Σιδηρόδρομος: Εφιάλτης η βλάστηση - Αποσπασματικές οι εργολαβίες και «μπαλάκι» οι ευθύνες

Κατακερματισμένες οι εργολαβίες διαχείρισης - ΕΟΔΑΣΑΑΜ και ΡΑΣ είχαν κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου για τη βλάστηση

🕛 χρόνος ανάγνωσης: 9 λεπτά ┋ 🗣️ Ανοικτό για σχολιασμό

(ILIALIVE.GR/ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΠΥΡΟΥΝΗΣ/EUROKINISSI)

«Στο ίδιο έργο θεατές»: Αυτό ήταν το πρώτο σχόλιο του Σωματείου των μηχανοδηγών στο άκουσμα της είδησης του τραυματισμού ενός συναδέλφου τους το πρωί της Τρίτης από δέντρο που έπεσε πάνω στον διερχόμενο συρμό στη γραμμή Πύργου - Ολυμπίας - Κατάκολου.

Αποτέλεσμα της πρόσκρουσης της αμαξοστοιχίας 1381 της Hellenic Train σε δέντρο στην περιοχή του Αγίου Κωνσταντίνου, ήταν ο τραυματισμός του μηχανοδηγού που από καθαρή τύχη γλύτωσε τα χειρότερα, όπως φαίνεται και από τις φωτογραφίες του συρμού. Και μπορεί ο μηχανοδηγός αυτή τη φορά να τραυματίστηκε ελαφρά και ο συρμός να μην μετέφερε επιβάτες, ωστόσο και αυτό το περιστατικό προστίθεται στον ανοιχτό εδώ και χρόνια φάκελο που αφορά τη διαχείριση της βλάστησης, τη συντήρηση της υποδομής και τελικά την πραγματική κατάσταση ασφάλειας του σιδηροδρομικού δικτύου.

Αποσπασματικές εργολαβίες καθαρισμού, μεγάλες ελλείψεις σε προσωπικό, μπαλάκι αρμοδιοτήτων και ευθυνών και «πυροσβεστική» συντήρηση εξακολουθούν να χαρακτηρίζουν τον τρόπο διαχείρισης της σιδηροδρομικής λειτουργίας στη χώρα μας τουλάχιστον έως ότου βγουν στον αέρα οι μακροχρόνιες συμβάσεις συντήρησης, τις οποίες έχει προαναγείλει το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, αλλά για τα τέλη του 2026. Αντίστοιχη εξαγγελία για τρία έργα ΣΔΙΤ (Βόρεια, Κεντρική και Νότια Ελλάδα) είχε γίνει και στο παρελθόν επί υπουργίας Κώστα Καραμανλή, χωρίς ωστόσο να ξεκινήσει να υλοποιείται.

«Το νέο συμβάν επιβεβαιώνει τις επισημάνσεις και την αγωνία μας σχετικά με την κατάσταση της σιδηροδρομικής υποδομής», επισημαίνει σε ανακοίνωσή της η Πανελλήνια Ενωση Προσωπικού Ελξης (ΠΕΠΕ) που εκπροσωπεί τους μηχανοδηγούς κάνοντας μάλιστα λόγο για «νοσηρές καταστάσεις»: «Παρά τις όποιες βελτιώσεις έχουν σημειωθεί το τελευταίο διάστημα στη διαχείριση της βλάστησης, τέτοιου είδους βαθιά νοσηρές καταστάσεις δεν αντιμετωπίζονται με αποσπασματική διαχείριση της υπάρχουσας κατάστασης. Αντιμετωπίζονται μόνο με γενναίες αποφάσεις», τονίζουν χαρακτηριστικά.

Οι μηχανοδηγοί προειδοποιούν πως αν ο ΟΣΕ δεν στελεχωθεί άμεσα με όλες τις απαραίτητες ειδικότητες, ανεξαρτήτως κόστους, «είναι θέμα χρόνου να υπάρξει επόμενο συμβάν με ακόμη χειρότερη κατάληξη». Καταγγέλουν επίσης ότι στον Πύργο δεν υπάρχει ομάδα για την επιτήρηση και συντήρηση της σιδηροδρομικής υποδομής και έτσι αυτή γίνεται περιοδικά από το τμήμα Πάτρας, που στελεχώνεται από μόλις 12 μόλις εργαζόμενους.

