Έντουαρντ Τέλερ: ο επιστήμονας που συνέχισε τον όλεθρο από εκεί που σταμάτησε ο Οπενχάιμερ

Μια μέρα σαν σήμερα, 9 Σεπτεμβρίου του … πεθαίνει ο επιστήμονας που συνέχισε από εκεί που σταμάτησε ο Ρόμπερτ Οπενχάιμερ: ο Έντουαρντ Τέλερ, ο Πατέρας της βόμβας υδρογόνου.

Ο Τέλερ ήταν από εκείνους που κατέθεσαν εναντίον του Οπενχάιμερ, στην πολύκροτη υπόθεση για την Άδεια Ασφαλείας του σπουδαίου φυσικού. «Αισθάνομαι ότι θα προτιμούσα να τα ζωτικά συμφέροντα αυτής της χώρας να βρίσκονται σε χέρια που καταλαβαίνω καλύτερα και επομένως εμπιστεύομαι περισσότερο», είχε πει ο Τέλερ αφήνοντας να εννοηθεί ότι δεν εμπιστευόταν τον Οπενχάιμερ.

Η κατάθεση του Τέλερ εξόργισε πολλούς στην επιστημονική κοινότητα, που θεώρησαν ότι ήταν μια απροκάλυπτη προδοσία του εργατικού και φιλότιμου Οπενχάιμερ.
Ο ουγγρικής καταγωγής Έντουαρντ Τέλερ έγινε διάσημος συμμετέχοντας στο Σχέδιο Μανχάταν, αλλά ηγούμενος της ανάπτυξης του πρώτου θερμοπυρηνικού όπλου στον κόσμο, της βόμβας υδρογόνου.

Στον Τέλερ απονεμήθηκε το βραβείο Ig Nobel ειρήνης, που ήταν κάτι σαν τα Χρυσά Βατόμουρα των Όσκαρ. Το Ig Nobel στόχευε να «τιμήσει τα επιτεύγματα που πρώτα κάνουν τους ανθρώπους να γελούν και μετά τους κάνουν να σκεφτούν». Η επιστημονική προσφορά του Τέλερ, μάλλον θα έπρεπε να κάνει τους ανθρώπους να κλαίνε…
Βόμβα υδρογόνου δεν έχει χρησιμοποιηθεί ποτέ σε περίοδο πολέμου από καμία χώρα, αλλά οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι έχει τη δύναμη να αφανίσει ολόκληρες πολιτείες και να σκοτώσει πολύ περισσότερους ανθρώπους από όσους οι ατομικές βόμβες, που έριξαν οι ΗΠΑ σε Χιροσίμα και Ναγκασάκι.

Ίδια πορεία με τον Οπενχάιμερ

Ο Τέλερ είχε γεννηθεί το 1908 στη Βουδαπέστη από εβραίους γονείς (όπως και ο Οπενχάιμερ) και πέθανε το 2003 στην Καλιφόρνια. Η διδακτορική του διατριβή σχετικά με το μοριακό ιόν υδρογόνου, βοήθησε να τεθούν τα θεμέλια για τη θεωρία των μοριακών τροχιακών που παραμένει ευρέως αποδεκτή σήμερα. Ενώ ήταν φοιτητής στο Μόναχο, ο Τέλερ έπεσε από ένα τραμ που κινείτο και έχασε το δεξί του πόδι, το οποίο αντικαταστάθηκε με τεχνητό.

Ο Τέλερ έφυγε στις ΗΠΑ πριν ξεσπάσει ο πόλεμος· το 1941 είχε αποκτήσει την αμερικανική υπηκοότητα και εντάχθηκε στην ομάδα του Enrico Fermi στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο και συμμετείχε στο πείραμα για την πυρηνική αλυσιδωτή αντίδραση. Στη συνέχεια ο Τέλερ αποδέχτηκε πρόσκληση από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Μπέρκλεϊ για να εργαστεί σε θεωρητικές μελέτες για την ατομική βόμβα υπό τον Ρόμπερτ Οπενχάιμερ και όταν ο τελευταίος «έστησε» το μυστικό Επιστημονικό Εργαστήριο του Λος Άλαμος στο Νέο Μεξικό το 1943, ο Τέλερ ήταν μεταξύ των πρώτων που στρατολογήθηκαν.

Η δοκιμή της ατομικής βόμβας της Σοβιετικής Ένωσης το 1949 «υποχρέωσαν» τις Ηνωμένες Πολιτείες να στραφούν στη δημιουργία βόμβας υδρογόνου. Ο Τέλερ δήλωσε «παρών». Η δημιουργία της βόμβας «Teller-Ulam», όπως έγινε γνωστή, δοκιμάστηκε με επιτυχία στην ατόλη Enewetak στον Ειρηνικό την 1η Νοεμβρίου 1952 και προκάλεσε έκρηξη ισοδύναμη με 10 εκατομμύρια τόνους (10 μεγατόνους) TNT.
Ένθερμος αντικομμουνιστής ο Τέλερ, στη δεκαετία του 1970 διετέλεσε εξέχων κυβερνητικός σύμβουλος για την πολιτική για τα πυρηνικά όπλα και το 1982-83 είχε μεγάλη επιρροή στον πρόεδρο Ρόναλντ Ρέιγκαν