Ο εκλογικός νόμος ως «σωσίβιο» αυτοδυναμίας και η εσωκομματική σύγκρουση στη ΝΔ

Η πολιτική συζήτηση στην Ελλάδα μετατοπίζεται βίαια από την καθημερινότητα στους κανόνες του παιχνιδιού. Η επαναφορά του εκλογικού νόμου στο προσκήνιο αποτελεί την παραδοχή ότι το τρέχον σύστημα της ενισχυμένης αναλογικής αδυνατεί να εγγυηθεί τη σταθερότητα που ευαγγελίζεται η κυβέρνηση.

Οι διαρροές για αύξηση του ορίου εισόδου στο 5% και την παροχή γενναιόδωρου μπόνους στο πρώτο κόμμα έχουν προκαλέσει ισχυρές δονήσεις στο εσωτερικό της Νέας Δημοκρατίας, με τις «δελφινομαχίες», παράλληλα, να εντάσσονται πλέον σε ένα ευρύτερο πλαίσιο επιβίωσης της παράταξης. Παρά τις επανειλημμένες διαψεύσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη, η αίσθηση ότι το Μαξίμου προετοιμάζει το έδαφος για μια «νομοθετική αντεπίθεση» είναι διάχυτη στους διαδρόμους της Βουλής.

Η στρατηγική αυτή επιλογή, ωστόσο, δεν βρίσκει σύμφωνο το σύνολο της κυβερνητικής πλειοψηφίας. Ενώ η μία πλευρά βλέπει στον νέο νόμο τη μοναδική διέξοδο από τον πολυκερματισμό που προκαλεί η άνοδος σχηματισμών όπως το υπό ίδρυση κόμμα της Μαρίας Καρυστιανού και εκείνο του Αλέξη Τσίπρα, η άλλη προειδοποιεί για τον κίνδυνο της πολιτικής απομόνωσης. Ο φόβος είναι ότι μια τέτοια κίνηση θα λειτουργήσει ως θρυαλλίδα για τη δημιουργία «αντι-δεξιού μετώπου», συσπειρώνοντας δυνάμεις από το ΠΑΣΟΚ μέχρι τον υπό ίδρυση φορέα του Αλέξη Τσίπρα. Η ιστορία των εκλογικών συστημάτων στην Ελλάδα έχει αποδείξει ότι οι κανόνες που γράφονται «στα μέτρα» του ισχυρού, συχνά γυρίζουν μπούμερανγκ, μετατρέποντας την επιδίωξη της παντοδυναμίας σε αφετηρία της πτώσης.

Το «όριο του 5%» και η θεσμική οχύρωση

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που διακινούνται από κυβερνητικές πηγές, η βασική πρόταση περιλαμβάνει την ύψωση του πήχη για την είσοδο στη Βουλή από το 3% στο 5%. Οι υποστηρικτές αυτής της αλλαγής, μεταξύ των οποίων και κορυφαίοι υπουργοί, επιχειρηματολογούν ότι ο υφιστάμενος κατακερματισμός - με οκτώ ή και εννέα κόμματα να διεκδικούν έδρες - καθιστά τη χώρα «ακυβέρνητη». «Δεν μπορούμε να επιτρέψουμε το κοινοβούλιο να μετατραπεί σε ένα ατελείωτο παζάρι μικροσυμφερόντων», αναφέρουν χαρακτηριστικά, στοχοποιώντας εμμέσως την άνοδο της Ελληνικής Λύσης και της Πλεύσης Ελευθερίας. Η αλλαγή αυτή θα περιθωριοποιούσε άμεσα τα μικρότερα σχήματα, αναγκάζοντας τους ψηφοφόρους να καταφύγουν σε πιο «χρηστική» επιλογή μεταξύ των μεγάλων πόλων.