«Δεν θα δεχθούμε να γίνουμε άλλο ένα εργατικό δυστύχημα στην ελληνική - και παγκόσμια - στατιστική», σημειώνει η ΠΕΠΕ τονίζοντας ότι βρίσκεται σε διαρκή επικοινωνία με το υπουργείο και τη διοίκηση του ΟΣΕ, τους οποίους καλεί «να αναλάβουν επιπλέον και ουσιαστικές πρωτοβουλίες για την οριστική επίλυση του προβλήματος».

Οι μηχανοδηγοί στρέφουν τα βέλη τους και στη διοίκηση της Hellenic Train και συγκεκριμένα στη Διεύθυνση Λειτουργίας που είναι υπεύθυνη για την κυκλοφορία των αμαξοστοιχιών, αναφέροντας ότι «δεν έχουν επικοινωνήσει μέχρι στιγμής με το σωματείο μας, με την Διεύθυνση Λειτουργίας να αρνείται τον διάλογο εδώ και επτά μήνες».

Εφιάλτης η βλάστηση - Κατακερματισμένες οι εργολαβίες διαχείρισης

Σε ό,τι αφορά το περιστατικό της Τρίτης, πηγές κοντά στην υπόθεση ανέφεραν στο «ethnos.gr» ότι από τις πρώτες αυτοψίες προκύπτει πως το μεγάλο πεύκο που έπεσε, ξεριζώθηκε εντελώς και δεν επρόκειτο για πτώση και αποκόλληση κάποιου μεγάλου κλαδιού, ενώ εξωτερικά φαινόταν υγιές. Το συγκεκριμένο δέντρο μάλιστα βρίσκεται εκτός του αυστηρού περιτυπώματος της σιδηροδρομικής γραμμής.

Και κάπου εδώ φαίνεται ότι ξεκινούν τα προβλήματα. Κύκλοι με γνώση της σιδηροδρομικής πραγματικότητας σημειώνουν πως παρά τα περιστατικά που έχουν σημειωθεί τα τελευταία χρόνια με πιο χαρακτηριστικό εκείνο που κορμός είχε τρυπήσει το παρμπρίζ εν κινήσει συρμού στη Σφενδάλη με αποτέλεσμα να βρεθεί μέσα στην καμπίνα μηχανοδήγησης και λίγο έλειψε να καρφώσει τον μηχανοδηγό, στο ζήτημα της κοπής ενός δέντρου εξακολουθούν να εμπλέκονται αρκετοί φορείς. Σε αυτούς συμπεριλαμβάνονται η Δασική Υπηρεσία ή ακόμα και ιδιώτες εφόσον τα δέντρα αυτα βρίσκονται σε έκταση που δεν έχει απαλλοτριωθεί από τον ΟΣΕ και κατά συνέπεια ο Οργανισμός δεν έχει αρμοδιότητα για την κοπή τους.

Αν και τόσο στη δημόσια σφαίρα όσο και σε παλαιότερες συστάσεις του Εθνικού Οργανισμού Αεροπορικών και Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων και Ασφάλειας Μεταφορών (ΕΟΔΑΣΑΑΜ) έχει αναφερθεί η υποχρέωση του ΟΣΕ να προβαίνει σε καθαρισμούς σε απόσταση 10 μέτρων εκατέρωθεν των γραμμών, φαίνεται ότι αυτό δεν είναι πάντα διοικητικά και τεχνικά εφικτό.

