PISA 2025: Σχεδόν ένας στους δύο Έλληνες μαθητές είναι λειτουργικά αναλφάβητος - Πού «σώζονται» τα αποτελέσματα

Την αποκοπή της επί δεκαετία διαρκούς πορείας αυξανόμενης απόκλισης από τον μέσο όρο του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) στις εξετάσεις του Διεθνούς Προγράμματος για την Αξιολόγηση των Μαθητών (Programme for International Student Assessment - PISA) «έδειξαν» τα αποτελέσματα της έρευνας για το 2025, που παρουσιάστηκαν σήμερα (8/9) στο υπουργείο Παιδείας.

Πιο συγκεκριμένα, οι επιδόσεις των μαθητών και των μαθητριών της Ελλάδας στις Φυσικές Επιστήμες σήμαναν την επιβράδυνση του ρυθμού απόκλισης από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ, στην Κατανόηση Κειμένου τη σταθεροποίηση της απόστασης από τον μέσο όρο και στα Μαθηματικά τη σύγκλιση με τον μέσο όρο. Για τα όσα θετικά όμως καταγράφηκαν - τα οποία θα μπορούσαν να κλείσουν την εκπαιδευτική «ψαλίδα» - υπάρχουν σχεδόν αλλά τόσα αρνητικά, με τα αποτελέσματα της έρευνας να είναι μάλλον... νερόβραστα για το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα.

Επίσης, η Ελλάδα κατέγραψε μικρότερη πτώση της απόδοσής της και στα τρία αντικείμενα που εξετάστηκαν από χώρες με εκπαιδευτικά συστήματα πολύ πιο προηγμένα σύμφωνα με τη διαχρονική τους κατάταξη στην έρευνα PISA, όπως είναι, μεταξύ άλλων, η Δανία, η Σουηδία, η Φινλανδία, η Νορβηγία, η Ισπανία, η Πολωνία, η Γερμανία, η Ιρλανδία, το Χονγκ-Κόνγκ και η Ιαπωνία.

Παράλληλα, όμως, σημαντικά υψηλότερο ποσοστό μαθητών/τριών στην Ελλάδα (40,9% στις Φ.Ε., 43,8% στην Κατανόηση Κειμένου και 49,5% στα Μαθηματικά) τελειώνει την υποχρεωτική εκπαίδευση χωρίς να διαθέτει το βασικό επίπεδο λειτουργικού εγγραμματισμού, το οποίο απαιτείται ώστε να μπορεί να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της καθημερινότητας, κατανοώντας απλά φαινόμενα, το νόημα απλών κειμένων και κάνοντας απλούς μαθηματικούς συλλογισμούς και πράξεις.

Ωστόσο, αξίζει να σημειωθεί ότι σημαντικός αριθμός σχολείων (περίπου 1 στα 6) πέτυχε επιδόσεις πάνω από ή περίπου στο μέσο όρο του ΟΟΣΑ και ότι τα κορίτσια στην Ελλάδα έχουν πολύ καλύτερες επιδόσεις από τα αγόρια, σε βαθμό μεγαλύτερο από τον μ.ό. του ΟΟΣΑ.

Τα βασικά ευρήματα

Συνολικά, οι επιδόσεις των μαθητών υποχώρησαν διεθνώς σημαντικά, με το μ.ό. επιδόσεων να υποχωρεί κατά 16 βαθμούς στην Κατανόηση Κειμένου, κατά 11 βαθμούς στα Μαθηματικά και κατά 5 βαθμούς στις Φυσικές Επιστήμες, σε σχέση με τα προηγούμενα αποτελέσματα της PISA, το 2022.

Αναφορικά με το αντικείμενο της Επίλυσης Προβλημάτων σε Ψηφιακά Περιβάλλοντα, το οποίο εξετάστηκε για πρώτη φορά το 2025, οι μαθητές στην Ελλάδα είχαν μέση επίδοση 461 μονάδες έναντι 500 μονάδων κατά μέσο όρο στον ΟΟΣΑ, καταλαμβάνοντας την 47η θέση ανάμεσα σε 91 χώρες.

Στις Φυσικές Επιστήμες, ο μέσος όρος επίδοσης των μαθητών στην Ελλάδα ήταν 434 έναντι 482 μονάδων κατά μέσο όρο στον ΟΟΣΑ. Στην Κατανόηση Κειμένου, ο μέσος όρος επίδοσης των μαθητών στην Ελλάδα ήταν 423 έναντι 461 μονάδων κατά μέσο όρο στον ΟΟΣΑ. Τέλος, στα Μαθηματικά, ο μέσος όρος επίδοσης των μαθητών στην Ελλάδα ήταν 424 έναντι 463 μονάδων κατά μέσο όρο στον ΟΟΣΑ.

