Εκλογές Ισραήλ 2026: Πώς ο Νετανιάχου φεύγει αλλά η «κληρονομιά» του μένει ανέπαφη;

Ενώ οι κρίσιμες κάλπες στο Ισραήλ απειλούν να βάλουν τέλος στην πολυετή πολιτική ηγεμονία του Μπενιαμίν Νετανιάχου, οι αναλυτές προειδοποιούν ότι η σκληρή πραγματικότητα και η επέκταση των εποικισμών στη Δυτική Όχθη θα παραμείνουν αμετάβλητες, ανεξαρτήτως του ποιος θα καθίσει στην πρωθυπουργική καρέκλα.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα της Washington Post, οι εκλογές της Τρίτης στο Ισραήλ ενδέχεται να σηματοδοτήσουν το τέλος της πολυετούς πολιτικής καριέρας του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου.

Ωστόσο, η κληρονομιά του στην κατεχόμενη από το Ισραήλ Δυτική Όχθη -η μαζική επέκταση των εποικισμών, ο εκτοπισμός δεκάδων χιλιάδων Παλαιστινίων και η ενδυνάμωση των ένοπλων εξτρεμιστών εποίκων- πιθανότατα θα διαρκέσει, ακόμη και αν οι πολιτικοί του αντίπαλοι επιδιώξουν να την περιορίσουν.

Οι Ισραηλινοί είναι βαθιά διχασμένοι σχετικά με την ηγεσία και τον ηθικό χαρακτήρα του Νετανιάχου, αλλά υποστηρίζουν σε μεγάλο βαθμό την επέκταση των οικισμών και αντιτίθενται σε ένα παλαιστινιακό κράτος. Επομένως, ενώ οι αντίπαλοι του Νετανιάχου έχουν ορκιστεί να πατάξουν τη βία των εποίκων και να απομακρύνουν τα πιο αμφισβητούμενα φυλάκια, είναι ως επί το πλείστον αντίθετοι στη λύση των δύο κρατών, η οποία θεωρείται διεθνώς ως ο μόνος ρεαλιστικός τρόπος επίλυσης της σύγκρουσης.

«Δεν θα πρέπει να υπάρχουν αυταπάτες», δήλωσε η Μιράβ Ζονστσάιν, ανώτερη αναλύτρια για το Ισραήλ στην International Crisis Group. «Στην καλύτερη περίπτωση, [μια νέα κυβέρνηση] θα μπορούσε να επιβραδύνει την πρωτοφανή και αλόγιστη επιτάχυνση που έχουμε δει τα τελευταία τέσσερα χρόνια σε κάθε πτυχή της ισραηλινής επιθετικότητας στα κατεχόμενα εδάφη και μέσα στο ίδιο το Ισραήλ».

Ο στρατός υποχωρεί μπροστά στη βία των εποίκων

Μία από τις βασικές παρακαταθήκες της σχεδόν αδιάλειπτης 17χρονης διακυβέρνησης του Νετανιάχου -της μακροβιότερης από οποιονδήποτε Ισραηλινό ηγέτη- είναι ότι μεγάλες ομάδες ένοπλων εποίκων αψηφούν πλέον συστηματικά τον ισραηλινό στρατό, καθώς λυμαίνονται παλαιστινιακές κοινότητες, διώχνουν ανθρώπους από τα σπίτια τους και καταλαμβάνουν όλο και μεγαλύτερα τμήματα της γης τους.

Η επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023 από τη Γάζα επιτάχυνε δραματικά τις εξελίξεις. Οι αντίπαλοι του Νετανιάχου θα μπορούσαν να αναπτύξουν περισσότερα στρατεύματα και να εγκρίνουν αυστηρότερα μέτρα, αλλά το κακό ίσως να έχει ήδη πάρει τον δρόμο του.

