«Αυτός είναι ο πατέρας μου!»... Όταν άλλες φωτογραφίες-ντοκουμέντα κτηνωδίας έξυσαν πληγές στο Κοντομαρί της Κρήτης

Όταν άλλες φωτογραφίες-ντοκουμέντα κτηνωδίας ξύπνησαν πριν από 46 χρόνια μνήμες στο Κοντομαρί της Κρήτης. Σαν να μην έχουν τέλος τα εγκλήματα των Γερμανών... 

Όποιο τόπο και ν' ακουμπήσεις στην Ελλάδα, μια πληγή! Οι φωτογραφίες από τους μελλοθάνατους της Καισαριανής κακοφόρμισαν τις πληγές. Συμπτώματα; Δυσοσμία από τους εσαεί ανάλγητους θύτες Γερμανούς!
Πυρετός από τους καθ’ έξιν αμαθείς (μονίμως παθόντες) Έλληνες.
Πυώδεις εκκρίσεις από τους αμέτρητους κάπηλους (πατριδοκάπηλους, εθνοκάπηλους, κομματοκάπηλους, ψυχοκάπηλους…), που πολλαπλασιάζονται σαν τα μικρόβια και εμποδίζουν την επούλωση των πληγών…
Ερυθρότητα από την ασέβεια όσων, ακόμα, δεν συγχωρούν εκείνους που αντιστάθηκαν, όταν οι δικοί τους (οι όμοιοί τους) συνεργάζονταν…

Οι πληγές που άνοιξαν οι κατακτητές της περιόδου 1941-1944 δεν έχουν κλείσει. Μπορεί ο χρόνος να έχει ολοκληρώσει πια τη διαδικασία της αιμόστασης, αλλά οι ουλές παραμένουν κι όταν μνήμες από το παρελθόν γυρίζουν, οι πληγές χαίνουν ξανά…
Από πού να αρχίσεις; Καισαριανή; Δίστομο; Κοκκινιά; Καλάβρυτα; Κάνδανο; Κομμένο; Λιγκιάδες; Κεδρύλλια;

Φωτογραφίες εγκλήματος αγνώστων θυμάτων...

Να θυμηθούμε σήμερα μια ανάλογη ιστορία μ’ αυτή των εικόνων της «Καισαριανής» που τάραξαν τα λιμνάζοντα νερά της ραθυμίας μας. Πριν από 46 χρόνια, κάπου στο 1980, ο Βάσος Μαθιόπουλος ανταποκριτής (και) του Δημοσιογραφικού Οργανισμού Λαμπράκη στη Βόνη ανακάλυψε ένα πακέτο φωτογραφιών από τα αποχαρακτηρισμένα αρχεία του Γερμανικού Στρατού που αφορούσαν το ολέθριο πέρασμά τους από την Ελλάδα.

Ο αείμνηστος Βάσος Μαθιόπουλος έστειλε ένα δέμα με φωτογραφίες στον Χρήστο Λαμπράκη κι’ εκείνος με τη σειρά του τις προώθησε στη δημοσιογραφική ομάδα για να διευκρινιστεί ο τόπος του μαρτυρίου και οι άνθρωποι που εικονίζονταν και που «σταυρώθηκαν» από τους δημίους του 20ου αιώνα.

