Κώστας Βάρναλης: Ο Ποιητής που έφυγε «σκοτωμένος, αλλ’ όχι νικημένος»

Μια μέρα σαν σήμερα έφυγε από τη ζωή ο ποιητής Κώστας Βάρναλης, σκοτωμένος από την αδιαφορία της Πολιτείας, αλλ’ όχι νικημένος!

«Ο λαός μας μετά την περίφημη Απελευθέρωση, βουβάθηκε και κοκάλωσε. Δεν τραγουδά και δε χορεύει. Γιατί δε γλεντά. Και δε γλεντά, γιατί τον τσάκισε η ευημερία...», ήταν το αρχίνισμα του κειμένου που προοριζόταν για τον χώρο του Χρονογραφήματος, στην εφημερίδα Φιλελεύθερος, το 1953. Το κείμενο υπέγραφε ο Κώστας Βάρναλης, που έφυγε από τη ζωή μια μέρα σαν σήμερα, 16 Δεκεμβρίου, το 1974. Ήταν 1953 κι ακόμα, σχεδόν 70 χρόνια μετά παραμένει ένα ζωντανό και επίκαιρο κομμάτι!

Ο Κώστας Βάρναλης, ποιητής – λογοτέχνης, είχε γεννηθεί στο σημερινό Μπουργκάς της Βουλγαρίας, τότε Πύργος Ανατολικής Ρωμυλίας, το 1884 και πέθανε στην Αθήνα 90 χρόνια μετά. Ο Βάρναλης, αν και σπουδαίος λογοτέχνης, δεν αναγνωρίστηκε το έργο του στην εποχή του για τον απλό λόγο ότι ήταν μαρξιστής, είχε πάρει μέρος στην Εθνική Αντίσταση και υπήρξε ενεργό μέλος του ΕΑΜ.

Ο Βάρναλης εξορίστηκε για τις ιδέες του στον Άι Στράτη και στα βάθη της Λέσβου, τιμήθηκε με το Βραβείο Λένιν και η Ελλάδα τον τίμησε με την λαμπρή απαξίωση της, όμως… Όμως οι στίχοι από τα ποιήματά και τα ευφυολογήματά του δεν έμειναν στο σκοτάδι των καιρών του ερέβους.

«Όταν πεθαίνει βασιλιάς, μη χαίρεσαι λαουτζίκο. Μη λες πως θάν’ καλύτερος ο νυν από τον τέως
Πως θάναι το λυκόπουλο καλύτερο απ’ τον λύκο. Τότε μονάχα να χαρείς: αν θάναι ο τελευταίος», έλεγε και πώς να τον δεχτούν οι αυλόδουλοι της εποχής του;

«Άιντε θύμα, άιντε ψώνιο, άιντε σύμβολο αιώνιο, αν ξυπνήσεις μονομιάς θα ‘ρθει ανάποδα ο ντουνιάς», έγραφε στην Μπαλάντα του κυρ Μέντιου και να ξερονήσια και πρωινές επισκέψεις από τους ασφαλίτες…

«Χτες και σήμερα ίδια κι όμοια, χρόνος μπρος, χρόνια μετά… Η ύπαρξή σου σε σκοτάδι όλο πηχτότερο βουτά. Τάχα η θέλησή σου λίγη, τάχα ο πόνος σου μεγάλος; Αχ, πούσαι, νιότη, πούδειχνες πως θα γινόμουν άλλος!».
Από τους Σκλάβους Πολιορκημένους του το πιο πάνω κομμάτι και ο Βάρναλης έμεινε στο περιθώριο μιας γενιάς που διψούσε για επαναστατική ποίηση κι όχι για εύπεπτα τραγουδάκια.

«Βάρναλης, καθηγητής εις την Παιδαγωγικήν Ακαδημίαν, δηλαδή την αυθαίρετον Σχολήν του Γληνού. Το κτήνος αυτό είναι Βουλγαρικόν. Είναι και κωφόν. Εν τούτοις, επειδή είναι μαλλιαρόν, εν γνώσει των πίστεών του, το απέστειλαν δις ή τρις υπότροφον!», έγραφαν για τον Βάρναλη οι εχθροί του.

Κι όμως ο Βάρναλης επέζησε μέσα από την τέχνη του και οι στίχοι του κατανίκησαν όσους τον πολέμησαν.
«Η ποίηση του Βάρναλη – έγραφε ο Μενέλαος Λουντέμης – δε μύριζε ποτέ γάλα. Μύριζε από την αρχή μπαρούτι…».
Κι έστι συνέχισε ο Βάρναλης να χτυπάει την εξουσία μέχρι το τέλος του: «σκοτωμένος, αλλ’ όχι νικημένος»!