Politico: Η Ευρώπη διέβη τον Ρουβίκωνα - Τέλος η εποχή της διατλαντικής εξάρτησης

«Δεν υπάρχει πια επιστροφή» ήταν σύμφωνα με το Politico το μήνυμα που έστειλαν οι Ευρωπαίοι ηγέτες οι οποίοι συγκεντρώθηκαν την Πέμπτη στις Βρυξέλλες.

Παρότι η έκτακτη αυτή σύνοδος, που συγκλήθηκε ως απάντηση στις απειλές του Ντόναλντ Τραμπ να καταλάβει τη Γροιλανδία, εξελίχθηκε τελικά σε κάτι πολύ λιγότερο δραματικό —καθώς ο πρόεδρος των ΗΠΑ είχε κάνει πίσω μόλις 24 ώρες νωρίτερα— η σιωπηρή συνειδητοποίηση ότι η Ευρώπη είχε περάσει τον μεταπολεμικό της «Ρουβίκωνα» ήταν, αν μη τι άλλο, ακόμη πιο έντονη.

Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν και ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, οι δύο ισχυρότεροι ηγέτες της ΕΕ που το τελευταίο διάστημα δεν βρίσκονται πάντα στην ίδια γραμμή, εμφανίστηκαν ενωμένοι προειδοποιώντας ότι η διατλαντική κρίση εκτόξευσε την Ένωση σε μια σκληρή νέα πραγματικότητα — μια πραγματικότητα στην οποία η Ευρώπη οφείλει να αγκαλιάσει την ανεξαρτησία της.

«Ξέρουμε ότι πρέπει να εργαστούμε ως μια ανεξάρτητη Ευρώπη», δήλωσε στους δημοσιογράφους η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, μετά το τέλος της πεντάωρης συνεδρίασης.

Και ενώ, σε αντίθεση με πρόσφατες συνόδους κορυφής, δεν υπήρξαν φωνές, συγκρούσεις ή ακόμη και αποφάσεις, η συνάντηση σηματοδότησε σιωπηρά —σύμφωνα με τέσσερις διπλωμάτες της ΕΕ και έναν αξιωματούχο που γνωρίζει τις συζητήσεις— μια κοινή παραδοχή: ότι υπάρχει ένα μοιραίο ρήγμα ανάμεσα στην παλιά τάξη πραγμάτων και στη νέα, ανάμεσα στον τρόπο με τον οποίο λειτουργούσε η Δύση μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και σε ό,τι έπεται.

Η στροφή στη νοοτροπία της ανεξαρτησίας ωριμάζει εδώ και χρόνια —από τότε που ο Τραμπ μπήκε για πρώτη φορά στον Λευκό Οίκο το 2017— όμως οι πρωτοφανείς απειλές του για τη Γροιλανδία λειτούργησαν ως αιφνίδιο καμπανάκι, αναγκάζοντας τους Ευρωπαίους να εξετάσουν βήματα που μέχρι πριν από λίγους μήνες θα θεωρούνταν αδιανόητα.

«Αυτή είναι η στιγμή του Ρουβίκωνα», δήλωσε διπλωμάτης της ΕΕ από χώρα της ανατολικής πτέρυγας. «Είναι μια θεραπεία-σοκ. Η Ευρώπη δεν μπορεί να επιστρέψει σε ό,τι ήταν πριν. Οι ηγέτες το λένε εδώ και ημέρες». Το πώς ακριβώς θα μοιάζει αυτός ο νέος δρόμος παραμένει, όπως συνήθως, θέμα για άλλη συζήτηση.

Ωστόσο, υπήρξαν ήδη ενδείξεις. Η αρχική αντίδραση της ΕΕ στην κρίση της Γροιλανδίας —η αναστολή εμπορικής συμφωνίας ΕΕ–ΗΠΑ, η συζήτηση για αποστολή στρατευμάτων στη Γροιλανδία και οι απειλές για εκτεταμένα εμπορικά αντίμετρα— έδωσε μια πρόγευση του τι θα μπορούσε να ακολουθήσει.

Όλα, ταυτόχρονα

Σε ιδιωτικές αλλά και δημόσιες τοποθετήσεις τους, οι ηγέτες υπογράμμισαν ότι η ταχεία και ενιαία αντίδραση των τελευταίων εβδομάδων δεν μπορεί να αποτελέσει μεμονωμένο επεισόδιο, αλλά να καθορίσει συνολικά τη στάση της ΕΕ.

«Δεν μπορεί να αφορά μόνο την ενεργειακή ασφάλεια ή μόνο την άμυνα, ούτε μόνο την οικονομική ισχύ ή την εμπορική εξάρτηση. Πρέπει να είναι όλα, ταυτόχρονα», ανέφερε ένας από τους διπλωμάτες.

Κεντρικό στοιχείο της νέας ευρωπαϊκής αναζήτησης ανεξαρτησίας είναι ένα επίπεδο ενότητας που διαχρονικά διέφευγε από την Ένωση.