Σύμφωνα με τα στοιχεία, η Ελλάδα είχε μικρότερη πτώση και στα τρία αντικείμενα από χώρες πολύ πιο ισχυρές οικονομικά και με εκπαιδευτικά συστήματα πολύ πιο προηγμένα σύμφωνα με τη διαχρονική τους κατάταξη στην έρευνα PISA. Για παράδειγμα, στο πεδίο των Φυσικών Επιστημών, η Ελλάδα σημείωσε πτώση 7 μονάδων, ίδια με την Ισπανία, τη Φινλανδία, την Τσεχία και τη Γερμανία και μικρότερη από το Χονγκ Κονγκ (-25), τη Δανία (-16), την Ιαπωνία (-9), τη Σουηδία και τη Νορβηγία (-8).

Στη δε Κατανόηση Κειμένου, η Ελλάδα σημείωσε πτώση 16 μονάδων, μικρότερη από χώρες όπως το Ισραήλ (-38), η Δανία (-29), η Νορβηγία (-24), η Ισπανία (-23), το Χογκ-Κονγκ (-20), η Γαλλία (-18) και ο Καναδάς (-17). Στο πεδίο των Μαθηματικών, η Ελλάδα σημείωσε πτώση 6 μονάδων, μικρότερη από χώρες όπως η Μάλτα (-27), το Ισραήλ (-25), η Δανία (-19) και η Φινλανδία (-15).

Τι έδειξαν επιμέρους δείκτες

Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι στους επιμέρους δείκτες παρατηρούνται σημαντικές διαφοροποιήσεις στις επιδόσεις των μαθητών/τριών διαφορετικών σχολείων. Για παράδειγμα, στις Φυσικές Επιστήμες, 38 σχολικές μονάδες, εκ των οποίων οι 32 δημόσιες (1 στις 6), πέτυχαν επιδόσεις πολύ παραπάνω έως πολύ κοντά στο μέσο όρο του ΟΟΣΑ.

Επιπλέον, τα κορίτσια στην Ελλάδα έχουν πολύ καλύτερες επιδόσεις από τα αγόρια, σε βαθμό μεγαλύτερο από τον μ.ό. του ΟΟΣΑ. Ειδικότερα, τα κορίτσια επιτυγχάνουν καλύτερες επιδόσεις από τα αγόρια στην Κατανόηση Κειμένου (46 μονάδες υπεροχής έναντι 31 μονάδων στον ΟΟΣΑ) και τις Φυσικές Επιστήμες (12 μονάδες έναντι 1 μονάδας στον ΟΟΣΑ). Αντίθετα, τα αγόρια επιτυγχάνουν καλύτερες επιδόσεις στα Μαθηματικά (κατά 6 μονάδες έναντι κατά 12 μονάδων στον ΟΟΣΑ) και στο αντικείμενο της Επίλυσης Προβλημάτων σε Ψηφιακό Περιβάλλον (κατά 4 μονάδες έναντι 14 μονάδων στον ΟΟΣΑ).

Ακόμη, η διαφορά δημόσιων-ιδιωτικών σχολείων, σε σχέση με το PISA 2022, έχει μειωθεί. Οι διαφορές που καταγράφονται είναι στατιστικά μη σημαντικές (της τάξεως της μίας μονάδας) και μόνο στα Μαθηματικά οι μαθητές/-τριες των ιδιωτικών σχολείων επιτυγχάνουν καλύτερες επιδόσεις από τους/τις μαθητές/τριες στα δημόσια (αφού ελεγχθεί το κοινωνικο-οικονομικό επίπεδο των μαθητών/τριών τους) κατά 13 μονάδες.

Οι επιδόσεις μεταξύ των μαθητών/τριών που φοιτούν σε σχολεία των αστικών κέντρων και αυτών που φοιτούν σε σχολεία των αγροτικών περιοχών διαρκώς μειώνονται, παραμένοντας, ωστόσο, σημαντικές κατά τη δεκαετία 2015-2025. Οι μαθητές/τριες σε σχολεία των αστικών κέντρων, αφού ελεγχθεί το κοινωνικο-οικονομικό τους επίπεδο, επιτυγχάνουν υψηλότερες επιδόσεις από τους μαθητές/τριες σε σχολεία αγροτικών περιοχών (κατά 19 μονάδες στην Κατανόηση Κειμένου, 18 μονάδες στις Φ.Ε και 25 μονάδες στα Μαθηματικά). Ειδικά, σε σύγκριση με το 2022, το 2025 επήλθε η μεγαλύτερη σύγκλιση των επιδόσεων στην Κατανόηση Κειμένου και τις Φ.Ε.

