Η Άγκυρα ανοίγει ξανά όλα τα μέτωπα: Τα «ήρεμα νερά» τελειώνουν και η Αθήνα αναζητά απάντηση

Η εβδομάδα που κλείνει δεν μοιάζει με μια ακόμη περίοδο έντασης στα ελληνοτουρκικά. Μέσα σε λίγες ημέρες η Άγκυρα επανέφερε το φάσμα των πάγιων αμφισβητήσεών της, ταυτόχρονα στη θάλασσα, στον αέρα και στον θεσμικό σχεδιασμό.

Οι αποφάσεις της 15ης Αυγούστου για δύο τουρκικά «εθνικά θαλάσσια πάρκα» στο Βορειοανατολικό Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο άνοιξαν τον κύκλο. Ακολούθησε η αμφισβήτηση του ελληνικού χωροταξικού πλαισίου για τις ΑΠΕ, με αναφορές σε «γεωγραφικούς σχηματισμούς» των οποίων η κυριαρχία, κατά την τουρκική θέση, δεν έχει μεταβιβαστεί στην Ελλάδα.

Για να γίνει κατανοητό το βάρος της σημερινής εικόνας, πρέπει να γυρίσει κανείς στον Δεκέμβριο του 2023. Στις 7 Δεκεμβρίου, κατά την επίσκεψη Ερντογάν στην Αθήνα, οι δύο κυβερνήσεις υπέγραψαν τη Διακήρυξη των Αθηνών για Φιλικές Σχέσεις και Καλή Γειτονία, εγκαινιάζοντας περίοδο αποκλιμάκωσης με πολιτικό διάλογο, θετική ατζέντα και μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης. Η συμφωνία συνέβαλε στη μείωση της καθημερινής έντασης, χωρίς όμως να αποτελεί δεσμευτική διεθνή συνθήκη και, κυρίως, χωρίς να μεταβάλλει το casus belli, τη θεωρία των «γκρίζων ζωνών», τις αξιώσεις αποστρατιωτικοποίησης ή τη «Γαλάζια Πατρίδα».

Από την αποκλιμάκωση στη νέα πίεση

Το γεγονός ότι αυτά συνέβησαν ταυτόχρονα έχει μεγαλύτερη σημασία από καθεμία κίνηση χωριστά. Η Τουρκία δεν αρκείται πλέον να υπενθυμίζει τις διεκδικήσεις της όταν προκύπτει κρίση. Τις ενσωματώνει σε χάρτες, διοικητικές πράξεις και επίσημες ανακοινώσεις, επιδιώκοντας να τις εμφανίζει ως μόνιμη πραγματικότητα. Και την ίδια στιγμή, η επιχειρησιακή εικόνα στο Αιγαίο γίνεται ξανά βαρύτερη, αφού μόνο έως τις 16 Αυγούστου είχαν καταγραφεί 98 παραβιάσεις του Εθνικού Εναέριου Χώρου και 71 παραβάσεις στο FIR Αθηνών, ενώ στις 18 Αυγούστου προστέθηκαν ακόμη 25 παραβιάσεις, 14 παραβάσεις και μία εμπλοκή, με δύο τουρκικά F-16 οπλισμένα.

Η γεωγραφία των δύο θαλάσσιων πάρκων εξηγεί γιατί η Αθήνα αντέδρασε έντονα. Η μία χάραξη αφορά στον θαλάσσιο χώρο ανάμεσα στη Λήμνο και τη Σαμοθράκη και η δεύτερη την περιοχή ανατολικά της Ρόδου προς το Καστελλόριζο. Και οι δύο αγγίζουν σημεία όπου η τουρκική στρατηγική έχει επιχειρήσει να περιορίσει την επήρεια των ελληνικών νησιών. Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών ξεκαθάρισε ότι, στον βαθμό που οι αποφάσεις εκτείνονται σε διεθνή ύδατα ή σε ελληνική υφαλοκρηπίδα, δεν παράγουν έννομα αποτελέσματα.

