Ποιος θυμάται την ηρωίδα της Σκιάθου που ρίσκαρε τη ζωή της, προδόθηκε, βασανίστηκε, τιμήθηκε από ξένους και πέθανε πάμπτωχη και ξεχασμένη;

Ποιος θυμάται την ηρωίδα της Σκιάθου που ρίσκαρε τη ζωή της, προδόθηκε, βασανίστηκε, τιμήθηκε από Βρετανούς και Νεοζηλανδούς, αλλά πέθανε πάμπτωχη και ξεχασμένη; Μάλλον ουδείς! 

Το όνομά της ήταν δύσκολο να το προφέρει ακόμα και συντοπίτης της: Συραϊνώ (ή Σεραϊνώ) και το επώνυμό της: Κάλλιαρου Δημδανιώτου· όμως, όλοι όσοι την γνώριζαν την φώναζαν με το ανδρωνυμικό του συζύγου της Καλλιαρίνα. Ήταν η Σεραϊνώ η Καλλιαρίνα, η ηρωίδα της Σκιάθου, που «έκαψε» ζωή και σπίτι για να βοηθήσει βρετανούς στρατιώτες να διαφύγουν, που έβαλε στην άκρη την οικογένειά της και την περιουσία της για να διασώσει ξένους φαντάρους και στο τέλος πέθανε φτωχή και ξεχασμένη ακόμα κι από τους Σκιαθίτες συντοπίτες της.

Η Σεραϊνώ είχε γεννηθεί 11 χρόνια πριν πεθάνει ο συγγραφέας-σύμβολο της Σκιάθου, ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, το 1900 δηλαδή· η οικογένειά της ήταν φτωχή και όταν παντρεύτηκε τον καπετάν Γιώργη Κάλλιαρο που είχε δική του τράτα, άρχισε να βλέπει αχτίδες ανατολής στη ζωή της. Γρήγορα, όμως, ξέσπασαν οι καταιγίδες και η «δύση» αχνοφάνηκε ξανά όχι μοναχά στον ορίζοντα της ζωής της Καλλιαρίνας, αλλά στων συντοπιτών της.

Φθάνουν οι Ιταλοί κατακτητές

Μετά τη συνθηκολόγηση της Ελλάδας, το 1941, η Σκιάθος περιήλθε υπό ιταλική κατοχή. Την ίδια περίοδο αναπτύχθηκε μέσω της Μαγνησίας και των Σποράδων- με βασικό κόμβο το νησί της Σκιάθου- δίκτυο φυγάδευσης Βρετανών, Ελλήνων και Εβραίων προς την Τουρκία με τελικό προορισμό τη Μέση Ανατολή. Το δίκτυο, στο οποίο συμμετείχαν πολλοί Σκιαθίτες, βοήθησε να ξεφύγουν από τις φονικές δαγκάνες του Άξονα πάνω από 2000 άνθρωποι. Το δίκτυο, με επικεφαλής τον Σκιαθίτη Βαγγέλη Χρυσοφάκη, εξαρθρώθηκε στις αρχές του 1942 και πολλοί νησιώτες πλήρωσαν βαρύ τίμημα.

Όταν οι Ιταλοί πάτησαν το λερό πόδι τους, ως κατακτητές, στη Σκιάθο, η Καλλιαρίνα με τον Γιώργη δεν δίστασαν: θα «ναύλωναν» την τράτα τους στην υπηρεσία της Αντίστασης. Ούτε για μια στιγμή σκέφτηκε η αντρογυναίκα (έτσι την αποκαλούσαν οι δικοί της) Καλλιαρίνα την ασφάλεια της ερμητικά σφαλισμένης αυλόπορτάς της και τη σιγουριά της ψυχρής αδιαφορίας…
Η Καλλιαρίνα συναντούσε στα υψώματα και στις απόμακρες ακτές της Σκιάθου τους κυνηγημένους Βρετανούς ή Εβράιους, αλλά και Έλληνες, κι ο άντρας της τους ταξίδευε με το σκαρί του στη Σκόπελο για να τους παραλάβει άλλο κλιμάκιο.