Ο Κώστας Παπαπέτρου- βετεράνος δημοσιογράφος- μελέτησε τις εικόνες και με την πρώτη ματιά διέκρινε την καταγωγή των μαρτύρων: Κρητικοί! Τα στιβάνια, οι κατσούνες και τα κεφαλομάντηλα σε Κρήτη παραπέμπαν. Αλλά και οι σταυρωτήδες είχαν ιδιαίτερη στολή που φοριόταν καλοκαιρινούς μήνες, κάσκες για τροπικά κλίματα και κράνη που μόνο αλεξιπτωτιστές φορούσαν. Άρα: Μάχη της Κρήτης και αντίποινα για την αντίσταση των Κρητικών.
Ο Κώστας Παπαπέτρου πήρε τις φωτογραφίες και ταξίδεψε στο νησί του Βενιζέλου· άρχισε να περιδιαβαίνει τα χωριά και να σταματάει για μια τσικουδιά στα όρθια κι’ λίγες ελιές…
-Σας λένε κάτι αυτές οι εικόνες;
-…
-Γνωρίζετε κάποιον από εκείνους τους ανθρώπους;
-…
Έπειτα από περιπέτεια δίχως αντίκρισμα σε 48 χωριά των Χανίων, ο Παπαπέτρου έφτασε σούρουπο καλοκαιρινό στο Κοντομαρί· στην πλατεία του χωριού στάθηκε να πάρει ανάσα δροσιάς από την κρητική θέρμη.
Ο Παπαπέτρου πλησίασε δειλά έναν μεσήλικο που καθόταν στο καφενείο. Η ίδια ερώτηση: «γνωρίζετε κάποιον από αυτούς στις φωτογραφίες;». Ο άνδρας έβαλε τα γυαλιά του, κοίταξε μια μια τις φωτογραφίες και κλείνοντας με τη χούφτα το στόμα του για να μην του ξεφύγει ένας λυγμός έγειρε στην αγκαλιά του δημοσιογράφου λιπόθυμος…
«Αυτός είναι ο πατέρας μου» είπε σαν συνήλθε κρατώντας σφιχτά μια από τις φωτογραφίες, με τον αντίχειρα και δυο δάχτυλα κλειστά σαν δαγκάνες που δεν θα άφηναν για τίποτα να τους πάρουν πίσω το κομμάτι από τα κτερίσματα της νιότης του που κρατούσε…
«Αυτός, που τον σκοτώνουν, είναι ο πατέρας μου· δεν τον θυμάμαι ζωντανό· από τις φωτογραφίες που ‘ναι γεμάτο το σπίτι τον ξέρω».

Μια εικόνα, χιλιάδες κτηνωδίες

Χρόνια μετά, θα θυμηθεί ο Κώστας Παπαπέτρου: «Εκείνη η αντίδραση δεν περιγράφεται. Σκεφτείτε μιαν αρχαία τραγωδία και έναν άνθρωπο που ζει ένα δράμα για δεύτερη φορά. Δεν είναι λίγο να βλέπεις τον πατέρα σου τη στιγμή που τον σκοτώνουν. Τη στιγμή που οι Γερμανοί έχουν σηκώσει τα τουφέκια τους και σκοτώνουν. Κάποιοι στις φωτογραφίες εικονίζονται να γκρεμίζονται από τις σφαίρες· κάποιοι προσπαθούν να διαφύγουν. Και οι εκτελεστές ξαναγεμίζουν με ψυχραιμία και σκοτώνουν! Και μετά κάτω από τις ελιές σιωπή αιώνια… Λέμε ότι μια εικόνα, χίλιες λέξεις. Εδώ είχαμε μια εικόνα, χιλιάδες κτηνωδίες».

Στο τεύχος της 7ης Φεβρουαρίου του 1980, το περιοδικό «ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ» θα δημοσιεύσει αποκλειστικά το φωτογραφικό υλικό από το Αρχείο BUNDESARCHIV της Ομοσπονδιακής Γερμανίας.
Έγραφε ο ιστορικός Τάσος Βουρνάς στα «ΝΕΑ» το 1990: «Μετά το τέλος της Μάχης της Κρήτης και την απομάκρυνση από το νησί όσων συμμαχικών δυνάμεων μπόρεσαν να διαφύγουν με πλοία προς Αίγυπτο, οι Ναζί εξαπέλυσαν άγριο κύμα αντεκδικήσεων κατά του άμαχου πληθυσμού. Χωριά, όπως τα Περιβόλια, ο Αλκιανός, ο Κιρτομάδος, η Αγυιά, ο Σταλός, ο Γαλατάς, το Μάλεμε, ο Ταυρωνίτης, το Κοντομαρί, ο Πλατανιάς, το Καστέλι Κισσάμου, ο Σκηνές, ο Φουρνές, τα Μεσαλά, ο Βατόλακος, το Μόδι και άλλα κάηκαν και οι άρρενες κάτοικοί τουφεκίστηκαν».
Στις 2 Ιουνίου του 1941, γερμανικά στρατεύματα υπό τις διαταγές του πτεράρχου Κουρτ Στουντέντ, μπήκαν στο Κοντομαρί και εκεί στον ίσκιο του ελαιώνα αποκάτω, που κάποτε πήγε ο Χριστός να αναπαυθεί, σταυρώθηκαν 25 άνδρες κι ένα χωριό ολόκληρο σύρθηκε σε Γολγοθά ατέλειωτο. Και τι ειρωνεία: στον περίβολο των σπιτιών του Κοντομαρίου φύτρωνε κορμός μακρόφυλλης ελιάς. Ελιά στο σπίτι, ελιά στο συζυγικό κρεβάτι και ελιά-αυτόπτης μάρτυς χαλασμού. Η ελιά παντού!