Παράλληλα, εξετάζεται η τροποποίηση του συστήματος κατανομής των εδρών, ώστε το πρώτο κόμμα να λαμβάνει αυξημένο μπόνους 50 εδρών με χαμηλότερο ποσοστό εισόδου (περίπου στο 33-35%). Αυτή η κίνηση θεωρείται «σωσίβιο» για τη Νέα Δημοκρατία, η οποία στις τελευταίες δημοσκοπήσεις κινείται στην περιοχή του 22-26% στην πρόθεση ψήφου. Με τα σημερινά δεδομένα, η αυτοδυναμία φαντάζει ακατόρθωτη, και η ανάγκη για έναν νόμο που θα «κατεβάζει τον πήχη» της πλειοψηφίας κρίνεται από πολλούς επιτακτική. Ωστόσο, η συζήτηση αυτή ανοίγει την κερκόπορτα για κατηγορίες περί «νοθείας» της λαϊκής βούλησης, δίνοντας τροφή στην αντιπολίτευση για σκληρές επιθέσεις.

Ο εσωκομματικός διχασμός: Πραγματιστές εναντίον Θεσμικών

Στο εσωτερικό της Νέας Δημοκρατίας, η αντιπαράθεση έχει πάρει τη μορφή σύγκρουσης δύο διαφορετικών σχολών σκέψης. Οι «πραγματιστές», που βρίσκονται κοντά στον στενό πυρήνα του Μαξίμου, θεωρούν ότι η πολιτική κυριαρχία απαιτεί τόλμη. Υποστηρίζουν ότι ο πρωθυπουργός πρέπει να προχωρήσει στην αλλαγή «εδώ και τώρα», εκμεταλλευόμενος την έλλειψη εναλλακτικής πρότασης από την αντιπολίτευση. «Η σταθερότητα της χώρας είναι υπεράνω του πολιτικού κόστους», δηλώνουν στελέχη που φοβούνται ότι χωρίς αυτοδυναμία, η χώρα θα συρθεί σε απανωτές εκλογικές αναμετρήσεις που θα διαλύσουν την οικονομία.

Στον αντίποδα, οι «θεσμικοί» - στους οποίους περιλαμβάνονται έμπειρα στελέχη και βουλευτές της περιφέρειας - εκφράζουν σοβαρές επιφυλάξεις. Φοβούνται ότι μια μονομερής αλλαγή του εκλογικού νόμου θα ερμηνευτεί από την κοινωνία ως πράξη πανικού. «Αν αλλάξουμε τους κανόνες επειδή φοβόμαστε το αποτέλεσμα, τότε έχουμε ήδη χάσει», αναφέρουν στις κατ’ ιδίαν συζητήσεις τους. Επιπλέον, προειδοποιούν ότι ο αποκλεισμός κομμάτων με ποσοστά κοντά στο 4% θα μπορούσε να «ριζοσπαστικοποιήσει» ένα μεγάλο τμήμα του εκλογικού σώματος, σπρώχνοντάς το σε ακραίες εξωκοινοβουλευτικές δράσεις ή στην αγκαλιά της Μαρίας Καρυστιανού, η οποία ήδη καταγγέλλει προσπάθεια φίμωσης της λαϊκής φωνής.

Η αναδιάρθρωση της ομογενειακής ψήφου και το κυβερνητικό πλάνο

Η κυβέρνηση και το υπουργείο Εσωτερικών, υπό τον Θοδωρή Λιβάνιο, επεξεργάζονται ήδη ένα νομοσχέδιο- που αναμένεται να κατατεθεί πριν από το Πάσχα, ανοίγοντας τη συζήτηση για τον εκλογικό νόμο. Η κεντρική εισήγηση αφορά στη δημιουργία μιας ειδικής εκλογικής περιφέρειας αποδήμων, η οποία θα επιτρέπει την εκλογή τριών βουλευτών μέσω ενός ενιαίου ψηφοδελτίου. Με το νέο σύστημα, οι Έλληνες του εξωτερικού παύουν να ψηφίζουν το ψηφοδέλτιο Επικρατείας και αποκτούν τη δυνατότητα να επιλέγουν απευθείας το κόμμα και τον υποψήφιο της αρεσκείας τους με σταυρό προτίμησης.