«Ασ’ τονε, έφτιαξε οικογένεια πια»...

Γράφει ο Κώστας Παπαϊωάννου (πολιτικός συντάκτης στον ΔΟΛ και μετέπειτα εκδότης της εφημερίδας «Το Ποντίκι») στο περιοδικό Ταχυδρόμος: «Ήταν η πρώτη, ίσως, αντιστασιακή οργάνωση στη χώρα μας που ανέλαβε τη φυγάδευση Ελλήνων και ξένων στη Μέση Ανατολή για να συνεχίσουν τον πόλεμο εναντίον των Ναζιστών. Εκείνη η οργάνωση προσφέρθηκε να φυγαδεύσει και τον Παναγιώτη Κανελλόπουλο (σ.τ.σ. μετέπειτα Πρωθυπουργός της Ελλάδας) που όμως διέφυγε τελικά στη Μέση Ανατολή με άλλο δίκτυο από την Ραφήνα. Είναι η οργάνωση στην οποία η Καλλιαρίνα έπαιξε σημαντικότατο ρόλο· προδόθηκε όμως.
Η Καλλιαρίνα, μιλώντας στον «Ταχυδρόμο», στη δεκαετία του 1970, είχε εντοπίσει τον προδότη «δείχνοντας» επαγγελματία που ζούσε τότε στον Βόλο· ήταν εκείνος που κατέδωσε όλο το δίκτυο της.
Είχε πει η Καλλιαρίνα τότε: «Έχει και τον τρόπο του τώρα μα ασ’ τονε, έφτιαξε οικογένεια πια. Τι φταίνε τα παιδιά για τον κύρη τους; Μετά, μπας και θα αναστηθούν οι ποθαμμένοι αν τον μάθει ο κόσμος;». Είχε πει ακόμα η Καλλιαρίνα ότι ο άνθρωπος εκείνος ήταν σημαδεμένος στο δεξί του χέρι· τον σημάδεψε βραστό νερό όταν ήταν μικρός. Έτσι και τον αναγνώρισαν, τότε, γιατί όταν οδήγησε τους Ιταλούς στις κρύπτες της αντιστασιακής οργάνωσης, είχε σκεπασμένο το κεφάλι του με μαύρη κουκούλα, δεν προνόησε όμως να κρύψει το σημαδεμένο χέρι του και έτσι προδόθηκε.

Κρυβόταν σε μνήμα στο νεκροταφείο!

Το 1942 έφθασαν στο νησί Ιταλοί ενημερωμένοι για τη δραστηριότητα της Οργάνωσης με σκοπό να την εξαρθρώσουν. Αναζήτησαν τα μέλη σε κάθε σπιθαμή της Σκιάθου μα όλοι τους είχαν εξαφανιστεί! Η Καλλιαρίνα κρυβόταν μέσα σ' ένα μνήμα στο νεκροταφείο· έπιασαν τ' αδέλφια της, τον Σταύρο και τον Γιάννη. Γρήγορα συνέλαβαν και τον άντρα της κι έκαψαν το καΐκι τους. Τους τρεις άντρες τους έστειλαν με χειροπέδες στο Νταχάου και στο Μπούχεσβαλντ.
Ο προδότης ρώτησε, άκουσε κι έμαθε και οδήγησε τους Ιταλούς στον τόπο που κρυβόταν η Καλλιαρίνα· την συνέλαβαν.
Την ηρωίδα της Σκιάθου μετέφεραν στο Μπάρι σε Μοναστήρι που είχαν μετατρέψει σε γυναικεία φυλακή. Επικεφαλής των δεσμοφυλάκων ήταν- λένε- κάποια Μόνικα, σκληρή και βίαιη, που όπως- επίσης- λέγεται η Καλλιαρίνα την έπνιξε με τα ίδια της τα χέρια, μαζί με μια Λαρισαία, όταν τις απελευθέρωσαν οι Αμερικανοί τον Σεπτέμβριο του ‘45.
Τα σύννεφα του πολέμου κυνηγήθηκαν από τις λιακάδες της ειρήνης και οι κατατρεγμένοι επέστρεψαν στα μέρη τους.
Η Σεραϊνώ Καλλιαρίνα γύρισε στη Σκιάθο, όπως κι ο άντρας και τ' αδέλφια της, όμως όλα είχαν αλλάξει πια: η Σεραϊνώ ξενοδούλευε για να ζήσει και για να ταΐσει τα παιδιά της αδελφής της της Αργυρώς.

