Τι μπορεί να κάνει η Ευρώπη για να αποτρέψει μια αμερικανική προσάρτηση της Γροιλανδίας;

Η κυβέρνηση Τραμπ έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι οι ΗΠΑ χρειάζεται να αποκτήσουν τον έλεγχο της Γροιλανδίας, δικαιολογώντας τη θέση της «από την άποψη της εθνικής ασφάλειας» και προειδοποιώντας ότι θα «κάνει κάτι» για το έδαφος «είτε τους αρέσει είτε όχι».

Αυτό φέρνει την Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΝΑΤΟ σε δύσκολη θέση.

Όπως σημειώνει και ο Guardian, παρότι η Γροιλανδία, η οποία αποτελεί σε μεγάλο βαθμό αυτοδιοικούμενο τμήμα της Δανίας, δεν είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το αρκτικό νησί καλύπτεται από τις εγγυήσεις του ΝΑΤΟ μέσω της συμμετοχής της Δανίας.

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες έχουν υπερασπιστεί σθεναρά την κυριαρχία, την εδαφική ακεραιότητα και το δικαίωμα της Γροιλανδίας και της Δανίας να αποφασίζουν για ζητήματα που τους αφορούν, ωστόσο μέχρι στιγμής δεν υπάρχει σαφής στρατηγική για το πώς θα αποτραπεί ο Τραμπ ή πώς θα αντιδράσουν αν τελικά κάνει κίνηση.

Διπλωματία και Αρκτική ασφάλεια

Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, αναμένεται να συναντηθεί την Τετάρτη (14/1) με τους υπουργούς Εξωτερικών της Δανίας και της Γροιλανδίας, όμως ο πρέσβης της Δανίας στις ΗΠΑ, Γέσπερ Μέλερ Σέρενσεν, και ο απεσταλμένος της Γροιλανδίας, Γιάκομπ Ισμποσέθσεν, έχουν ήδη ξεκινήσει να ασκούν πιέσεις σε Αμερικανούς νομοθέτες. Οι διπλωματικές πρωτοβουλίες θα στοχεύσουν εν μέρει στην αντιμετώπιση των αμερικανικών ανησυχιών για την ασφάλεια, καταρχάς υπογραμμίζοντας ότι μια υφιστάμενη αμερικανο-δανική αμυντική συνθήκη του 1951, η οποία επικαιροποιήθηκε το 2004, επιτρέπει ήδη τη μαζική επέκταση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στο νησί, συμπεριλαμβανομένων νέων βάσεων.

Σε μήνυμα που απευθύνεται ξεκάθαρα σε Ρεπουμπλικανούς πέρα από τον κύκλο MAGA του Τραμπ, θα τονίσουν επίσης ότι, όπως το έθεσε η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρεντέρικσεν, μια αμερικανική επίθεση στη Γροιλανδία -ουσιαστικά ένα μέλος που στρέφεται εναντίον άλλου- θα σήμαινε «το τέλος του ΝΑΤΟ». Πιο συγκεκριμένα, πρέσβεις του ΝΑΤΟ φέρεται να συμφώνησαν στις Βρυξέλλες την περασμένη εβδομάδα ότι η διατλαντική συμμαχία θα πρέπει να προχωρήσει σε αύξηση των στρατιωτικών δαπανών στην Αρκτική, αναπτύσσοντας περισσότερο εξοπλισμό και πραγματοποιώντας περισσότερες και μεγαλύτερες ασκήσεις, ώστε να κατευναστούν οι αμερικανικές ανησυχίες για την ασφάλεια.

Αν και οι ισχυρισμοί του Τραμπ ότι η Γροιλανδία «είναι παντού γεμάτη κινεζικά και ρωσικά πλοία» είναι προφανώς υπερβολικοί, διπλωμάτες πιστεύουν ότι κάποιας μορφής συντονισμένη δυτική κίνηση για την ενίσχυση της εξωτερικής ασφάλειας της Γροιλανδίας θα μπορούσε να είναι η λιγότερο επώδυνη διέξοδοςαπό την κρίση. Αξιωματούχοι της ΕΕ έχουν δηλώσει ότι αυτό θα μπορούσε να βασιστεί στο «Βαλτικός Φρουρός» (Baltic Sentry), μια επιχείρηση του ΝΑΤΟ που ξεκίνησε πέρυσι για την ασφάλεια υποδομών στη Βαλτική Θάλασσα, και στο «Ανατολικός Φρουρός» (Eastern Sentry), που επέκτεινε την ιδέα ώστε να προστατεύει γενικότερα την ανατολική πτέρυγα της Ευρώπης από drones και άλλες απειλές.