Για τις χώρες της ανατολικής πτέρυγας, η γεωγραφική τους εγγύτητα σε μια επεκτατική Ρωσία καλλιέργησε επί χρόνια μια σχεδόν «θρησκευτική» πίστη στο ΝΑΤΟ —και στις ΗΠΑ ως εγγυήτρια δύναμη της συλλογικής άμυνας. Αυτή η υπαρξιακή εξάρτηση από την Ουάσιγκτον τις κρατούσε σταθερά στο αμερικανικό στρατόπεδο, προκαλώντας τριβές με χώρες όπως η Γαλλία, που προωθούσαν τη λεγόμενη «στρατηγική αυτονομία».

Πλέον, η Γαλλία δεν είναι η εξαίρεση. Ακόμη και κράτη που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή απέναντι στη ρωσική επιθετικότητα δείχνουν διάθεση να στηρίξουν την πορεία προς μεγαλύτερη ευρωπαϊκή ανεξαρτησία.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Εσθονία, η οποία δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι θα εξέταζε την αποστολή στρατευμάτων στη Γροιλανδία στο πλαίσιο αποστολής διερεύνησης του ΝΑΤΟ. Τελικά δεν στάλθηκαν στρατιώτες —όμως και μόνο το ενδεχόμενο θεωρήθηκε αξιοσημείωτο.

«Όταν η Ευρώπη δεν είναι διχασμένη, όταν στεκόμαστε ενωμένοι και δείχνουμε καθαρά και με δύναμη ότι είμαστε έτοιμοι να υπερασπιστούμε τους εαυτούς μας, τότε έρχονται τα αποτελέσματα», δήλωσε η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν. «Νομίζω ότι μάθαμε κάτι τις τελευταίες ημέρες και εβδομάδες».

Ακόμη και η Πολωνία, από τους πιο σταθερούς συμμάχους των ΗΠΑ, βγήκε από τη ζώνη άνεσής της. Ο πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ εμφανίστηκε ανοιχτός στη χρήση του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Αντιεξαναγκασμού, ενός ισχυρού εργαλείου εμπορικών αντιποίνων που επιτρέπει τον περιορισμό επενδύσεων από χώρες που ασκούν πιέσεις.

«Πάντα σεβόμασταν και αποδεχόμασταν την αμερικανική ηγεσία», δήλωσε ο Τουσκ. «Αυτό που χρειαζόμαστε σήμερα είναι εμπιστοσύνη και σεβασμός μεταξύ των εταίρων μας, όχι κυριαρχία και εξαναγκασμό. Αυτό δεν λειτουργεί».

Παρόμοια αφύπνιση παρατηρείται και στις βόρειες, φιλελεύθερες εμπορικά χώρες της Ευρώπης.

Παρότι κράτη όπως η Δανία, η Σουηδία και η Ολλανδία αντιστέκονταν παραδοσιακά σε κινήσεις που θα έθεταν σε κίνδυνο τις εμπορικές τους σχέσεις με τις ΗΠΑ, πλέον δείχνουν διατεθειμένα να εξετάσουν αντίμετρα.

«Μπαίνουμε σε μια νέα εποχή όπου δεν θα βασιζόμαστε πια σε αυτούς», ανέφερε τέταρτος διπλωμάτης της ΕΕ. «Τουλάχιστον όχι για τα επόμενα τρία χρόνια, όσο ο Τραμπ παραμένει στην εξουσία. Αυτή η κρίση ήταν ένα τεστ. Και πήραμε το μάθημά μας».

Ακόμη και η Γερμανία, της οποίας η πολιτική κουλτούρα επί δεκαετίες στηριζόταν στην πίστη στη διατλαντική σχέση, επανεξετάζει παγιωμένες παραδοχές, με τον Μερτς να αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο σκληρής εμπορικής απάντησης προς τις ΗΠΑ.

Παρότι Ευρωπαίοι διπλωμάτες εκτιμούν ότι αυτές οι κινήσεις συνέβαλαν στο να αλλάξει στάση ο Τραμπ, προειδοποιούν ότι οι δύσκολες αποφάσεις μόλις αρχίζουν.

«Πρέπει να πάρουμε στα χέρια μας την ατζέντα μας», κατέληξε ο τέταρτος διπλωμάτης. «Ουκρανία, παραγωγικότητα, ανταγωνιστικότητα, ασφάλεια, στρατηγική αυτονομία. Το μάθημα δεν είναι να λέμε όχι σε όλα».

Διαβάστε ακόμη

Καρέ καρέ η αμερικανική επιχείρηση αρπαγής του Μαδούρο - Τα δύο κρίσιμα λεπτά, η ανταλλαγή πυρών και τα ελικόπτερα

Βόλος: «Δεν θα με φοβίσουν» λέει μετά τον ξυλοδαρμό του ο εκδότης της «Μαγνησίας» - Τι αναφέρει για Μπέο

Παγκόσμια ανησυχία: Διέρρευσαν 149 εκατ. κωδικοί - Ανάμεσά τους Gmail, Facebook, Instagram και Netflix

Πώς τα ζώα μπορούν να μας δείξουν τον τρόπο να απαλλαγούμε από τους τυράννους