Πάτησες delete, αλλά όντως διέγραψες τα αρχεία σου; Το μεγάλο «ψέμα» του κάδου ανακύκλωσης

Στην ψηφιακή μας καθημερινότητα, η διαγραφή αρχείων, φακέλων ή ολόκληρων λογαριασμών μοιάζει με μια απλή, στιγμιαία κίνηση. Καθαρίζουμε τον κάδο ανακύκλωσης και θεωρούμε πως απαλλαχθήκαμε οριστικά από τα ψηφιακά μας ίχνη. Είναι όμως έτσι; Πίσω από την οθόνη, η πραγματικότητα διαφέρει σημαντικά: το πάτημα ενός κουμπιού σπάνια εξαφανίζει οριστικά τα δεδομένα μας. Και τελικά, τι συμβαίνει πραγματικά στο παρασκήνιο των συσκευών μας την ώρα που νομίζουμε ότι ξεμπερδέψαμε;

Η διαδικασία της διαγραφής συχνά εξηγείται ανεπαρκώς από τους παρόχους. Η έλλειψη διαφάνειας σχετικά με το πώς επεξεργάζονται τα αιτήματα, και η απουσία σαφούς επιβεβαίωσης ότι τα δεδομένα έχουν αφαιρεθεί, επισημαίνονται συχνά στις έρευνες, σύμφωνα με το theconversation.

Αυτά τα ζητήματα δεν περιορίζονται στα λειτουργικά συστήματα. Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και σε ευρύ φάσμα συνδρομητικών υπηρεσιών, οι μηχανισμοί διαγραφής είναι συχνά εξίσου ασαφείς. Τέτοιες παρανοήσεις μπορούν να έχουν σοβαρές επιπτώσεις στην ευημερία των χρηστών, εκθέτοντάς τους σε ευάλωτα σημεία ασφαλείας και ιδιωτικότητας.

Μια επιπλέον επιπλοκή είναι ότι πολλοί χρήστες φοβούνται την απώλεια δεδομένων, αρχείων, φωτογραφιών και βίντεο μέσω τυχαίας διαγραφής, μια κατάσταση που ονομάζεται «diagraphephobia». Αν και αυτή δεν είναι μια αναγνωρισμένη παθολογία, μελέτες της συμπεριφοράς ψηφιακής συσσώρευσης δείχνουν ότι ορισμένοι άνθρωποι αγχώνονται πολύ στην ιδέα της απώλειας ή της τυχαίας διαγραφής προσωπικών πληροφοριών, όπως φωτογραφίες και μουσική.

Τέτοιες ανησυχίες αυξάνουν την ποσότητα των προσωπικών δεδομένων που μένουν παραμελημένα αλλά μη διαγραμμένα, έτοιμα για πιθανή οικειοποίηση.

Διαγραφή vs Κάδου Απορριμάτων 

Μια συνηθισμένη παρανόηση είναι να πιστεύουμε ότι η διαγραφή σημαίνει πλήρη εξάλειψη – η ιδέα ότι μόλις ένα διαγραμμένο στοιχείο δεν είναι πλέον ορατό, έχει εξαλειφθεί εντελώς χωρίς δυνατότητα ανάκτησής του. Αυτό είναι σε μεγάλο βαθμό λάθος.

Όταν οι χρήστες διαγράφουν αρχεία, μετακινώντας τα στον κάδο απορριμμάτων και μετά διαγράφοντάς τα οριστικά, τα δεδομένα δεν διαγράφονται πραγματικά. Αντίθετα, το σύστημα επισημαίνει τον χώρο αποθήκευσης ως επαναχρησιμοποιήσιμο και ενημερώνει τα μεταδεδομένα για να αποσυνδέσει το αρχείο. Αλλά το υποκείμενο περιεχόμενο συχνά παραμένει ανακτήσιμο με τα κατάλληλα εργαλεία, ειδικά όταν τα δεδομένα είναι διπλότυπα σε πολλαπλά συστήματα ή συσκευές.

Πιο ισχυρές μορφές διαγραφής περιλαμβάνουν τη φυσική καταστροφή του μέσου αποθήκευσης, την αντικατάσταση της μνήμης με νέα δεδομένα για να θαφτούν τα αρχικά, ή την κρυπτογράφηση των δεδομένων και στη συνέχεια την καταστροφή του κλειδιού.

Ωστόσο, τέτοιες μέθοδοι μπορεί να είναι ακριβές και ενδέχεται να καταστήσουν τη συσκευή αποθήκευσης άχρηστη. Τα χαρακτηριστικά των υποδομών cloud θέτουν επίσης προκλήσεις για την ασφαλή διαγραφή δεδομένων.

Το ίδιο συμβαίνει και με το περιεχόμενο σε δημόσια κοινωνικά δίκτυα, καθώς ενδέχεται να μην εξαλείφεται πραγματικά μετά τη διαγραφή λόγω απαντήσεων, σχολίων και αρχείων του διαδικτύου, τα οποία μπορούν όλα να αποθηκεύσουν τις δημοσιεύσεις με κάποιο τρόπο. Το νόημα ενός διαγραμμένου tweet μπορεί, για παράδειγμα, να ανασυντεθεί με βάση τις απαντήσεις και τις αναφορές.

