Καύσωνας: Ποιος φταίει; 3 λόγοι που η Ευρώπη «ψήνεται» αυτή την εβδομάδα

Η Δυτική Ευρώπη δοκιμάζεται από ένα ακόμη σφοδρό κύμα καύσωνα, προσφέροντας μια πρόγευση για το τι επιφυλάσσει η υπερθέρμανση του πλανήτη για την ήπειρο -την ίδια ώρα που η κλιματική αλλαγή υποχωρεί όλο και περισσότερο στη λίστα των πολιτικών προτεραιοτήτων.

Οι μετεωρολόγοι προειδοποιούν ότι οι θερμοκρασίες των επόμενων ημερών θα καταρρίψουν τα ρεκόρ του μήνα Ιουνίου σε αρκετές χώρες. Η Γαλλία προετοιμάζεται για υδράργυρο έως και 43 βαθμούς Κελσίου, ενώ η Ισπανία ενδέχεται να δει το θερμόμετρο να αγγίζει τους 45°C. Σε περιοχές του Ηνωμένου Βασιλείου, της Γερμανίας και της Ιταλίας οι θερμοκρασίες αναμένεται να φτάσουν τους 40°C -και όλα αυτά πριν καν μπούμε στην «καρδιά» του καλοκαιριού.

Στο Βέλγιο, όπου οι θερμοκρασίες μπορεί να αγγίξουν τους 37°C, ο επικεφαλής της εθνικής μετεωρολογικής υπηρεσίας δήλωσε ότι αυτή θα μπορούσε να εξελιχθεί στην «πιο θερμή εβδομάδα που έχει καταγραφεί ποτέ» στη χώρα.

Οι νύχτες θα είναι επίσης εξαιρετικά θερμές και η θερμοκρασία δεν θα πέφτει κάτω από τους 25°C σε πολλά τμήματα της Δυτικής Ευρώπης. Η έλλειψη νυχτερινής ανάπαυλας επιτείνει το λεγόμενο «θερμικό στρες» -τη θερμότητα που συσσωρεύεται στο σώμα- προκαλώντας ασθένειες, ακόμη και θανάτους, ιδιαίτερα μεταξύ των ευπαθών ομάδων όπως οι ηλικιωμένοι. Περίπου 200.000 άνθρωποι σε ολόκληρη την ΕΕ έχουν χάσει τη ζωή τους από αιτίες που σχετίζονται με τη ζέστη τα τελευταία τέσσερα χρόνια.

Ποιος φταίει που «λιώνουμε»;

Για τους Ευρωπαίους που αναρωτιούνται ποιος ευθύνεται, σύμφωνα με το POLITICO αυτοί είναι οι λόγοι που «λιώνουν» στα σπίτια και τους χώρους εργασίας τους αυτή την εβδομάδα:

1. Τα ορυκτά καύσιμα

Ναι, οι καύσωνες αποτελούσαν ανέκαθεν μέρος του καλοκαιριού στο βόρειο ημισφαίριο. Ωστόσο, η παγκόσμια θερμοκρασία έχει αυξηθεί κατά 1,4°C από τότε που ο άνθρωπος άρχισε να καίει ορυκτά καύσιμα για να ηλεκτροδοτήσει εργοστάσια, αυτοκίνητα και κτίρια, απελευθερώνοντας αέρια του θερμοκηπίου που θερμαίνουν τον πλανήτη.

Ως αποτέλεσμα, έχουμε ανεβάσει τη θερμοκρασιακή βάση του καλοκαιρινού καιρού. Οι επιστήμονες συμφωνούν ότι κάθε καύσωνας που εκδηλώνεται πλέον είναι θερμότερος και πιο πιθανό να συμβεί εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής.

Η κλιματική αλλαγή μπορεί να μην δημιούργησε τον «θόλο θερμότητας» -το μετεωρολογικό φαινόμενο που εγκλωβίζει τον θερμό αέρα για μεγάλες περιόδους- ο οποίος έχει εγκατασταθεί πάνω από τη Δυτική Ευρώπη, σημειώνει η Μιρέια Χινέστα, ερευνήτρια ανάλυσης κλιματικών καταστροφών στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. «Όμως, ανεβάζει τη θερμοκρασία του υποβάθρου πάνω στην οποία λειτουργούν τα καιρικά συστήματα. Σε ένα πιο ψυχρό κλίμα, αυτός ο καύσωνας θα ήταν λιγότερο έντονος», προσθέτει.