Η κυβέρνηση του Νετανιάχου έχει διανείμει χιλιάδες πυροβόλα όπλα στους εποίκους, οι οποίοι διαθέτουν συμμάχους στον στρατό και στις δυνάμεις ασφαλείας. Ορισμένοι εξτρεμιστές έποικοι έχουν μετατραπεί σε κάτι σαν σερίφηδες — κάνουν συλλήψεις, σκοτώνουν Παλαιστινίους που, όπως ισχυρίζονται, αποτελούσαν απειλή, καλούν τις δυνάμεις ασφαλείας και διώχνουν παλαιστινιακές οικογένειες από τα σπίτια τους.

Η παλαιστινιακή οικογένεια Τουμπάσι αναγκάστηκε να φύγει τον Ιούλιο αφότου έποικοι πολιορκούσαν το σπίτι τους στην κορυφή του λόφου στο χωριό Τζαλούντ της Δυτικής Όχθης για 19 ημέρες. Οι έποικοι έκοψαν την πρόσβαση στο νερό και στο ηλεκτρικό τους ρεύμα, και τους απείλησαν ότι θα τους «ψήσουν στη σχάρα» εάν δεν έφευγαν, δήλωσε ο 60χρονος Μαχμούντ Τουμπάσι, ο πατριάρχης της οικογένειας.

Ένα ισραηλινό δικαστήριο διέταξε τον στρατό να φέρει πίσω την οικογένεια, αλλά αυτό δεν έχει συμβεί. Τα στρατεύματα ματαίωσαν την τελευταία τους αποστολή λίγο αφότου άρχισε, όταν ένα πλήθος περισσότερων από 150 ένοπλων εποίκων συγκεντρώθηκε γρήγορα, σκαρφάλωσε στους τοίχους του σπιτιού και έβαλε φωτιά σε ένα αυτοκίνητο.

Τα στρατεύματα έβαλαν τον Τουμπάσι και την οικογένειά του σε ένα θωρακισμένο τζιπ και τους απομάκρυναν, ενώ οι έποικοι έβαζαν φωτιά στο οίκημα. Τώρα ζουν σε σπίτια συγγενών στην κοιλάδα κάτω από το κατεστραμμένο και μαυρισμένο σπίτι τους, γύρω από το οποίο εξακολουθούν να περιφέρονται έποικοι.

Ο ισραηλινός στρατός δεν απάντησε σε αίτημα για σχολιασμό.

«Αν ήθελαν να τους απομακρύνουν, φυσικά, 100%, μπορούν να το κάνουν», δήλωσε ο Τουμπάσι. «Αυτός είναι ένας στρατός που πολεμά στον Λίβανο, στη Γάζα και στο Ιράν - δεν μπορούν να ελέγξουν 150 ή 200 εποίκους;».

Η αλλοίωση του χάρτη σε ολόκληρη τη Δυτική Όχθη

Υπό τον Νετανιάχου, οι έποικοι έχουν ιδρύσει περισσότερους από 250 πρόχειρους καταυλισμούς σε όλη την περιοχή, εστιάζοντας ιδιαίτερα σε περιοχές όπου οι παλαιστινιακές κοινότητες κτηνοτρόφων ζουν εδώ και δεκαετίες.

Τα φυλάκια επιτρέπουν στους εποίκους να διώχνουν ουσιαστικά τους Παλαιστινίους από τεράστιες αγροτικές περιοχές επιθέτοντας σε βοσκούς, καταλαμβάνοντας υδατικούς πόρους και βόσκοντας τα δικά τους κοπάδια, υπό το βλέμμα των ισραηλινών στρατευμάτων.

Ο Ντρόρ Έτκες, ερευνητής σε μια ισραηλινή οργάνωση κατά των εποικισμών, αναφέρει ότι τα φυλάκια επέτρεψαν στους εποίκους να αποκτήσουν ουσιαστικό έλεγχο σε περίπου το ένα πέμπτο της Δυτικής Όχθης. Το Ισραήλ κατέκτησε την περιοχή, μαζί με τη Γάζα και την ανατολική Ιερουσαλήμ, στον πόλεμο της Μέσης Ανατολής του 1967. Οι Παλαιστίνιοι διεκδικούν και τα τρία εδάφη για το μελλοντικό τους κράτος.