Η επίδραση των κοινωνικο-οικονομικών ανισοτήτων στις επιδόσεις είναι στην Ελλάδα σχετικά μικρότερη, κυρίως επειδή οι επιδόσεις είναι συνολικά συμπιεσμένες σε χαμηλότερα επίπεδα. Παράλληλα, οι επιδόσεις επιβαρύνονται από το γεγονός ότι οι μαθητές/τριες μεταναστευτικού υπόβαθρου προέρχονται συχνά από χαμηλότερα κοινωνικά στρώματα και σε ποσοστό άνω του 50% δεν μιλούν ελληνικά στο σπίτι.

Οι μαθητές/τριες στην Ελλάδα εμφανίζουν γενικά αρνητικότερες στάσεις απέναντι στη μάθηση από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ, κυρίως ως προς την περιέργεια, την επιμονή, την αυτορρύθμιση και τη γνωστική προσαρμοστικότητα. Αντίθετα, διαθέτουν σε μεγαλύτερο βαθμό την πεποίθηση ότι οι ικανότητες και οι δεξιότητές τους μπορούν να αναπτυχθούν μέσω προσπάθειας, μάθησης και επιμονής (growth mindset), καλύτερη στοχοθεσία και συνεπέστερο προγραμματισμό της προσπάθειάς τους.

Σε σχέση με τον ΟΟΣΑ, σύμφωνα με τις σχετικές δηλώσεις των ίδιων των μαθητών, το σχολικό κλίμα στην Ελλάδα χαρακτηρίζεται από συχνότερες συμπεριφορές χαμηλής παραβατικότητας, όπως προβλήματα πειθαρχίας, απουσίες και καθυστερήσεις, οι οποίες μάλιστα έχουν επιδεινωθεί την τελευταία δεκαετία. Αντίθετα, τα σοβαρότερα περιστατικά παραβατικότητας παραμένουν λιγότερα από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ ενώ ο σχολικός εκφοβισμός κινείται σε παρόμοια επίπεδα με τον αντίστοιχο μέσο όρο του ΟΟΣΑ. Ωστόσο, γενικότερα και σε σχέση με το 2022, στην Ελλάδα έχει βελτιωθεί το αίσθημα ασφάλειας των μαθητών και το αίσθημα του ανήκειν στο σχολείο.

Σύμφωνα με τις δηλώσεις των ίδιων των μαθητών, το μέτρο της απαγόρευσης των κινητών στα σχολεία έχει λειτουργήσει, καθώς σε σχέση με το 2022 είναι πολύ αυξημένα τα ποσοστά των μαθητών που δηλώνουν ότι δεν τα χρησιμοποιούν καθόλου ή τα χρησιμοποιούν πολύ λίγο στα σχολεία.

Οι μαθητές/τριες στην Ελλάδα αφιερώνουν περισσότερο χρόνο στη μελέτη και στην εξωσχολική υποστήριξη, εμφανίζουν παρόμοια επίπεδα ικανοποίησης από τη ζωή και δηλώνουν ισχυρότερη οικογενειακή υποστήριξη συγκριτικά με τους αντίστοιχους μέσους όρους του ΟΟΣΑ. Παράλληλα, χρησιμοποιούν περισσότερο τις ψηφιακές συσκευές για ψυχαγωγία, αν και ο χρόνος ενασχόλησής τους με αυτές έχει μειωθεί, σε σχέση με το 2022.

Τέλος, οι μαθητές/τριες στην Ελλάδα εμφανίζουν υψηλότερες εκπαιδευτικές και επαγγελματικές προσδοκίες για το μέλλον και παρόμοια αισιοδοξία στην προοπτική ανοδικής κοινωνικής κινητικότητας σε σύγκριση με τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ. Ωστόσο, στην Ελλάδα οι σχετικές προσδοκίες διαφοροποιούνται εντονότερα ανάλογα με το κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο, τη μεταναστευτική προέλευση, τον τύπο εκπαίδευσης και τον δημόσιο ή ιδιωτικό χαρακτήρα του σχολείου.

Ζαχαράκη: «Οι παρεμβάσεις που έχουν γίνει αρχίζουν να αποδίδουν»

«Η σημερινή εικόνα χρειάζεται καθαρή και υπεύθυνη ανάγνωση», υπογράμμισε η υπουργός Παιδείας, Σοφία Ζαχαράκη προλογίζοντας την παρουσίαση. Όπως ανέφερε, τα στοιχεία δείχνουν ότι «οι παρεμβάσεις που έχουν ήδη γίνει έχουν αρχίσει να αποδίδουν» και παράλληλα, ότι «η απόσταση από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ παραμένει σημαντική».