Η Ευρώπη είναι επίσης η ήπειρος που θερμαίνεται με τον ταχύτερο ρυθμό παγκοσμίως λόγω ενός συνδυασμού παραγόντων, όπως η σχετική εγγύτητά της με την Αρκτική και οι αλλαγές στα περιφερειακά καιρικά συστήματα.

Με κάθε κλάσμα του βαθμού που θερμαίνεται ο πλανήτης, η ζέστη θα χειροτερεύει. Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι εάν η υπερθέρμανση του πλανήτη φτάσει περίπου τους 3°C πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα, ο αριθμός των θανάτων από τη ζέστη στην Ευρώπη θα διπλασιαστεί ή θα τριπλασιαστεί σε σχέση με το σενάριο του 1,5°C.

2. Οι προβληματικές υποδομές

Οι εξωτερικές θερμοκρασίες είναι μόνο η μία όψη του νομίσματος. Οι Ευρωπαίοι περνούν περίπου το 90% του χρόνου τους σε εσωτερικούς χώρους -σπίτια, καταστήματα, τρένα, σχολεία και εργασιακούς χώρους.

Στο μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης, και ιδιαίτερα στις βόρειες περιοχές, τα κτίρια είναι σχεδιασμένα για να κρατούν τη ζέστη μέσα, όχι έξω. Ακόμη και σήμερα, πολλά νέα σπίτια κατασκευάζονται για να αντέχουν τις χειμερινές θερμοκρασίες και όχι το όλο και πιο θερμό καλοκαίρι. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, το 92% των σπιτιών είναι πιθανό να αντιμετωπίζει προβλήματα υπερθέρμανσης έως το 2050, σύμφωνα με την εθνική επιτροπή για την κλιματική αλλαγή.

Επιπλέον, αν και ο αριθμός των ευρωπαϊκών σπιτιών με κλιματισμό αυξάνεται, παραμένει σπάνιος: Μόλις το ένα πέμπτο των νοικοκυριών στην ήπειρο διαθέτει κλιματιστικό. Ακόμα όμως κι αν διαθέτουν, πολλοί δεν μπορούν να το θέσουν σε λειτουργία. Πάνω από το ένα τρίτο των Ευρωπαίων δηλώνουν ότι δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να κρατήσουν το σπίτι τους επαρκώς δροσερό, ποσοστό που εκτινάσσεται στα δύο τρίτα για όσους δυσκολεύονται να τα βγάλουν πέρα.

Γραφεία, σχολεία, τρένα και μέσα μαζικής μεταφοράς σε πολλές πόλεις στερούνται επίσης επαρκούς κλιματισμού. Στη Γαλλία, η ζέστη -και η έλλειψη συστημάτων ψύξης- ανάγκασε περισσότερα από 800 σχολεία να κλείσουν. Στο Βέλγιο, το ένα πέμπτο των τρένων δεν διαθέτει καθόλου κλιματισμό, γεγονός που ώθησε την εθνική εταιρεία σιδηροδρόμων να ακυρώσει δρομολόγια σε ώρες αιχμής. (σ.σ. μην ξεχνάτε και το μετρό της Αθήνας)

Αν και ορισμένοι δήμοι έχουν αρχίσει να προσφέρουν κλιματιζόμενους χώρους κατά τη διάρκεια των καυσώνων, οι πρωτοβουλίες αυτές είναι ελάχιστες και διάσπαρτες, ενώ είναι διαθέσιμες μόνο κατά τη διάρκεια της ημέρας και όχι τις αποπνικτικές νύχτες.

3. Οι πολιτικοί που... κοιτάνε αλλού

Οι κυβερνήσεις μπορούν να λάβουν πολλά μέτρα τόσο για τη μείωση των εκπομπών ρύπων όσο και για την προστασία των πολιτών, των υποδομών και της οικονομίας από τα ακραία καιρικά φαινόμενα. Ωστόσο, καθώς η αφόρητη ζέστη πλήττει την Ευρώπη χρόνο με τον χρόνο, η κλιματική αλλαγή υποχωρεί στις πολιτικές προτεραιότητες της ηπείρου.

