Ασφαλή σχολεία, μέσω της σχολικής κοινωνικής εργασίας

Της Άννας Ατματζίδου*

Ο σχολικός εκφοβισμός παρουσιάζεται ένα ιδιαίτερα διαχρονικό αλλά και συχνό φαινόμενο και απασχολεί τακτικά την εκπαιδευτική κοινότητα. Αποτελεί μια επαναλαμβανόμενη και στοχευμένη βίαιη συμπεριφορά, η οποία φανερώνεται μέσω της επίδειξης δύναμης του θύτη έναντι του θύματος. Συνιστά μια διαρκή κατάσταση επιθετικότητας και όχι ένα μεμονωμένο περιστατικό. Οι μορφές που μπορεί να περιλαμβάνει ο σχολικός εκφοβισμός είναι σωματική, λεκτική, ψυχολογική και διαδικτυακή. Οι συνέπειες του σχολικού εκφοβισμού είναι πολυποίκιλες και ασκούν επιρροή σε όλους τους τομείς ζωής των θυμάτων, οδηγώντας πολλές φορές ακόμη και στον θάνατο.

Υπάρχουν πολλοί παράγοντες που συμβάλλουν στην εκδήλωση σχολικού εκφοβισμού. Ατομικά χαρακτηριστικά, τόπος καταγωγής, κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο, θρησκευτική κουλτούρα καθώς και το γενικότερο σχολικό κλίμα. Τα άτομα τα οποία δέχονται σχολικό εκφοβισμό συχνά εμφανίζουν καταθλιπτικά συμπτώματα και άγχος ενώ παράλληλα παρουσιάζονται ως άνθρωποι με χαμηλή αυτοεκτίμηση, αυτοπεποίθηση και όχι με ιδιαίτερα αναπτυγμένες κοινωνικές δεξιότητες. Οι θύτες αντίθετα, συνήθως είναι άτομα με μια στοιχειώδη κοινωνική αποδοχή, διεκδικητικά και επίσης με χαμηλή αυτοεκτίμηση. Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός πως ένα μεγάλο ποσοστό των θυτών έχουν υπάρξει οι ίδιοι στο παρελθόν θύματα κάποιας μορφής βίας, ενδοσχολικής ή μη.

Στο συγκεκριμένο πλαίσιο, ο σχολικός κοινωνικός λειτουργός, διαδραματίζει καίριο ρόλο για την αντιμετώπιση του φαινομένου. Ο ρόλος του είναι κυρίως καθοδηγητικός και υποστηρικτικός καθώς δρα ως συνδετικός κρίκος ανάμεσα σε μαθητές, εκπαιδευτικούς αλλά και γονείς. Η πρόληψη και αντιμετώπιση του φαινομένου αναπτύσσεται σε τρία επίπεδα. Σε πρωτογενές, το οποίο αφορά εκπαιδευτικά προγράμματα που εφαρμόζονται σε ολόκληρη τη σχολική κοινότητα και έχουν ως στόχο τη διαχείριση των συγκρούσεων αλλά και την εγκατάσταση ενός γενικότερου θετικού κλίματος στο σχολικό περιβάλλον.

Σε δευτερογενές επίπεδο, το οποίο επικεντρώνεται κυρίως στην αναγνώριση και διαχείριση των περιστατικών. Ο κοινωνικός λειτουργός παρέχει ομαδικές αλλά και ατομικές συνεδρίες, οι οποίες έχουν ως στόχο τη δημιουργία μιας θεραπευτικής σχέσης ανάμεσα στον σχολικό κοινωνικό λειτουργό και τους απευθυνόμενους. Γονείς, μαθητές και δάσκαλοι έχουν την δυνατότητα ατομικών ή όχι συνεδριών και παραπομπής σε εξειδικευμένες υπηρεσίες όταν αυτό κρίνεται απαραίτητο.

Σε τριτογενές επίπεδο, στόχος του οποίου είναι η ψυχοκοινωνική υποστήριξη στα θύματα παράλληλα με τις ήδη υπάρχουσες παρεμβάσεις συμβουλευτικής και επανεκπαίδευσης στους θύτες και τα θύματα. Δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στην ανάληψη προσωπικής ευθύνης, στη διαχείριση των συγκρούσεων αλλά και στην ανάπτυξη της ενσυναίσθησης.

Συμπερασματικά, ο σχολικός εκφοβισμός αποτελεί ένα φαινόμενο ιδιαίτερα σύνθετο και διαχρονικό. Η παρουσία του σχολικού κοινωνικού λειτουργού στον χώρο της εκπαίδευσης λειτουργεί καταλυτικά καθώς συμβάλλει στη δημιουργία ενός ασφαλούς περιβάλλοντος για μαθητές, εκπαιδευτικούς αλλά και γονείς, προάγει τη συμπερίληψη και ενισχύει το αίσθημα του ανήκειν. Συνεπώς, η σχολική κοινωνική εργασία προσφέροντας τα κατάλληλα εργαλεία πρόληψης και αντιμετώπισης του φαινομένου, ενισχύει την συνεργασία μεταξύ οικογένειας και σχολείου ενώ παράλληλα απορρίπτει κάθε μορφή βίας.

* Η Άννα Ατματζίδου είναι Κοινωνική Λειτουργός

Διαβάστε ακόμη

Τι λένε διεθνολόγοι για το τουρκολιβυκό μνημόνιο - «Παράνομο αλλά η Ελλάδα πιάστηκε στον ύπνο»

Συνελήφθη για το σκάνδαλο με τα στημένα στο μπάσκετ ο συνεργάτης του Λιόλιου, Γιώργος Μαυραγάνης

Το φαινόμενο του «σάπιου μήλου»: Πώς και γιατί επηρεαζόμαστε όταν παραβιάζονται οι κανόνες;

Τι γεύση να έχει μια μούμια; Γιατί κάποιοι κάποτε τις έτρωγαν και είχαν λόγο