«Φαινόμενο Tamagotchi»: Γιατί 30 χρόνια μετά τα κατοικίδια... από πίξελ είναι πιο δημοφιλή από ποτέ;

Τα Tamagotchi, ουσιαστικά φορητά ψηφιακά κατοικίδια, κυκλοφόρησαν από την ιαπωνική εταιρεία παιχνιδιών Bandai το 1996 και γρήγορα εξελίχθηκαν σε παγκόσμια μανία, με περισσότερα από 40 εκατομμύρια τεμάχια να στέλνονται παγκοσμίως μέσα σε δυόμισι μόλις χρόνια.

Αυτό το πρωτοποριακό βιντεοπαιχνίδι των 90s έχει συγκεντρώσει εκ νέου το ενδιαφέρον του κόσμου, κάτι που οδήγησε τα τέλη Ιουλίου 2025 στο να ξεπεραστούν τα 100 εκατομμύρια τεμάχια που έχουν αποσταλεί παγκοσμίως, βάζοντας έτσι τα Tamagotchi στην ίδια τροχιά με τις κορυφαίες κονσόλες παιχνιδιών της Ιαπωνίας, όπως το Nintendo Switch και το PlayStation της Sony.

Όπως αναφέρει το CNN, το 2026 τα Tamagotchi θα γιορτάσουν την 30ή επέτειό τους με διάφορες εκδηλώσεις, συμπεριλαμβανομένης μιας έκθεσης που θα ανοίξει αυτόν τον μήνα στο Μουσείο Roppongi στο Τόκιο και θα περιοδεύσει σε άλλες πόλεις της Ιαπωνίας. Η Uniqlo έχει επίσης συνεργαστεί με την Bandai για τη διάθεση νέων προϊόντων.

Ο Γουίλιαμ Μανέτζα, κοιτάζοντας στα μάτια τη γυναίκα με το λευκό φόρεμα, τη ρώτησε: «Θα με παντρευτείς;». Ήταν η τέταρτη πρόταση γάμου που έκανε μέσα σε λιγότερο από 60 λεπτά. Αντί για βέρες, το ζευγάρι έβγαλε τα Tamagotchi του και πάντρεψε τα ψηφιακά του κατοικίδια σε έναν γάμο... από πίξελ.

Ο Μανέτζα, 29 ετών, και η σύντροφός του ήταν ανάμεσα στους 200 ενθουσιώδεις συμμετέχοντες στο Cecil Community Centre στο Τορόντο τον Αύγουστο, που ορκίστηκαν να παραμείνουν ενωμένοι «μέσα από άδειες μπαταρίες και γρατζουνισμένες οθόνες», σε αυτό που η ομάδα χαρακτήρισε ως τον μεγαλύτερο γάμο Tamagotchi στον κόσμο. «Υπήρχε μια αίσθηση ενθουσιασμού στον χώρο, με πολλούς καλεσμένους ντυμένους με γαμήλια ρούχα και κάποιους να ταξιδεύουν από το Λος Άντζελες και το Τέξας», δήλωσε η 30χρονη ιδρύτρια του Toronto Tamagotchi Club, Τούι Γκρέι, για την εκδήλωση, η οποία οδήγησε σε 162... ενώσεις μέσα σε μία ώρα.

Πώς η απλότητα έγινε ο πυρήνας της επιτυχίας τους

Η ιδέα ενός εικονικού συντρόφου ήρθε στον δημιουργό Ακιχίρο Γιοκόι καθώς παρακολουθούσε μια τηλεοπτική διαφήμιση με ένα αγόρι που ήθελε να πάρει μαζί του το κατοικίδιο χελωνάκι του σε ένα ταξίδι. Ωστόσο, ο τελικός σχεδιασμός θα ξεπερνούσε κατά πολύ προηγούμενες εκδοχές ψηφιακών κατοικιδίων, όπως το Neko, μια εικονική γάτα που κυκλοφόρησε το 1989 και περιοριζόταν στο να κυνηγά τον δείκτη του ποντικιού στην οθόνη. Με την Bandai στο πλευρό του, το κατοικίδιο τσέπης λανσαρίστηκε ως ένα ωοειδές παιχνίδι με τρία κουμπιά και μπρελόκ. Αρχικά προωθήθηκε ως παιχνίδι για αγόρια, όμως ο σχεδιασμός άλλαξε όταν η έρευνα αγοράς έδειξε μεγαλύτερο ενδιαφέρον από μαθήτριες λυκείου.