Ενώ τα σχέδια της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τον περιορισμό των εκπομπών συγκαταλέγονται στα πιο φιλόδοξα παγκοσμίως, οι κυβερνήσεις έχουν δώσει μεγαλύτερη έμφαση στη βιομηχανική ανάκαμψη τα τελευταία χρόνια, περικόπτοντας κλιματικές πολιτικές που θεωρήθηκε ότι βλάπτουν τις οικονομικές φιλοδοξίες του μπλοκ. Μάλιστα, οι εκπομπές της ΕΕ αυξήθηκαν ελαφρώς πέρυσι, δείχνοντας μια στασιμότητα στη μείωση της ρύπανσης.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η διακομματική συναίνεση για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής έχει κλονιστεί, αν και η κυβέρνηση των Εργατικών αντιστέκεται στις έντονες πιέσεις για ενίσχυση των γεωτρήσεων ορυκτών καυσίμων στη Βόρεια Θάλασσα. Το αν αυτή η στάση θα διατηρηθεί μετά την αποχώρηση του πρωθυπουργού Κιρ Στάρμερ παραμένει αβέβαιο.

Τόσο στην ΕΕ όσο και στο Ηνωμένο Βασίλειο, τα σχέδια προετοιμασίας για τις αναπόφευκτες συνέπειες της κλιματικής αλλαγής -όπως η ζέστη- υστερούν κατά πολύ σε σχέση με τις προσπάθειες μείωσης των εκπομπών.

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος επισημαίνει ότι το μπλοκ των 27 χωρών και οι κυβερνήσεις τους δεν προστατεύουν τους πολίτες τους από τις ακραίες θερμοκρασίες, αξιολογώντας την απειλή του θερμικού στρες για τον γενικό πληθυσμό ως κρίσιμη για αυτή τη δεκαετία και ως «καταστροφική» από τα μέσα του αιώνα και μετά.

Η βρετανική επιτροπή για την κλιματική αλλαγή χαρακτήρισε επίσης τις προσπάθειες της Βρετανίας ανεπαρκείς, ενώ η δεξαμενή σκέψης Green Alliance προειδοποίησε ότι οι Βρετανοί «πληρώνουν το τίμημα» για την αποτυχία της κυβέρνησής τους να προσαρμόσει τη χώρα στις ολοένα αυξανόμενες καλοκαιρινές θερμοκρασίες.

«Αυτή τη στιγμή, τα παιδιά δυσκολεύονται να ολοκληρώσουν τις εξετάσεις τους σε ασφυκτικά ζεστές σχολικές αίθουσες και οι ηλικιωμένοι υπομένουν επικίνδυνα θερμά σπίτια και δομές φροντίδας χωρίς καμία ανακούφιση», δήλωσε η Φριντερίκε Ότο, καθηγήτρια κλιματικής επιστήμης στο Imperial College του Λονδίνου.

«Αυτή η ζέστη δεν είναι απλώς μια ταλαιπωρία, είναι μια αυξανόμενη απειλή για τη δημόσια υγεία», πρόσθεσε. «Κάθε καύσωνας θέτει ζωές σε κίνδυνο και έχει έρθει προ πολλού η ώρα να τον αντιμετωπίσουμε με την επείγουσα σημασία που απαιτεί».

Διαβάστε ακόμη

«Αιχμές» Αβραμόπουλου κατά Χρυσοχοΐδη: «Είχε το ένταλμα σύλληψής μου τρεις μέρες στο συρτάρι»

Νέο σοκ στο ελληνικό ποδόσφαιρο - Πέθανε στα 54 του ο Τάκης Γκώνιας

Flyover: Πώς «φούσκωσε» κατά 64 εκατ. ευρώ ο λογαριασμός - Από τα λάθη του Δημοσίου μέχρι τα... σκουπίδια 8 μέτρων

«Δεν υποχωρώ μέχρι τη δικαίωση»: Κείμενο στήριξης στον απεργό πείνας Αριστοτέλη Χαντζή - Κρίσιμη η κατάστασή του