Τα κομμουνιστικά κράτη απαντούν στο ΝΑΤΟ: το Σύμφωνο της Βαρσοβίας και η διχασμένη Ευρώπη

Μια μέρα σαν σήμερα, 14 Μαΐου του 1955, οκτώ χώρες της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης υπό κομμουνιστικό καθεστώς, συμπεριλαμβανομένης και της Σοβιετικής Ένωσης, συμφωνούν για στρατιωτική συμμαχία αμυντικού χαρακτήρα. Η επίσημη συμφωνία θα υπογραφεί έναν μήνα μετά και θα μείνει στην Ιστορία ως Σύμφωνο της Βαρσοβίας.

Το τελικό κείμενο υπέγραψαν στην πρωτεύουσα της Πολωνίας οκτώ κράτη: Σοβιετική Ένωση, Αλβανία, Βουλγαρία, Ρουμανία, Ανατολική Γερμανία, Ουγγαρία, Πολωνία και Τσεχοσλοβακία.

Αφορμή για τον συνασπισμό των κρατών υπήρξε- σύμφωνα με το αιτιολογικό της ΕΣΣΔ- η ένταξη της «επαναστρατιωτικοποιημένης» Δυτικής Γερμανίας στο NATO στις 6 Μαΐου της ίδιας χρονιάς. Οι Σοβιετική θεώρησαν πιθανή απειλή τη συμμαχία του ΝΑΤΟ. Αν και η ίδρυση του ΝΑΤΟ (το 1949), θεωρήθηκε επιθετική ενέργεια προς τα σοσιαλιστικά κράτη της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, η Σοβιετική Ένωση δεν αντέδρασε, μάλιστα ζήτησε την ένταξή της στη Βορειοατλαντική Συμμαχία, πρόταση που απορρίφθηκε.

Το Σύμφωνο δεν όριζε πουθενά την οικονομική συνεργασία των συμβαλλόμενων κρατών. Όλα τα κράτη υπάγονταν στο γενικό επιτελείο της Σοβιετικής Ένωσης, με επικεφαλής (τότε) τον σοβιετικό στρατάρχη Ιβάν Κόνιεφ. Σκοπός ήταν η διασφάλιση της ειρήνης και η αμοιβαία παροχή βοήθειας σε περίπτωση επίθεσης σε ένα ή περισσότερα κράτη – μέλη του Συμφώνου. Στο Σύμφωνο της Βαρσοβίας, μπορούσε να προσχωρήσει οποιοδήποτε κράτος επιθυμούσε, ακόμη και χώρες που είχαν διαφορετικό πολιτικό και κοινωνικό σύστημα. Τέλος, το Σύμφωνο όριζε ότι σε περίπτωση που στην Ευρώπη θα δημιουργούνταν ένα ενιαίο σύστημα ασφάλειας, θα έπαυε η ισχύς του.

Οι χώρες που «αμφισβήτησαν» την κυριαρχία της ΕΣΣΔ υποτάχτηκαν δια των όπλων (Ουγγαρία, Τσεχοσλοβακία) ενώ η Αλβανία αποχώρησε της Συμμαχίας έχοντας την υποστήριξη της Κίνας.
Το Σύμφωνο της Βαρσοβίας ίσχυσε σε όλη τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου και μέχρι που κάποια κράτη-μέλη άρχισαν να αποσύρονται το 1989, μετά την κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού και τις ραγδαίες εξελίξεις στην Σοβιετική Ένωση.

Επίσης σαν σήμερα...

1643: Ενθρονίζεται σε ηλικία 4 χρονών ο βασιλιάς της Γαλλίας Λουδοβίκος ΙΔ’ μετά τον θάνατο του πατέρα του Λουδοβίκου ΙΓ’· είναι ο μακροβιότερος μονάρχης της Ευρώπης μέχρι σήμερα: βασίλεψε μέχρι τα 77 του!
1939: Ένα κοριτσάκι 5 χρονών στο Περού, γίνεται μητέρα!
1948: Το Ισραήλ ανακηρύσσεται ανεξάρτητο κράτος και εγκαθίσταται προσωρινή κυβέρνηση. Αμέσως μετά την ανακήρυξη, το Ισραήλ δέχεται επίθεση από τα γειτονικά αραβικά κράτη.
1954: Πεθαίνει ο στρατηγός Χάιντς Γκουντέριαν, ο Γρήγορος Χάιντς του ναζιστικού Blitzkrieg (Κεραυνοβόλου Πολέμου).
1998: Σιωπά για πάντα Η Φωνή: ο Φρανκ Σινάτρα είναι νεκρός.