Εξαντλήθηκαν αμέσως μετά την κυκλοφορία τους και τα Tamagotchi έγιναν σύμβολο της ποπ κουλτούρας των ’90s, δίπλα στα Furby, τον Tommy Hilfiger και τις Spice Girls. Οι millennials τα θυμούνται ακόμη στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ως τον «ψηφιακό κολλητό» πριν από τα smartphones, που επιβίωνε χάρη στο τάισμα, τον καθαρισμό και το παιχνίδι. Η αμέλεια οδηγούσε σε καταστροφικά αποτελέσματα. «Μόνο τα παιδιά των ’90s θυμούνται τον σπαραγμό όταν πέθαινε το Tamagotchi σου», έγραψε ένας θαυμαστής. Τα Tamagotchi ήταν «από τα πρώτα που μας έδειξαν ότι ο σχεδιασμός μπορεί να καλλιεργήσει συναισθηματικούς δεσμούς με τις μηχανές», εξηγεί η Πάολα Αντονέλι, ανώτερη επιμελήτρια και διευθύντρια έρευνας και ανάπτυξης στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης (MoMA) της Νέας Υόρκης.

Σύμφωνα με την Αντονέλι, η οποία συμπεριέλαβε τη συσκευή σε έκθεση του MoMA το 2011, το «DNA» της έχει επηρεάσει κάθε διαδραστική συσκευή που «κινείται στο όριο μεταξύ χρηστικότητας και συντροφικότητας», από τη Siri έως έξυπνους ιχνηλάτες υγείας που «μας μιλούν, μας θυμίζουν, μας επιπλήττουν και μας ανταμείβουν». «Το Tamagotchi ήταν ιδιότροπο και απαιτητικό, πεινασμένο και κακόκεφο, νυσταγμένο, λερωμένο. Υποχρέωνε τους χρήστες του να εμπλέκονται σε κύκλους φροντίδας και αμέλειας, υποχρέωσης και ανταμοιβής», πρόσθεσε. «Η ευφυΐα του ήταν ότι το συναισθηματικό βάρος δεν προερχόταν από τα γραφικά ή την αφήγηση, αλλά από τη συμπεριφορά. Γι’ αυτό και το θυμούνται ακόμη οι άνθρωποι δεκαετίες αργότερα».

Αυτό ίσχυσε και για τον Μανέτζα από τον μαζικό γάμο Tamagotchi στο Τορόντο, ο οποίος είπε ότι η εκ νέου ανακάλυψη της παιδικής του συλλογής τον βοήθησε στην πιο δύσκολη περίοδο της ζωής του, μετά τον θάνατο της γιαγιάς του κατά την πανδημία. «Έγιναν ένα πολύ σημαντικό εργαλείο που με κράτησε γειωμένο σε μια πολύ σκοτεινή περίοδο της ζωής μου», είπε. «Το να φροντίζω το Tamagotchi μου με βοήθησε να φροντίσω τον εαυτό μου». Το Tamagotchi ξεχώριζε ως μια χούφτα πίξελ σε μια μικροσκοπική οθόνη, ανάμεσα στα πιο εξελιγμένα τρισδιάστατα γραφικά της εποχής, όπως το Super Mario 64 και το Tomb Raider. Ωστόσο, όπως σημείωσε η Αντονέλι: «Το φωτεινό, παιχνιδιάρικο κέλυφός του -μπρελόκ, παστέλ χρώματα, στρογγυλεμένες φόρμες- το έκανε προσιτό και ακαταμάχητο, ενώ το γεγονός ότι κυκλοφόρησε σε τόσες πολλές παραλλαγές το κατέστησε ιδιαίτερα συλλεκτικό».

Η συλλεκτικότητα των Tamagotchi

Η Bandai δήλωσε ότι «ενίσχυσε» αυτή τη γοητεία μέσω συνεργασιών και μοντέρνων σχεδίων, με 38 μοντέλα σε περισσότερες από 50 χώρες, συμπεριλαμβανομένων ειδικών εκδόσεων όπως η Hong Kong Collector’s Edition του 1997, που εκτίθεται στο Μουσείο M+, και πρόσφατων μοντέλων από K-pop συγκροτήματα όπως οι Blackpink και Stray Kids. Μια 40χρονη συλλέκτρια από το Σαν Φρανσίσκο, Ερίνα Χασεγκάουα, αγκαλιάζει αυτή την ποικιλομορφία, ταιριάζοντας έναν θησαυρό από 1.700 Tamagotchi με τα ρούχα της. Έχει επενδύσει 60.000 δολάρια στη συλλογή όλων των ιαπωνικών και αμερικανικών εκδόσεων, ενώ αναζητά σπάνια μοντέλα από την Ευρώπη, την Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία.