Από το 2023, η στρατηγική αυτή έχει αναγκάσει τουλάχιστον 127 παλαιστινιακές κτηνοτροφικές κοινότητες να εγκαταλείψουν τη γη τους, σύμφωνα με στοιχεία που συγκέντρωσε η οργάνωση του Έτκες, γνωστή ως Kerem Navot, και η B’Tselem, μια άλλη ισραηλινή οργάνωση κατά των εποικισμών.

Οι αποχωρήσεις έχουν εκκαθαρίσει σχεδόν ολόκληρη την ανατολική πλευρά της Δυτικής Όχθης, κατά μήκος των συνόρων με την Ιορδανία, από Παλαιστινίους. Ρητός στόχος των εποίκων είναι να αποτρέψουν τη δημιουργία ενός βιώσιμου παλαιστινιακού κράτους.

Οι αντίπαλοι του Νετανιάχου δηλώνουν ότι θα κυνηγήσουν τους πιο βίαιους εποίκους και θα διαλύσουν τα φυλάκια — τα οποία είναι παράνομα σύμφωνα με τον ισραηλινό νόμο. Αλλά δεν πρόκειται να εκκενώσουν τους πάνω από 100 νέους οικισμούς που νομιμοποίησε η κυβέρνηση του Νετανιάχου, συμπεριλαμβανομένων 44 που ήταν παλαιότερα φυλάκια. Ούτε θα αφαιρέσουν οικισμούς που χρονολογούνται δεκαετίες πριν, πολλοί από τους οποίους μοιάζουν πλέον με πλήρως ανεπτυγμένα προάστια.

Το μεγαλύτερο μέρος της διεθνούς κοινότητας θεωρεί όλους τους ισραηλινούς οικισμούς παράνομους και εμπόδιο στη λύση των δύο κρατών. Το Ισραήλ θεωρεί τη Δυτική Όχθη ως τη βιβλική και ιστορική καρδιά του εβραϊκού λαού και υποστηρίζει ότι το μελλοντικό της καθεστώς πρέπει να αποφασιστεί μέσω διαπραγματεύσεων — οι οποίες δεν έχουν πραγματοποιηθεί εδώ και πάνω από μια δεκαετία.

Ακόμη και αν ορισμένα φυλάκια απομακρυνθούν, πολλοί Παλαιστίνιοι που επιδιώκουν να επιστρέψουν θα βρουν τα σπίτια τους καμένα και λεηλατημένα, και θα συνεχίσουν να αντιμετωπίζουν απειλές από κοντινούς εποίκους.

«Η ιστορία τελείωσε. Δεν θα υπάρξει μαζική διάλυση των εποικισμών», δήλωσε ο Έτκες. «Πρόκειται πλέον για ένα πλήρες καθεστώς απαρτχάιντ, πιο απροκάληπτο από ποτέ».

Η Διεθνής Αμνηστία και άλλες μεγάλες οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατηγόρησαν το Ισραήλ για το διεθνές έγκλημα του απαρτχάιντ ακόμη και πριν από την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου και τις συνέπειές της. Το Ισραήλ αρνείται την κατηγορία.

Οι υποσχέσεις της αντιπολίτευσης και οι περιορισμοί

Ο πολιτικός που είναι πιθανότερο να αντικαταστήσει τον Νετανιάχου ως πρωθυπουργός είναι ο απόστρατος στρατηγός Γκαντί Εϊσενκότ, πολιτικός του κέντρου. Ελπίζει να σχηματίσει έναν συνασπισμό πλειοψηφίας με άλλα τρία κόμματα που εκτείνονται στο πολιτικό φάσμα του Ισραήλ και χωρίς αραβικά κόμματα που υποστηρίζουν τη λύση των δύο κρατών.

