠΕΣΕΔΕ Φώτης Κουβουκλιώτης σημείωσε ότι οι εργοληπτικές επιχειρήσεις αδυνατούν πλέον να προβλέψουν το κόστος ακόμη και για λίγες ημέρες μπροστά.

«Είμαστε εδώ για να κρούσουμε τον κώδωνα του κινδύνου. Έχουμε ξεφύγει από τα όρια του επιχειρηματικού ρίσκου που μπορεί να αναλάβει οποιαδήποτε επιχείρηση. Οι τιμές αυξάνονται από εβδομάδα σε εβδομάδα. Οι προσφορές που λαμβάνουμε από προμηθευτές ισχύουν πια για δέκα ημέρες», περιέγραψε συμπληρώνοντας ότι το πρόβλημα έχει και γεωγραφικό πρόσημο καθώς οι τιμές βαίνουν αυξανόμενες όσο απομακρύνεται κανείς από τα μεγάλα αστικά κέντρα.

«Όσο απομακρυνόμαστε από τα μεγάλα αστικά κέντρα, οι τιμές γίνονται ακόμη μεγαλύτερες και η εξεύρεση υλικών δυσκολότερη. Οχι μόνο δεν μπορούμε πλέον να προβλέψουμε τι προσφορά θα δώσουμε σε ένα νέο έργο, αλλά κινδυνεύουμε ακόμη και για έργα που εκτελούνται σήμερα».

Παράταση ή αποζημίωση

Ο πρόεδρος του ΣΤΕΑΤ που εκπροσωπεί τις εταιρείες ανωτέρων τάξεων, Γιώργος Συριανός, υποστήριξε ότι τα μέτρα που ελήφθησαν τον Φεβρουάριο του 2026 αντιμετώπισαν μόνο μέρος των προβλημάτων του παρελθόντος. Διευκρίνισε ότι το αρμόδιο υπουργείο άκουσε τον κλάδο ψηφίζοντας τη σχετική τροπολογία τον περασμένο Φεβρουάριο, αλλά η νέα κρίση άλλαξε ξανά τα δεδομένα.

«Για πρώτη φορά υπάρχει ενιαία εμφάνιση του κλάδου», τόνισε προτείνοντας εξάμηνη παράταση στις προθεσμίες των έργων ώστε οι εταιρείες να μπορέσουν να απορροφήσουν μέρος των κραδασμών. «Η παράταση έξι μηνών δίνει τη δυνατότητα αντιμετώπισης του ρίσκου. Για όσους δεν δοθεί παράταση θα πρέπει να υπάρξει κάποια μορφή οικονομικής αποζημίωσης. Αν δεν υπάρξουν μέτρα, το πρόβλημα εξακολουθεί να υπάρχει και επιβάλλει λύσεις τώρα».

Παράλληλα επανέφερε το πάγιο αίτημα για τη δημιουργία εταιρείας τιμολόγησης και προδιαγραφών έργων και μελετών ώστε να αποφεύγονται οι αποσπασματικές λύσεις κάθε φορά που προκύπτει μια κρίση.

Το επόμενο βήμα των οργανώσεων είναι η συνάντηση με την πολιτική ηγεσία του υπουργείου Υποδομών. Όπως ξεκαθάρισαν, ζητούν άμεσες αποφάσεις, προειδοποιώντας ότι χωρίς ουσιαστικές παρεμβάσεις η πίεση στα εργοτάξια θα ενταθεί, με κίνδυνο να επηρεαστεί η υλοποίηση κρίσιμων έργων που χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης και ευρωπαϊκά προγράμματα.

Με αποζημιώσεις στους αναδόχους η επιτάχυνση των έργων του Ταμείου Ανάκαμψης

Με φόντο τις διεκδικήσεις του κλάδου, πάντως, η κυβέρνηση σπεύδει να θεσπίσει αποζημιώσεις στους αναδόχους των εν εξελίξει μεγάλων έργων προκειμένου να επιταχυνθεί ο ρυθμός και να ολοκληρωθούν εγκαίρως. Στην κατεύθυνση αυτή νέα ρύθμιση δίνει τη δυνατότητα επιτάχυνσης μεγάλων έργων που χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης, προβλέποντας παράλληλα αποζημιώσεις για τους αναδόχους όταν καλούνται να επισπεύσουν τα χρονοδιαγράμματα προκειμένου να επιτευχθούν τα αυστηρά ορόσημα του προγράμματος.

Συγκεκριμένα, για έργα προϋπολογισμού άνω των 100 εκατ. ευρώ (με ΦΠΑ), τα οποία έχουν ήδη συμβασιοποιηθεί και χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, η Προϊσταμένη Αρχή θα μπορεί με αιτιολογημένη απόφαση να σύντμηση ή τροποποίηση στις τμηματικές ή και τη συνολική προθεσμία ολοκλήρωσής τους. Βασική προϋπόθεση είναι η καθυστέρηση να μην οφείλεται στον ανάδοχο και να μην είναι εφικτή η ολοκλήρωση άλλων προβλεπόμενων διαδικασιών πριν από την επίτευξη των σχετικών οροσήμων του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.

Η ρύθμιση προβλέπει ότι στις περιπτώσεις αυτές γεννάται δικαίωμα του αναδόχου για «εύλογη αποζημίωση», η οποία θα καλύπτει κάθε πρόσθετο τεχνικό, οργανωτικό, λειτουργικό ή οικονομικό κόστος που απαιτείται για την επίσπευση των εργασιών και την έγκαιρη ολοκλήρωση των οροσήμων.

Παράλληλα θεσπίζεται διαδικασία αμφισβήτησης του ύψους της αποζημίωσης. Εφόσον ο ανάδοχος θεωρεί ότι το ποσό που καθορίζει η Προϊσταμένη Αρχή δεν ανταποκρίνεται στο πραγματικό κόστος, θα μπορεί να προσφύγει σε διαιτησία. Η νέα πρόβλεψη έρχεται να δώσει μεγαλύτερη ευελιξία στο Δημόσιο για την τήρηση των ασφυκτικών χρονοδιαγραμμάτων του Ταμείου Ανάκαμψης, επιχειρώντας ταυτόχρονα να διασφαλίσει ότι το επιπλέον βάρος δεν θα μετακυλιστεί αποκλειστικά στις κατασκευαστικές εταιρείες.

Διαβάστε ακόμη

Πού το πάει η Άγκυρα και πώς απαντά η Αθήνα: Τα ευρωπαϊκά μηνύματα και οι ισορροπίες στη γειτονιά

Ο Σαμαράς έτοιμος να «πατήσει το κουμπί», το αντάρτικο στις Βρυξέλλες και η μαύρη πρωτιά στα καταναλωτικά δάνεια

Πώς κατέρρευσαν οι πολεμικοί στόχοι του Τραμπ στο Ιράν: «Στόχος» vs «Πραγματικότητα»

Μύθος οι επιθέσεις λαγοκέφαλων σε ανθρώπους: Καθηγητής του ΑΠΘ που καταρρίπτει τα «σενάρια Χόλιγουντ»