Οικονομικές κυρώσεις

Θεωρητικά, η ΕΕ -μια αγορά 450 εκατομμυρίων ανθρώπων- διαθέτει σημαντική οικονομική επιρροή έναντι των ΗΠΑ και θα μπορούσε να απειλήσει με αντίμετρα που κυμαίνονται από το κλείσιμο αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων στην Ευρώπη έως την απαγόρευση ευρωπαϊκών αγορών αμερικανικών κρατικών ομολόγων.

Η πιο συχνά αναφερόμενη κύρωση είναι το ευρωπαϊκό εργαλείο κατά του εξαναγκασμού, γνωστό ως «εμπορική μπαζούκα» (trade bazooka), το οποίο δίνει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή την εξουσία να αποκλείει αμερικανικά αγαθά και υπηρεσίες από την ευρωπαϊκή αγορά, να επιβάλλει δασμούς, να αφαιρεί δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και να μπλοκάρει επενδύσεις. Ωστόσο, για να χρησιμοποιηθεί θα απαιτούνταν η συμφωνία των εθνικών κυβερνήσεων του μπλοκ, κάτι που -απρόθυμες να προκαλέσουν οικονομική ζημιά στην Ένωση και πρόθυμες να διατηρήσουν τις ΗΠΑ στο πλευρό τους στο ζήτημα της Ουκρανίας- φαίνεται απίθανο να συμβεί, παρά μάλιστα τις απειλές του Τραμπ για εμπορικούς δασμούς.

Η Ευρώπη εξαρτάται από τις αμερικανικές τεχνολογικές εταιρείες σε πολλούς τομείς, σημείωσε ο Ζαν-Μαρί Γκενό, πρώην ανώτατο στέλεχος του ΟΗΕ: «Είτε πρόκειται για προστασία δεδομένων, τεχνητή νοημοσύνη ή ενημερώσεις λογισμικού, ακόμη και για την άμυνα, η Ευρώπη παραμένει στο έλεος της αμερικανικής καλής θέλησης». Για να είναι αποτελεσματική οποιαδήποτε απειλή οικονομικών κυρώσεων, επιπλέον, ο Τραμπ θα έπρεπε να πιστέψει ότι είναι πραγματική, κάτι που, μέχρι στιγμής τουλάχιστον, ξεκάθαρα δε συμβαίνει.

Επενδύσεις στη Γροιλανδία

Η οικονομία της Γροιλανδίας βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε ετήσιες επιδοτήσεις από τη Δανία, συνολικού ύψους περίπου 4 δισ. κορωνών (περίπου 530 εκατ. ευρώ) πέρυσι, οι οποίες καλύπτουν περίπου το μισό του δημόσιου προϋπολογισμού του τεράστιου αυτού εδάφους και αντιπροσωπεύουν περίπου το 20% του ΑΕΠ του. Οι υποσχέσεις του Τραμπ να «επενδύσει δισεκατομμύρια» θα μπορούσαν να αντισταθμιστούν από την ΕΕ, σε μια προσπάθεια να κρατηθεί το νησί -το οποίο, σε κάποια όχι και τόσο μακρινή στιγμή, θεωρείται πιθανό να ψηφίσει υπέρ της ανεξαρτησίας από τη Δανία- μακριά από τα οικονομικά δεσμά των ΗΠΑ.

Ένα προσχέδιο πρότασης της Επιτροπής από τον Σεπτέμβριο υποδηλώνει ότι η ΕΕ θα μπορούσε να διπλασιάσει τις δεσμεύσεις της προς τη Γροιλανδία ώστε να αντιστοιχούν στην ετήσια δανική επιχορήγηση, ενώ το νησί θα μπορούσε επίσης να αιτηθεί έως και 44 εκατ. ευρώ από κονδύλια της ΕΕ για συνδεδεμένες απομακρυσμένες περιοχές.

Αν και η Ουάσιγκτον ενδέχεται να έχει δισεκατομμύρια περισσότερα να προσφέρει από τις Βρυξέλλες, οι Γροιλανδοί μπορεί, μόλις κερδίσουν την ανεξαρτησία τους, να είναι επιφυλακτικοί απέναντι στην έκθεσή τους σε αρπακτικές αμερικανικές εταιρείες και απρόθυμοι να χάσουν το σκανδιναβικού τύπου σύστημα κοινωνικής ασφάλισης.