Δολοφόνος επιστρέφει στον τόπο του εγκλήματος

Τις φωτογραφίες (αλλά και κινηματογραφικό υλικό) είχε τραβήξει ο υπολοχαγός Βανς Πίτερ Βάιξλερ, που επέστρεψε το 1955 στο Κοντομαρί και συνάντησε κατοίκους του χωριού· κάθισε και ήπιε μαζί τους, στις ψάθινες καρέκλες, στο ίδιο τραπέζι. Εκεί ακούμπησαν τις μνήμες τους· ανάμεσό τους κι ένας άνδρας που ‘χε χάσει πατέρα κι αδέρφια στο μακελειό!
Εκείνος ο άνδρας που ορφάνεψε με βίαια ριπή, σαν άκουσε τον φωτογράφο, που είχε αιχμαλωτίσει τη «σταύρωση», να λέει πως εκτελούσε εντολές, πως δεν ήταν Ναζιστής, πως δεν ήξερε…, σηκώθηκε ακούμπησε την απαλάμη στο τραπέζι και του ‘πε: «Εμείς σαν φιλόξενοι κρητικοί εκάμαμε το χρέος μας· σ’ ακούσαμε, σε είδαμε, τώρα μπορείς να πηγαίνεις!» Κι ο φωτορεπόρτερ της Κόλασης του Κοντομαριού σύρθηκε ξανά στη δική του Κόλαση, εκείνη των Ερινυών…

Χρωστάμε ένα μεγάλο ευχαριστώ

Ο παπα Δημήτρης Κατσιαδάκης από το Κοντομαρί, 70αρης πια, θυμάται το τι είχε γίνει τότε στο χωριό, όταν οι φωτογραφίες έφεραν ξανά κοντά το μακρινό· θυμόταν τις γυναίκες που είχαν μείνει ζωντανές να «πεθαίνουν» καθημερινά για να μεγαλώσουν τα ορφανά, να τα αναστήσουν, να τα κάνουν να ξεχάσουν, όχι να λησμονήσουν…
«Χρωστάει ο τόπος μας ένα μεγάλο ευχαριστώ στον Κώστα Παπαπέτρου. Μπορεί ο Μαθιόπουλος να ανακάλυψε τις εικόνες, αλλά ο Κώστας τις ταυτοποίησε. Ο Κώστας έδωσε φιλί ζωής στο κωματώδες παρελθόν που κρατούσε στα χέρια του και το ανέστησε στη μνήμη ολόκληρης της Ελλάδας».
Η Σφαγή στο Κοντομαρί, στην Κάνδανο τις ίδιες ώρες, ήταν οι πρώτες μαζικές της Βέρμαχτ. Η πρόφαση των Ναζί ήταν ότι οι Κρητικοί δεν σεβάστηκαν τους κανόνες πολέμου και σκότωσαν και διαμέλισαν αλεξιπτωτιστές στη Μάχη της Κρήτης με ό,τι είχαν στα χέρια τους.
Το έγκλημα στο Κοντομαρί έμεινε (και αυτό) ατιμώρητο. Ο Κουρτ Στουντέντ, ο πτέραρχος που διέταξε τις σγαφές, κατηγορήθηκε για εγκλήματα πολέμου, αλλά αθωώθηκε· καταδικάστηκε σε πέντε χρόνια φυλάκιση για άλλες κατηγορίες και αποφυλακίστηκε το 1948. Ο Στουντέντ πέθανε το 1978...

Και οι Γερμανοί εξοπλίζονται και πάλι, 81 χρόνια μετά το τέλος του ολέθρου που προκάλεσαν στον Κόσμο. Ευτυχώς υπάρχουν φωτογραφίες που κρατούν τις κτηνωδίες τους νωπές στη μνήμη. Ευτυχώς που υπάρχουν δημοσιογράφοι- σαν τον Κώστα Παπαπέτρου- που κρατούν ακόμα τη μνήμη ζωντανή… έστω με μηχανική υποστήριξη.