«Της προσφέραμε ένα καρβέλι ψωμί και ένα κιλό γαύρο για να φάει» θυμόταν ο βετεράνος δημοσιογράφος Κώστας Παπαπέτρου, που μας προέτρεψε να αναζητοήσουμε στοιχεία για την Ηρωίδα της Σκιάθου.

Την τίμησαν Βρετανοί και Νεοζηλανδοί!

Σαν μαθεύτηκε η ιστορία της Καλλιαρίνας, έλαβε τον τιμητικό τίτλο της «ηρωίδας» από τους ξένους που βοήθησε. Η κυβέρνηση της Ιταλίας της έστειλε 10.000 λιρέτες ως αποζημίωση για τον εγκλεισμό και τα βασανιστήριά της!
Τη Σεραϊνώ Καλλιαρίνα τιμήσαν οι Νεοζηλανδοί ανακηρύσσοντας την Εντιμότατο μέλος της Βρετανικής Αυτοκρατορίας για την προσφορά της στον αγώνα των Συμμάχων κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και ο Βρετανός Στρατηγός των Συμμαχικών δυνάμεων της Μεσογείου, Χάρολντ Αλεξάντερ της απένειμε το ύψιστο μετάλλιο τιμής, ενώ η βασίλισσα Ελισάβετ την κάλεσε στο παλάτι να δειπνήσουν· η Σεραϊνώ δεν πήγε ποτέ.

Η Σεραϊνω Καλλιαρίνα πέθανε το 1972 και κηδεύτηκε δημοσία δαπάνη· το κιβούρι της ήταν ντυμένο με την Ελληνική Σημαία, μια σημαία που τίμησε διακινδυνεύοντας τη ζωή της για τις ζωές των «άλλων»…
Σήμερα, οι επισκέπτες στο νησί του Παπαδιαμάντη, μην αναζητήσετε μνημείο ή προτομή για της Καλλιαρίνας τις υπηρεσίες· δεν θα βρείτε το παραμικρό. Γιατί οι ήρωες, στην Ελλάδα, γίνονται στο τέλος βάρος… και το βασικό προτέρημα ενός ήρωα στην Ελλάδα είναι να είναι νεκρός, θαμμένος βαθιά και ξεχασμένος βαθύτερα· κι’ όλα τούτα τα πληροί η Καλλιαρίνα!

Επίλογος…

Ο Κοσμοκαλόγερος Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης έχει γράψει διήγημα με τίτλο «Ο Γάμος του Καραχμέτη» όπου περιέγραφε την πολυβασανισμένη ζωή της Σεραϊνώς που σαν την ξέθαψαν ευωδίασε όλο το νησί…
«Η Σεραΐνα επέζησε δέκα ή δώδεκα έτη, όσα ήρκουν δια ν’ αναθρέψει τα τέκνα του Κουμπή. Ανεπαύθη κι ετάφη έξωθεν του ναΐσκου του Αγίου Δημητρίου, σιμά εις την πελωρίαν κοκκινομορέαν και παρακάτω από τον τεράστιον σχοίνον, κυρτόν εν είδει καλύβης και αποστάζοντα δάκρυ λιβάνου, και αντικρί εις την ωραίαν και τόσον ζωηράν εικόνα του Αγίου, την επί του ανωφλέου του ναού. Όταν επήγαν μετά τρία έτη να σκάψουν δια την ανακομιδήν των λειψάνων της, λεπτόν θεσπέσιον άρωμα ως βασιλικού, μόσχου και ρόδου άμα, ανήλθεν εις τους μυκτήρας του ιερέως, του σκάπτοντος εργάτου, της Λελούδας και δύο άλλων παρισταμένων γυναικών. Τα κόκκαλά της είχον ευωδιάσει».
Τέτοια ήταν κι' η Καλλιαρίνα!