Ανάπτυξη στρατευμάτων

Όλα τα παραπάνω θα απαιτούσαν χρόνο. Επιπλέον, δεν είναι σίγουρο ότι οι φιλοδοξίες του Τραμπ για τη Γροιλανδία θα ικανοποιούνταν με συνθήκες ή ενισχυμένη ασφάλεια στην Αρκτική: η «ιδιοκτησία» των ΗΠΑ επί του νησιού ήταν «ψυχολογικά απαραίτητη για την επιτυχία», είπε ο Αμερικανός πρόεδρος στους New York Times.

Σε άρθρο για το επιδραστικό thinktank Bruegel, οι Μορένο Μπερτόλντι και Μάρκο Μπούτι υποστήριξαν ότι οι κυβερνήσεις της ΕΕ θα πρέπει να «προστατεύσουν προληπτικά τη Γροιλανδία από τον αμερικανικό επεκτατισμό», προσθέτοντας: «Η ΕΕ διαθέτει ικανότητα ταχείας ανάπτυξης δυνάμεων και αυτή θα πρέπει να ενεργοποιηθεί». Σε συμφωνία με την Κοπεγχάγη και το Νουούκ, ανέφεραν, ευρωπαϊκά στρατεύματα θα πρέπει να αναπτυχθούν στο νησί «ως ένδειξη της ευρωπαϊκής δέσμευσης στην εδαφική ακεραιότητα της Γροιλανδίας». Αν και αυτό δε θα απέτρεπε μια αμερικανική προσάρτηση, θα την καθιστούσε πολύ πιο περίπλοκη. «Παρότι δε θα υπήρχε ανάγκη για ένοπλη σύγκρουση, το θέαμα των ΗΠΑ να αιχμαλωτίζουν στρατεύματα των στενότερων συμμάχων τους θα κατέστρεφε την αξιοπιστία των ΗΠΑ, θα έπληττε τη διεθνή τους φήμη και θα επηρέαζε έντονα την αμερικανική κοινή γνώμη και το Κογκρέσο», υποστήριξαν.

Εκπρόσωπος της γερμανικής κυβέρνησης δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι το Βερολίνο επεξεργάζεται σχέδιο «που περιλαμβάνει ευρωπαϊκό φόβητρο» σε περίπτωση που οι ΗΠΑ επιχειρήσουν να πάρουν τη Γροιλανδία, ενώ ο Γάλλος υπουργός Εξωτερικών, Ζαν-Νοέλ Μπαρό, είχε πέρυσι αφήσει να εννοηθεί το ενδεχόμενο ανάπτυξης γαλλικού στρατιωτικού αποσπάσματος. Η ικανότητα ταχείας ανάπτυξης της ΕΕ είναι ένα πλαίσιο για τη γρήγορη ανάπτυξη έως και 5.000 στρατιωτών από διάφορα κράτη-μέλη, υπό ευρωπαϊκή διοίκηση, για την αντιμετώπιση κρίσεων εκτός της Ένωσης. Θα μπορούσε να αλλάξει τους αμερικανικούς υπολογισμούς, πιστεύουν ειδικοί και ορισμένοι πολιτικοί.

«Κανείς δεν πιστεύει ότι ένας πόλεμος μεταξύ των ΗΠΑ και της ΕΕ είναι επιθυμητός ή κερδίζεται», δήλωσε ο Σεργκέι Λαγοντίνσκι, Γερμανός ευρωβουλευτής των Πρασίνων. «Αλλά μια αμερικανική στρατιωτική κίνηση εναντίον της ΕΕ θα είχε καταστροφικές συνέπειες για την αμυντική συνεργασία, τις αγορές και την παγκόσμια εμπιστοσύνη στις ΗΠΑ». Αυτό ίσως κάνει τον Τραμπ να το ξανασκεφτεί.

Διαβάστε ακόμη

Μητσοτάκης για αγρότες: Δεν θα πληρώνουν ειδικό φόρο στο πετρέλαιο και τον ΦΠΑ - Τέλος η ανοχή στα μπλόκα

«Ψηφιακός θόρυβος» πίσω από το μπλακ άουτ στο FIR Αθηνών, πώς προκλήθηκε - Όλο το πόρισμα

Ανελέητη καταστολή στο Ιράν: Φόβοι ότι οι νεκροί ξεπερνούν τους 12.000

Τα καλύτερα βίντεο που έχετε δει σήμερα: Δεκάδες άνθρωποι... σωριάζονται στους παγωμένους δρόμους του Άμστερνταμ