Ισπανία: Η έξωση της Μαρικάρμεν που «έριξε» την κυβέρνηση - Το ρίσκο Σάντσεθ και ο φόβος της Ακροδεξιάς

Η στεγαστική κρίση είναι αυτή που τελικά οδήγησε τον Πέδρο Σάντσεθ να διαλύσει τη Βουλή και να προκηρύξει πρόωρες εκλογές, 9 μήνες νωρίτερα από τη λήξη της θητείας του, στις 29 Νοεμβρίου.

Το ζήτημα πήρε μεγάλες πολιτικές διαστάσεις μετά την έξωση της Μαρικάρμεν Αμπασκάλ, μιας 87χρονης γυναίκας που ζούσε στο σπίτι της στη Μαδρίτη επί επτά δεκαετίες.

Η έξωσή της πυροδότησε μεγάλες διαδηλώσεις και αναζωπύρωσε την κινητοποίηση για το στεγαστικό ζήτημα σε ολόκληρη τη χώρα.

Η κυβέρνηση απάντησε με δύο κατεπείγοντα διατάγματα για τη στέγαση, τα οποία προέβλεπαν ισχυρότερη προστασία για τους ενοικιαστές και μέτρα για τη ρύθμιση της αγοράς ενοικίων.

Ωστόσο, η καταψήφισή τους στο Κοινοβούλιο ανέδειξε την αδυναμία που ταλανίζει την κυβέρνηση Σάντσεθ από τις εκλογές του 2023: την έλλειψη αξιόπιστης κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας.

Το Junts, το κεντροδεξιό καταλανικό κόμμα που τάσσεται υπέρ της ανεξαρτησίας, συμπαρατάχθηκε με το Λαϊκό κόμμα της Κεντροδεξιάς και το ακροδεξιό Vox, καταψηφίζοντας τα μέτρα.

Ο Σάντσεθ μετέτρεψε αυτή την κοινοβουλευτική ήττα σε εκλογική αναμέτρηση, προκηρύσσοντας γενικές εκλογές για τις 29 Νοεμβρίου και με ένα αίτημα: εάν η κυβέρνηση δεν μπορεί να εξασφαλίσει επαρκή αριθμό ψήφων στο Κοινοβούλιο για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης, χρειάζεται ισχυρότερη εντολή.

Ένας νέος κύκλος κερδοσκοπικής ζήτησης

Η στεγαστική κρίση της Ισπανίας έχει τις ρίζες της στην οικονομική κρίση του 2008, όταν οι τράπεζες περιόρισαν δραστικά τη χορήγηση στεγαστικών δανείων σε απλές οικογένειες.

Αυτό που συμβαίνει στην Ισπανία είναι ένας νέος κύκλος κερδοσκοπικής ζήτησης για ακίνητα που δεν προορίζονται για μόνιμη κατοικία.

Αυτός ο κύκλος οδήγησε στη δημιουργία μιας «γενιάς ενοικιαστών» που αδυνατεί να αποκτήσει ιδιόκτητη κατοικία, όχι απλώς λόγω έλλειψης σπιτιών, αλλά επειδή επενδυτές με υψηλά εισοδήματα έχουν αγοράσει κατοικίες ως επενδυτικά περιουσιακά στοιχεία.

Η κλίμακα της κρίσης είναι εντυπωσιακή. Μεταξύ 2015 και 2025, οι μέσες τιμές των κατοικιών στην Ισπανία αυξήθηκαν κατά 80% και τα ενοίκια εκτινάχθηκαν κατά 87%, ενώ οι μισθοί αυξήθηκαν μόλις κατά 30%.

Οι αυξήσεις των τιμών έχουν πλήξει ιδιαίτερα τους νέους Ισπανούς. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του Εθνικού Ινστιτούτου Στατιστικής της Ισπανίας, το 69% των Ισπανών ηλικίας 18 έως 34 ετών ζει με τους γονείς του, ποσοστό που ξεπερνιέται μόνο από τους νέους στην Ελλάδα και την Κροατία.

Η ίδια η άνθηση του τουρισμού, η οποία απέφερε 200,7 δισεκατομμύρια ευρώ το 2024, προσέλκυσε επενδυτές ακινήτων στις μεγάλες πόλεις και στους τουριστικούς προορισμούς.

Παρόλο που η κυβέρνηση του Σάντσεθ έχει λάβει μέτρα για τον περιορισμό της αγοράς βραχυχρόνιων μισθώσεων, ο αριθμός των διανυκτερεύσεων σε τουριστικά διαμερίσματα έχει διπλασιαστεί από τότε που ανέλαβε τα καθήκοντά του το 2018.

«Αγκάθια» για τον Σάντσεθ και η Θέουτα και η διαφθορά

Το 2023, ο Ισπανός πρωθυπουργός, δεσμεύτηκε να αξιοποιήσει «όλους τους κρατικούς πόρους» για τη διάθεση 184.000 κατοικιών προς ενοικίαση.

Ωστόσο, όταν η κυβέρνηση παρουσίασε για τελευταία φορά αναλυτικά στοιχεία για την πορεία της προσπάθειας, τον Αύγουστο του 2024, ανέφερε ότι μόλις 14.000 κατοικίες είχαν «διατεθεί στους πολίτες» μέσω προγράμματος κοινωνικής στέγασης.