Η Χασεγκάουα εξακολουθεί να απολαμβάνει την ανακάλυψη κρυφών χαρακτηριστικών στα παιχνίδια, προσθέτοντας: «Ποτέ δεν ξέρεις τι θα σου τύχει. Πρόσφατα, καθάρισα τις ακαθαρσίες του κατοικιδίου μου 100 φορές στο Tamagotchi Paradise και κέρδισα 1.000 gotchi points, το νόμισμα του παιχνιδιού για την αγορά φαγητού, παιχνιδιών και διακοσμήσεων». Ανάμεσα στα πιο πολύτιμά της είναι δύο αψεγάδιαστα πράσινα Family Tamagotchi, που αγόρασε σε δημοπρασία το 2010 για 30 δολάρια το καθένα και πλέον κοστίζουν 7.000 δολάρια το ένα, λόγω του σπάνιου σχεδίου τους, παρότι το gameplay είναι τυπικό. Διαθέτει επίσης το αυθεντικό Tamagotchi του 1996, μοντέλο P1 με έντονο ροζ περίγραμμα, το οποίο παραμένει το πιο εμπορικό μοντέλο της εταιρείας. Θυμάται ακόμη να περιμένει στην ουρά με τον πατέρα της για να το αποκτήσει.

Τα Tamagotchi στον σύγχρονο κόσμο

Η τεράστια ζήτηση μετά το εκρηκτικό ντεμπούτο του στα τέλη της δεκαετίας του ’90 οδήγησε σε παγκόσμιες ελλείψεις, αναγκάζοντας την Bandai να επεκτείνει τη διανομή της στις ΗΠΑ, τον Καναδά, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Αυστραλία. Αν και η αρχική μανία υποχώρησε, μια αναβίωση το 2004 με το Tamagotchi Connection -που επέτρεπε αλληλεπίδραση μεταξύ παικτών μέσω υπερύθρων- επανέφερε τη Χασεγκάουα και πολλούς άλλους στο brand.

Ακολούθησαν σύγχρονα μοντέλα, όπως το Tamagotchi Pix του 2021 με ενσωματωμένη κάμερα και εικονική μπέιμπι σίτερ (μια λειτουργία που «πρόσεχε» το Tamagotchi αν χρειαζόσουν διάλειμμα), το Wi-Fi-enabled Tamagotchi Uni του 2023 και το περσινό Tamagotchi Paradise, το οποίο, σύμφωνα με την Bandai, απευθύνεται σε προεφήβους με μίνι παιχνίδια και αναπαραγωγή χαρακτήρων για πιο μοναδικά μωρά-Tama.

Η κουλτούρα των Tamagotchi ευδοκιμεί και στο διαδίκτυο, με δημιουργούς περιεχομένου όπως η youtuber από το Μίσιγκαν Ντάνι Μπούντα (@lovepandabunny), που μοιράζεται οδηγούς, και τον tiktoker από τη Φλόριντα Τζόρνταν Βέγκα (@electronicdays), του οποίου τα βίντεο για ζωγραφική, διακόσμηση με στρας και κατασκευή προσαρμοσμένων κελυφών έχουν συγκεντρώσει συνολικά πάνω από ένα εκατομμύριο προβολές.

«Το φαινόμενο Tamagotchi»

Τα Tamagotchi αγγίζουν την έμφυτη ανθρώπινη επιθυμία για φροντίδα, σύνδεση και ενδιαφέρον για τους άλλους, σύμφωνα με τη θεραπεύτρια ψυχικής υγείας Δρ. Τζέσικα Λαμάρ, προσφέροντας ταυτόχρονα ένα ασφαλές και ελεγχόμενο περιβάλλον.

«Η φροντίδα ενός ψηφιακού κατοικιδίου παρέχει επίσης μια αίσθηση δομής και ρουτίνας, που μπορεί να μειώσει το άγχος και το στρες», δήλωσε η Λαμάρ, συνιδρύτρια του Bellevue Trauma Recovery Center. «Σε αντίθεση με τη φροντίδα στην πραγματική ζωή, που συνοδεύεται από σημαντικές συναισθηματικές και πρακτικές προκλήσεις, το Tamagotchi επιτρέπει στους χρήστες να βιώσουν τη χαρά της φροντίδας χωρίς τις αντίστοιχες πιέσεις ή απρόβλεπτες αλλαγές. Οι παίκτες μπορούν επίσης να ξεκινήσουν και να σταματήσουν όποτε θέλουν».