Το ψηφοδέλτιο αυτό θα είναι κοινό για όλο τον κόσμο, γεγονός που σημαίνει ότι η γεωγραφική θέση του ψηφοφόρου δεν θα περιορίζει την επιλογή του προσώπου που επιθυμεί να τον εκπροσωπήσει. Για να διασφαλιστεί η συνταγματική ορθότητα, οι τρεις έδρες θα αφαιρεθούν από το Επικρατείας, ωστόσο η εφαρμογή του μέτρου από τις αμέσως επόμενες εκλογές απαιτεί την αυξημένη πλειοψηφία 200 βουλευτών. Παράλληλα, το σχέδιο περιλαμβάνει την επέκταση της επιστολικής ψήφου και στις εθνικές αναμετρήσεις, με στόχο την περαιτέρω ενίσχυση της συμμετοχής της «άλλης Ελλάδας».

Στο παρασκήνιο της νομοθετικής πρωτοβουλίας, και ενώ με βάση τα παραπάνω υπάρχει η υποψία για ευρύτερες αλλαγές, παραμένει ζωντανός ο «πειρασμός» για την αύξηση του ορίου εισόδου στη Βουλή από το 3% στο 5%. Παρά τις επίσημες διαψεύσεις από το Μέγαρο Μαξίμου, οι εσωκομματικές πιέσεις εντείνονται, καθώς πολλοί θεωρούν ότι ο πολιτικός κατακερματισμός απειλεί τη σταθερότητα. Η ανακατανομή των εδρών Επικρατείας αναγνωρίζεται ότι μπορεί να πλήξει δυσανάλογα τα μικρότερα κόμματα, δημιουργώντας σκηνικό έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης το επόμενο διάστημα.

Η «κατάρα» της ιστορίας και η επόμενη ημέρα

Η ιστορία των εκλογικών νόμων στην Ελλάδα είναι γεμάτη από παραδείγματα όπου οι κυβερνήσεις επιχείρησαν να ελέγξουν το μέλλον τους μέσω της νομοθεσίας, για να βρεθούν τελικά προ εκπλήξεων. Η τρέχουσα συζήτηση στη Νέα Δημοκρατία αναδεικνύει μια βαθιά ανασφάλεια για την ικανότητα του κόμματος να πείσει την κοινωνία με το έργο του. Όταν το κύριο επιχείρημα για την παραμονή στην εξουσία γίνεται ο εκλογικός νόμος και όχι το πολιτικό πρόγραμμα, τότε η αναδιάταξη του πολιτικού σκηνικού είναι πλέον μη αναστρέψιμη.

Ο κίνδυνος για τον Κυριάκο Μητσοτάκη είναι διπλός: από τη μία να μην καταφέρει να περάσει τις αλλαγές λόγω εσωτερικών αντιδράσεων, εμφανιζόμενος αδύναμος, και από την άλλη να τις περάσει και να βρεθεί αντιμέτωπος με μια κοινωνία που θα θεωρήσει ότι η ψήφος της «κλάπηκε». Η πρόθεση ψήφου δείχνει ότι οι πολίτες αναζητούν λύσεις πέρα από τους παραδοσιακούς μηχανισμούς, και καμία νομοθετική παρέμβαση δεν μπορεί να σταματήσει ένα ρεύμα που έχει ήδη ξεκινήσει. Το 2026 ίσως θα είναι η χρονιά που θα κριθεί αν η σταθερότητα θα προέλθει από την τεχνητή ενίσχυση ενός συστήματος που πνέει τα λοίσθια.

Διαβάστε ακόμη

Πατροκτονία στη Γλυφάδα: «Ήταν ένα προδιαγεγραμμένο έγκλημα» - Οι μαρτυρίες που σοκάρουν

Ο 37χρονος Άλεξ που δολοφονήθηκε από την ICE «ήθελε να αλλάξει τον κόσμο»

Διαιτητής του βόλεϊ κάηκε ζωντανός στο σπίτι του: Ξέσπασε φωτιά από γκαζάκι

Ξύλο μεταξύ Βεζένκοφ και Πετρόπουλου - Σκηνές έντασης στο Κολοσσός Ρόδου-Ολυμπιακός