Κι αυτό καθώς η υποχρέωση αφορά το “περιτύπωμα ελεύθερης διατομής” της γραμμής το πλάτος του οποίου, όπως αναφέρουν, σιδηροδρομικές πηγές ...ποικίλλει καθώς εξαρτάται ακόμα και από το αν και σε ποια έκταση έχει προηγηθεί απαλλοτρίωση, ενώ ο ΟΣΕ έχει έρθει στο παρελθόν αντιμέτωπος και με διαμαρτυρίες κατοίκων και οικολογικών οργανώσεων που αντιδρούσαν στην κοπή δέντρων, την οποία επιχειρεί.
Την ίδια στιγμή και οι αποσπασματικές εργολαβίες, στις οποίες προβαίνει ο Οργανισμός τα τελευταία χρόνια, δεν είναι αρκετές να εγγυηθούν τη λύση του προβλήματος τουλάχιστον στο σύνολο του δικτύου των 2.500 χλμ.

Υπενθυμίζεται ότι στην ανάγκη μακροχρόνιας προληπτικής συντήρησης της υποδομής είχε αναφερθεί προ ημερών και ο διευθύνων σύμβουλος της Hellenic Train, Ρομπέρτο Ρινάουντο τονίζοντας ότι στο παρελθόν ο ΟΣΕ λειτουργούσε περισσότερο με λογική «επισκευής μετά τη βλάβη» παρά με συστηματική και προληπτική συντήρηση πετώντας το μπαλάκι για τη συνολική ανάταξη του σιδηροδρόμου στο υπουργείο και τον ΟΣΕ.

Εως τα τέλη της χρονιάς, πάντως, ο ΟΣΕ θα εξακολουθεί να προχωρεί σε εργολαβίες - «μπαλώματα» για κοπή δέντρων και εκχορτώσεων με τις εγκρίσεις των αιτημάτων των σχετικών διευθύνσεων να καταδεικνύουν ότι το πρόβλημα είναι όχι μόνο υπαρκτό αλλά και γνωστό. Μόλις πριν λίγες ημέρες εγκρίθηκε αίτημα για την εκτέλεση εργασιών κοπής και αποκλάδωσης δέντρων εκατέρωθεν των σιδηροδρομικών γραμμών και στις εγκαταστάσεις του ΟΣΕ, σε τμήματα δικαιοδοσίας των Τμημάτων Γραμμής Αθήνας και Θήβας με διάρκεια έξι μηνών. Η ανάγκη - όπως επισημαίνεται - προκύπτει μετά τη λήξη προηγούμενων συμβάσεων και από εκ νέου αυτοψίες, που κατέδειξαν την επικινδυνότητα ορισμένων δέντρων.

«Η αντιμετώπιση της βλάστησης είναι ιδιαίτερα απαραίτητη και για λόγους ασφαλούς κυκλοφορίας επί της γραμμής, λόγω ανάγκης εξασφάλισης ορατότητας στις ισόπεδες διαβάσεις και αποφυγής εμπλοκής της βλάστησης με τη λειτουργία των Η/Μ συστήματων (ηλεκτροκίνηση, σηματοδότηση, τεχνικά μέσα κλπ)».

Τονίζεται ότι κρίνεται επιτακτική η άμεση αντιμετώπιση της βλάστησης, ώστε:

να αποτραπεί οποιοσδήποτε επικείμενος κίνδυνος για την ασφάλεια κυκλοφορίας των συρμών, του επιβατικού κοινού και των εργαζομένων από πτώσεις δέντρων,
να αποσοβηθεί ο κίνδυνος πρόκλησης ζημιών στο σύστημα ηλεκτροκίνησης και εν γένει των εγκαταστάσεων του σιδηροδρόμου.

Τα έγγραφα μάλιστα αποκαλύπτουν ότι καθημερινά ο ΟΣΕ γίνεται αποδέκτης «οχλήσεων από ιδιώτες, Δήμους, Περιφέρειες και λοιπούς τοπικούς φορείς, ακόμη κι από κατά τόπους Εισαγγελίες, για την κλάδευση (ή και την κοπή) «επικίνδυνων» δέντρων, σε διάφορα σημεία του δικτύου αρμοδιότητάς μας», όπως αναφέρεται.