Λογαριασμοί «Ζόμπι» 

Μια άλλη παρανόηση είναι ότι η διαγραφή μιας εφαρμογής από μια συσκευή διαγράφει αυτόματα τον σχετιζόμενο λογαριασμό. Οι χρήστες συχνά αφήνουν τους λογαριασμούς εφαρμογών κινητού μη διαγραμμένους επειδή δεν γνωρίζουν την ύπαρξή τους, έχοντας διαγράψει τη σχετική εφαρμογή.

Αυτοί ονομάζονται λογαριασμοί ζόμπι, εγκαταλελειμμένα προφίλ για μια ευρεία γκάμα υπηρεσιών, από αγορές και αποθήκευση μέχρι γνωριμίες, οικονομικά και streaming. Εκατομμύρια χρήστες κατέχουν λογαριασμούς ζόμπι, με προσωπικά δεδομένα που είναι ευάλωτα σε κυβερνοεπιθέσεις και παραβιάσεις δεδομένων.

Η εκθετική ανάπτυξη του AI εγείρει ένα επιπλέον ερώτημα: μπορούν τα δεδομένα πραγματικά να διαγραφούν αφού έχουν χρησιμοποιηθεί για την εκπαίδευση μοντέλων AI; Τα μοντέλα μηχανικής μάθησης αποστηθίζουν εύκολα τα δεδομένα στα οποία έχουν εκπαιδευτεί, αλλά το «un do» είναι δύσκολο.

Θεωρητικά, οι άνθρωποι στην Ευρώπη και σε πολλές άλλες χώρες στον κόσμο έχουν νομικό «δικαίωμα στη λήθη». Αυτό σημαίνει ότι μπορούν να ζητήσουν την πλήρη εξάλειψη οποιωνδήποτε προσωπικών δεδομένων μπορεί να κατέχει μια πλατφόρμα ή μια εταιρεία. Οι προγραμματιστές AI θεωρούνται υπεύθυνοι επεξεργασίας δεδομένων σύμφωνα με τους νόμους GDPR της EU, για παράδειγμα, και υπόκεινται σε αυτή την υποχρέωση.

«Εξηγήσιμη Διαγραφή»

Για την αντιμετώπιση των κινδύνων που ενέχει η ατελής διαγραφή, υπάρχει επιτακτική ανάγκη για παροχή συνοπτικών, προσβάσιμων και σαφών πληροφοριών σχετικά με το πώς λειτουργεί πραγματικά η διαγραφή.

Μια πιθανή προσέγγιση είναι η «εξηγήσιμη διαγραφή» (explainable deletion), ένα πρωτόκολλο που αναπτύχθηκε από τον Μάρβιν Ραμοκαπάνε στο National Research Centre on Privacy, Harm Reduction and Adversarial Influence Online (Rephrain) του UK, με έδρα το University of Bristol.

Η πρόθεση είναι να γίνουν οι διαδικασίες διαγραφής πιο διαφανείς και κατανοητές χωρίς να κατακλύζεται ο χρήστης με υπερβολικά πολλές πληροφορίες ταυτόχρονα.

Η εξηγήσιμη διαγραφή χωρίζει τις πληροφορίες σε έξι κατηγορίες: τι, πώς, πότε, ποιος, πού και γιατί. Κάθε μία προσφέρει στον χρήστη εύληπτες πληροφορίες σχετικά με αυτό το μέρος της διαδικασίας.

Οι έξι κατηγορίες της εξηγήσιμης διαγραφής: Η εξηγήσιμη διαγραφή έχει σχεδιαστεί για να δίνει στους χρήστες τον έλεγχο των ενεργειών τους, την αυτονομία να επιλέγουν τον τύπο διαγραφής που είναι κατάλληλος γι' αυτούς, και τη διαβεβαίωση ότι οι επιθυμητές ενέργειές τους έχουν πραγματοποιηθεί. Μπορεί επίσης να αντιμετωπίσει το άγχος της τυχαίας απώλειας δεδομένων, παρέχοντας επιλογές για ανάκτηση δεδομένων.

Διαβάστε ακόμη

Φωτιά στην Πάρο: Δύο ενεργά μέτωπα και ισχυροί άνεμοι - Δύσκολη νύχτα για την πυροσβεστική

Θρίλερ στη Σύρο: «Τη χτύπησα από πίσω» - Τι ισχυρίστηκε το ζευγάρι στις απολογίες για τη διασώστρια του ΕΚΑΒ

Ποιος είναι ο Γιώργος Χατζιδάκις – Ο άνθρωπος πίσω από τις αποφάσεις για το έργο του Μάνου Χατζιδάκι

Μάριος Φραγκούλης στο ethnos.gr: «Ένα σπουδαίο τραγούδι υπάρχει για να ακούγεται, δεν είναι μουσειακό έκθεμα»