Η «Γαλάζια Πατρίδα» δεν εξαφανίστηκε

Όμως η νομική απάντηση, όσο καθαρή και αν είναι, δεν αρκεί. Το 2025 η Τουρκία παρουσίασε δικό της Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό, ενώ για το φθινόπωρο παραμένει ανοιχτή η επαναφορά στην τουρκική πολιτική ατζέντα σχεδίου για τις Θαλάσσιες Περιοχές Δικαιοδοσίας. Η εικόνα δείχνει ότι η Άγκυρα επιχειρεί να δώσει διοικητική και θεσμική συνέχεια σε θέσεις που επί χρόνια διατυπώνονταν κυρίως διπλωματικά και στρατιωτικά.

Εδώ αρχίζει η δύσκολη συζήτηση για την κυβέρνηση Μητσοτάκη. Η πολιτική των ανοιχτών διαύλων είχε αξία και απέτρεψε κρίσεις. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η Τουρκία άλλαξε στρατηγική. Η Κάσος το καλοκαίρι του 2024 το είχε ήδη δείξει, όταν οι εργασίες για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου προκάλεσαν πολύωρη ένταση και παρουσία τουρκικών πολεμικών πλοίων. Αν η αποκλιμάκωση λειτουργεί μόνο όσο δεν δοκιμάζονται στην πράξη οι διαφορετικές θέσεις των δύο χωρών, τότε πρόκειται περισσότερο για εύθραυστη ανακωχή παρά για σταθερή εξομάλυνση.

Το επόμενο τεστ και η κυβέρνηση

Το επόμενο τεστ βρίσκεται ήδη μπροστά. Το Great Sea Interconnector παραμένει το επόμενο κρίσιμο τεστ, καθώς αναμένεται εντός των επόμενων εβδομάδων η έκδοση NAVTEX για την επανέναρξη των βυθομετρήσεων από γαλλικό πλοίο, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει ανακοινωθεί δεσμευτική ημερομηνία έναρξης

Παράλληλα Μητσοτάκης και Ερντογάν αναμένεται να βρεθούν στη Νέα Υόρκη για τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, χωρίς να θεωρείται δεδομένη διμερής συνάντηση. Για την Αθήνα, λοιπόν, το πρόβλημα δεν είναι επικοινωνιακό αλλά στρατηγικό. Η κυβέρνηση χρειάζεται να αποδείξει ότι μπορεί να διατηρεί τον διάλογο χωρίς να αυτοπεριορίζεται, να επικαλείται το διεθνές δίκαιο χωρίς να εξαντλεί την πολιτική της στις ανακοινώσεις και να προχωρά τους ελληνικούς σχεδιασμούς χωρίς να αποδέχεται ότι κάθε τουρκική αντίδραση δημιουργεί νέο όριο. Η εβδομάδα αυτή έδειξε ότι η Άγκυρα μπορεί να συνομιλεί και να κλιμακώνει ταυτόχρονα. Το κρίσιμο είναι αν η Αθήνα έχει προετοιμαστεί για αυτή τη συνθήκη.

Διαβάστε ακόμη

Γιατί οι Ιταλοί στο πανευρωπαϊκό του στίβου αγωνίστηκαν με κορδέλα πένθους – Γνώριζαν ποιου σπουδαίου τη μνήμη τιμούσαν;

Σε αναστάτωση ασθενείς και φαρμακευτικές για τα φάρμακα που αποσύρονται - Οι ανησυχίες

Αφιέρωμα Super League 2026-27: Νέα σεζόν, νέες φιλοδοξίες και μια μάχη που αρχίζει από το μηδέν

«Ένιωσα πραγματικά την παρουσία του Θεού»: Μαγεμένη από την Πάτμο η Μαντόνα - Οι εικόνες κατάνυξης