Αυτό το θεραπευτικό αποτέλεσμα το βιώνουν θαυμαστές όπως η Dreadianz από τη Νέα Υόρκη, η οποία φορά τα Tamagotchi της σε κορδόνι λαιμού και βάζει ξυπνητήρια για να τα ελέγχει. Μέσω αυτής της ρουτίνας έχει κρατήσει τα ψηφιακά της κατοικίδια ζωντανά για δύο χρόνια, ξεπερνώντας κατά πολύ το τυπικό προσδόκιμο ζωής τους των δύο εβδομάδων. «Με βοηθούν να περιορίζω το άγχος μου και να νιώθω λιγότερο μόνη, κάτι σαν ένα αγαπημένο λούτρινο ή ένα τυχερό φυλαχτό», είπε η 27χρονη, που ζήτησε να αναφέρεται με το διαδικτυακό της ψευδώνυμο. «Τους κάνω ακόμη και πάρτι γενεθλίων για να γιορτάζω την ημέρα που εκκολαφτήκαν και τους αντιμετωπίζω σαν μικρούς φανταστικούς φίλους».

Ο Ραμπίντρα Ρατάν, καθηγητής στο Τμήμα Μέσων και Πληροφορίας του Πανεπιστημίου Πολιτείας του Μίσιγκαν, λέει ότι οι απλές και εφικτές εργασίες του παιχνιδιού, όπως το τάισμα και το παιχνίδι, βοηθούν τους χρήστες να «ικανοποιήσουν τις θεμελιώδεις ανάγκες τους για αυτονομία, συνδεσιμότητα και επάρκεια». «Η σωματική και συναισθηματική εργασία είναι προφανώς πολύ μικρότερη από τη φροντίδα ενός πραγματικού κατοικιδίου», πρόσθεσε.

Για τη Σάρα Σεράνο-Εσκίλιν, 29 ετών, η απλότητα του Tamagotchi άνοιξε έναν νέο δίαυλο επικοινωνίας με την άρρωστη μητέρα της. Η φροντίδα του ψηφιακού τους κατοικιδίου τις έφερε πιο κοντά, καθώς ο καρκίνος τις απομάκρυνε. «Το Tamagotchi ήταν μια ξεκούραστη δραστηριότητα που μας επέτρεψε να δεθούμε πριν φύγει από τη ζωή», είπε. Αναζητώντας σύνδεση, η Σεράνο-Εσκίλιν ίδρυσε το New York Tamagotchi Club, το οποίο, όπως λέει, έχει πάνω από 120 τοπικά μέλη και άλλα 3.000 διαδικτυακά.

Αυτή η αίσθηση κοινότητας αντηχεί παγκοσμίως, όπως φαίνεται και από το Toronto Tamagotchi Club της Γκρέι, που διοργανώνει διαδικτυακές και δια ζώσης εκδηλώσεις -από πικνίκ και Pride γιορτές με θεματική Tamagotchi έως τον μαζικό γάμο Tamagotchi- εμπνέοντας αντίστοιχες λέσχες στην Αυστραλία, τη Χιλή, τη Γαλλία, τις Φιλιππίνες και αλλού. «Είναι το φαινόμενο Tamagotchi», πρόσθεσε η Γκρέι. «Ως ενήλικες, δεν έχουμε συχνά την ευκαιρία να συνδεθούμε με άλλους μέσω του παιχνιδιού. Το Tamagotchi δείχνει ξεκάθαρα πόσο απαραίτητο είναι αυτό».

Διαβάστε ακόμη

Μπλόκα αγροτών: Η συμφωνία Mercosur βάρυνε το κλίμα - Ποιοι ζητούν συνέχιση των κινητοποίησεων

Τι συμβαίνει στο Ιράν: Τι πυροδότησε τις διαδηλώσεις και πόσο μαζικές είναι - Οι ΗΠΑ εξετάζουν αν μπορεί να πέσει το καθεστώς

Αδιανόητο επεισόδιο σε φιλικό αγώνα: Ο Γιώργος Κούτσιας δέχθηκε επίθεση από συμπαίκτη του στη Λουγκάνο!

Σοκαριστικό βίντεο: Η στιγμή που τζάμι από μπαλκόνι πέφτει πάνω σε ανυποψίαστο πελάτη καφετέριας