Η Μπεθ Όπενχαϊμ, αναλύτρια για το Ισραήλ στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων, επεσήμανε ότι η αντιπολίτευση «δυσκολεύτηκε να διατυπώσει μια πειστική εναλλακτική πρόταση» απέναντι στη νέα στρατηγική ασφαλείας της δεξιάς για «την επιθετική προληπτική αντιμετώπιση των απειλών, τη διατήρηση πλήρους ελευθερίας δράσης και την επιβολή ζωνών ασφαλείας».

Οι παλαιστινιακές επιθέσεις, όπως μια ένοπλη επίθεση την Παρασκευή που σκότωσε δύο Ισραηλινούς στρατιώτες, και οι προσπάθειες της δεξιάς να παρουσιάσουν την ισραηλινή αριστερά ως συμπαθούντες του εχθρού, έχουν αφήσει το στίγμα τους. «Το τελικό αποτέλεσμα είναι ότι η συζήτηση περί “ειρήνης” και συμβιβασμού έχει γίνει πολιτικά τοξική», είπε η Όπενχαϊμ.

Ο Εϊσενκότ δεν υποστηρίζει ένα παλαιστινιακό κράτος, αλλά είναι ανοιχτός σε περιορισμένη αυτοδιοίκηση στο 40% της Δυτικής Όχθης που διοικείται επί του παρόντος από την Παλαιστινιακή Αρχή βάσει συμφωνιών που επιτεύχθηκαν τη δεκαετία του 1990. Θα επέτρεπε την ανάπτυξη των οικισμών στο υπόλοιπο 60% της επικράτειας, το οποίο βρίσκεται υπό άμεση ισραηλινή στρατιωτική διοίκηση.

Έχει επίσης ορκιστεί να ενδυναμώσει τα ισραηλικά στρατεύματα και την παραστρατιωτική Συνοριοφυλακή για να πατάξουν τη βία των εποίκων.

Ο Εϊσενκότ «ενδιαφέρεται να μειώσει την τριβή στη Δυτική Όχθη και ενδιαφέρεται σίγουρα να μειώσει τις κυρώσεις και την πρόθεση για κυρώσεις από τις ευρωπαϊκές χώρες», δήλωσε η Ζονστσάιν. «Θα κάνει περίπου τα απολύτως απαραίτητα για να έχει το μέγιστο αποτέλεσμα».

Οι υποψήφιοι σύμμαχοι του Εϊσενκότ περιλαμβάνουν αριστερούς πολιτικούς που αντιτίθενται στους οικισμούς και τάσσονται υπέρ της λύσης των δύο κρατών, αλλά έχουν συμφωνήσει να παραμερίσουν αυτές τις θέσεις για να σχηματίσουν έναν συνασπισμό με στόχο την ανατροπή του Νετανιάχου.

Οι Ισραηλινοί ηγέτες εξισορροπούν εδώ και καιρό τις φιλοδοξίες τους στα κατεχόμενα εδάφη με τις απαιτήσεις της Ουάσιγκτον που αποσκοπούν στην επίλυση της σύγκρουσης. Ωστόσο, είναι απίθανο να αντιμετωπίσουν σημαντική πίεση από τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος υποστήριξε τον Νετανιάχου και στηρίζει σταθερά τις πολιτικές του.

Διαβάστε ακόμη

Χωριάτικο: Μαστροπεία, φοροδιαφυγή, ξέπλυμα - Βαριές ποινικές διώξεις και στους 59 συλληφθέντες

Pizza Fan: Ελεύθεροι με περιοριστικούς όρους οι πρώτοι πέντε κατηγορούμενοι

Πώς ο Νετανιάχου φεύγει αλλά η «κληρονομιά» του μένει ανέπαφη; Η επόμενη μέρα στη Δυτική Όχθη

Μακάβρια αποκάλυψη σε θρυλικό κινηματογραφικό πλατό: Πώς βρέθηκαν αληθινά πτώματα σε γυρίσματα