Οι εργασίες αφορούν δέντρα ύψους από 4 έως άνω των 20 μέτρων, επικίνδυνα προς πτώση, με μεγάλη κλίση ή ξερά, που αναπτύσσονται εντός ή παραπλεύρως της γραμμής. Σημειώνεται επίσης πως η βλάστηση εγκυμονεί κίνδυνο πυρκαγιών κατά τη θερινή περίοδο και μπορεί να προκαλέσει φθορές στην υποδομή, όπως καταστροφή στρώσεων γραμμής από ρίζες.

Το διπλό έργο καλύπτει τμήματα από Αγ. Στέφανο έως Χαλκίδα, Οινόη έως Σφίγγα και Σφίγγα έως Δαύλεια και έχει προϋπολογισμό ύψους 60.000 ευρώ με διάρκεια έξι μηνών. Η παρέμβαση κρίθηκε άκρως επείγουσα για την ασφάλεια επιβατών, εργαζομένων και υποδομών, ενώ απαντά και σε οχλήσεις Δήμων, Περιφερειών και εισαγγελικών αρχών για επικίνδυνα δέντρα.

Εκτός των συγκεκριμένων μεμονωμένων εργολαβιών ο ΟΣΕ πρόσφατα ανέθεσε και έργο εκχορτώσεων και αποκλαδώσεων και κοπών δέντρων για τα έτη 2025 και 2026 στο δίκτυο Κεντρικής και Νότιας Ελλάδας και Μακεδονίας - Θράκης.

ΕΟΔΑΣΑΑΜ και ΡΑΣ είχαν κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου για τη βλάστηση

Το ζήτημα της διαχείρισης της βλάστησης στο σιδηροδρομικό δίκτυο είχε τεθεί και από τον ΕΟΔΑΣΑΑΜ ήδη από το φθινόπωρο του 2024 ύστερα από το περιστατικό στη Σφενδάλη. Ο Οργανισμός ανέφερε σε αυστηρή του σύσταση ότι ο καθαρισμός του δικτύου αποτελεί αυτονόητη και διαρκή υποχρέωση του διαχειριστή υποδομής, βάσει ευρωπαϊκής νομοθεσίας δίνοντας μάλιστα τελεσίγραφο για άμεσες κοπές έως τις 30 Οκτωβρίου εκείνης της χρονιάς. Ζήτησε από τον ΟΣΕ σαφές χρονοδιάγραμμα για τις εργασίες, επισημαίνοντας ότι οι καθαρισμοί πρέπει να επαναλαμβάνονται σε τακτική βάση, τουλάχιστον μία φορά τον μήνα.

Λίγα 24ωρα αργότερα με πιο «επιεική» ανακοίνωση και μεταφορά μέρους της ευθύνης και σε άλλους φορείς, διευκρίνιζε ότι το τελεσίγραφο των καθαρισμών αφορούσε τα πιο επικίνδυνα σημεία αναφέροντας πως είναι αδύνατος ο καθαρισμός του συνόλου του δικτύου σε ένα τόσο σφιχτό χρονοδιάγραμμα.

Λίγους μήνες νωρίτερα, τον Αύγουστο της ίδιας χρονιάς και η τότε διοίκηση της Ρυθμιστικής Αρχής Σιδηροδρόμων (ΡΑΣ) είχε αναφερθεί στο ζήτημα σημειώνοντας πως είχε ζητήσει την άμεση λήψη μέτρων και ενεργειών, με την εκτέλεση εργασιών εκχόρτωσης και κοπής δέντρων πλησίον της σιδηροδρομικής υποδομής. Η Αρχή είχε επισημάνει ότι «η διαδικασία ανάθεσης τόσο των συμφωνιών - πλαίσιο όσο και των εργολαβιών/συμβάσεων, εξελίσσεται με ρυθμό βραδύτερο από τον αναμενόμενο, δείγμα μη ορθού προγραμματισμού από πλευράς του ΟΣΕ» προσθέτοντας ότι τη δεδομένη χρονική στιγμή, εντός της αντιπυρικής περιόδου 2024, θα έπρεπε οι εργολαβίες εκχορτώσεων να βρίσκονται ήδη στο στάδιο της υλοποίησης, κάτι το οποίο δεν έχει επιτευχθεί.