Η κυβέρνηση έχει επίσης δεχθεί σφοδρή κριτική για τους χειρισμούς της σχετικά με την κρίση στη Θέουτα, τον ισπανικό θύλακα στη Βόρεια Αφρική, η οποία πυροδοτήθηκε όταν περίπου 70.000 άτομα πέρασαν στο έδαφός της από το γειτονικό Μαρόκο μέσα σε διάστημα 48 ωρών.

Τέλος, και εξίσου σημαντικό, η κυβέρνηση, το κόμμα και ο στενός κύκλος συνεργατών του Σάντσεθ έχουν βρεθεί στο επίκεντρο καταγγελιών για διαφθορά τα τελευταία δύο χρόνια· καταγγελίες που έχουν φέρει σε εξαιρετικά δύσκολη θέση έναν πρωθυπουργό ο οποίος ανέλαβε τα καθήκοντά του δεσμευόμενος να πατάξει τη διαφθορά και την αδιαφάνεια.

Υπό το πρίσμα όλων αυτών, είναι εύκολο να κατανοήσει κανείς γιατί ο πρωθυπουργός ενδέχεται να έκρινε ότι η προκήρυξη πρόωρων εκλογών ήταν προτιμότερη λύση από τη συνέχιση μιας κατάστασης που περιλαμβάνει νομοθετικό αδιέξοδο, αλληλοκατηγορίες και δυσάρεστα για την κυβέρνηση πρωτοσέλιδα για αρκετούς ακόμη μήνες.

Οι δημοσκοπήσεις... δεν είναι καλές

Οι δημοσκοπήσεις δεν είναι καλές, πάντως, για το Ισπανικό Σοσιαλιστικό Κόμμα (PSOE) του Σάντσεθ, το οποίο υπολείπεται του Λαϊκού Κόμματος (PP) εδώ και μήνες. Αν και το Λαϊκό Κόμμα διατηρεί σταθερό προβάδισμα, δεν φαίνεται να οδεύει προς την κατάκτηση απόλυτης πλειοψηφίας, γεγονός που σημαίνει ότι θα αναγκαζόταν να βασιστεί στη στήριξη του Vox για να κυβερνήσει στο πλαίσιο κυβέρνησης συνεργασίας.

Εάν το Vox αναλάμβανε τη διακυβέρνηση μαζί με το Λαϊκό Κόμμα, θα ήταν η πρώτη φορά που ένα ακροδεξιό κόμμα θα κυβερνούσε στην Ισπανία μετά την επιστροφή της χώρας στη δημοκρατία, ύστερα από τον θάνατο του Φρανθίσκο Φράνκο το 1975.

Το Λαϊκό Κόμμα το οποίο είχε απορρίψει το Vox το 2020 κατηγορώντας το για δημαγωγία και για άσκηση πολιτικής που βασιζόταν στον «φόβο, την οργή, τη μνησικακία και την εκδίκηση», αναγκάστηκε έκτοτε να κάνει πίσω και να προχωρήσει επανειλημμένα σε ρεαλιστικές περιφερειακές συνεργασίες με το ακροδεξιό κόμμα. Το τίμημα για τη στήριξη που παρείχε το Vox σε αυτές τις περιφέρειες ήταν, το τελευταίο διάστημα, η υιοθέτηση της σκληρής γραμμής του κόμματος στο μεταναστευτικό ζήτημα, συμπεριλαμβανομένης της πολιτικής της «εθνικής προτεραιότητας», η οποία επιβάλλει να δίνεται προτεραιότητα στους γεννημένους στην Ισπανία έναντι των γεννημένων στο εξωτερικό όσον αφορά τη στέγαση και τις δημόσιες υπηρεσίες.

Για αυτό ο Σάντσεθ και αυτή τη φορά βάζει αυτή τη διαχωριστική γραμμή ποντάροντας στο δίλημμα πρόοδος ή οπισθοχώρηση: «Εσείς, οι άνδρες και οι γυναίκες της Ισπανίας, πρέπει να αποφασίσετε αν θέλετε να ακολουθήσετε το κύμα της άκρας δεξιάς που προκαλεί οπισθοδρόμηση όπου κι αν ασκεί εξουσία -ή να διασφαλίσετε ότι η Ισπανία θα παραμείνει προπύργιο της προόδου, της κοινωνικής δικαιοσύνης και της περιβαλλοντικής υπευθυνότητας», δήλωσε το πρωί της Δευτέρας.

Ωστόσο, η φθορά των οκτώ ετών στην εξουσία είναι δεδομένη με τους αντιπάλους του να ελπίζουν ότι ο κόσμος πλέον δεν πείθεται από τέτοιου είδους διλήμματα και ότι το γόητρο του πάλαι ποτέ δημοφιλούς Σάντσεθ έχει χαθεί οριστικά.

Διαβάστε ακόμη

Στον «αέρα» η ηλεκτρονική συνταγογράφηση στα νοσοκομεία - Ανεκπαίδευτοι γιατροί και προβλήματα πριν την πρεμιέρα

Φρένο από το Ελεγκτικό στις μελέτες για τον Οδοντωτό - Άγνωστος ο χρόνος επανεκκίνησης

Με ποια στρατηγική θα πάνε στις κάλπες οι «γαλάζιοι»: Επιχείρηση συσπείρωσης - Τι είπε ο Μητσοτάκης

Τα Τέμπη ξανά στο τραπέζι, το ΠΑΣΟΚ που κλείνει τρύπες και οι δημοσκοπήσεις των δύο λεπτών