«Αναγνωρίζουμε τις αδυναμίες, αξιοποιούμε τα θετικά και προχωρούμε με σχέδιο, τεκμηρίωση και μετρήσιμο αποτέλεσμα. Δεν προετοιμάζουμε τους μαθητές για μία εξέταση. Χτίζουμε τις γνώσεις και τις δεξιότητες που χρειάζονται για να κατανοούν, να σκέφτονται, να επιλύουν προβλήματα και να συμμετέχουν με αυτοπεποίθηση στη σύγχρονη ζωή», τόνισε η υπουργός Παιδείας.

«Πίσω από κάθε ποσοστό και κάθε δείκτη υπάρχουν μαθητές και μαθήτριες, εκπαιδευτικοί και σχολικές κοινότητες. Γι' αυτό τα αποτελέσματα αυτά δεν τα βλέπουμε ως μια απλή στατιστική αποτύπωση, αλλά ως μια ευθύνη απέναντι σε κάθε παιδί που πρέπει να έχει τη δυνατότητα να κατανοεί, να προχωρά και να συμμετέχει», συμπλήρωσε.

Η κα Ζαχαράκη μίλησε για τις παρεμβάσεις του υπουργείου Παιδείας για την υποστήριξη της εκπαιδευτικής κοινότητας, κάνοντας αναφορά στα 51 νέα και επικαιροποιημένα Προγράμματα Σπουδών και το Πολλαπλό Βιβλίο, την Ψηφιακή Τράπεζα Θεμάτων Skills4Life που αναπτύχθηκε σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, με δραστηριότητες στα Μαθηματικά, στις Φυσικές Επιστήμες και στην Κατανόηση Κειμένου, οι οποίες, όπως είπε, «συνδέουν τη σχολική γνώση με πραγματικά προβλήματα και καλλιεργούν την εφαρμογή, τον συλλογισμό και την επίλυση προβλημάτων».

Επιπλέον, πραγματοποιήθηκαν επιμορφώσεις εκπαιδευτικών για τις εξετάσεις της PISA, ενώ εν όψει της επόμενης PISA το 2029, θα υλοποιηθεί το πρόγραμμα οικονομικού εγγραμματισμού, FINstart, για 40.000 μαθητές, παράλληλα με την ενίσχυση του μαθήματος των Οικονομικών στη Γ΄ Γυμνασίου. Αξίζει να σημειωθεί, ότι προηγήθηκε και η ενίσχυση των ψηφιακών υποδομών των σχολείων που συμμετείχαν στις εξετάσεις και η θέσπιση αποζημίωσης των εκπαιδευτικών που συμμετείχαν στη διαδικασία.

Ακόμη, το ΙΕΠ συνεχίζει τις Εθνικές Εξετάσεις Διαγνωστικού Χαρακτήρα για τη ΣΤ΄ Δημοτικού και τη Γ΄ Γυμνασίου, στη Νεοελληνική Γλώσσα, στην Κατανόηση Κειμένου και στα Μαθηματικά. Όπως ανέφερε η κα Ζαχαράκη, το επόμενο βήμα θα είναι η πρώτη οργανωμένη εθνική αξιολόγηση της ανάπτυξης δεξιοτήτων από το Νηπιαγωγείο έως το Λύκειο, συμπεριλαμβανομένης της Ειδικής Αγωγής, με χρηματοδότηση 539.400 ευρώ.

Υπενθύμισε, τέλος, ότι η Ελλάδα συμμετέχει στην TALIS, τη διεθνή έρευνα του ΟΟΣΑ για την καθημερινότητα και τις ανάγκες των εκπαιδευτικών, με συμμετοχή 246 Γυμνασίων.

Η PISA 2025 σε αριθμούς

Στην έρευνα PISA 2025 συμμετείχαν συνολικά 765.000 μαθητές/τριες 15 χρονών, εκπροσωπώντας συνολικά 33 εκατ. μαθητές/τριες από 91 χώρες, δέκα επιπλέον χώρες σε σχέση με την έρευνα PISA 2022.

Τα παιδιά αξιολογήθηκαν στις Φυσικές Επιστήμες (αντικείμενο εστίασης), στην Κατανόηση Κειμένου, στα Μαθηματικά και (για πρώτη φορά) στην Επίλυση Προβλημάτων σε Ψηφιακά Περιβάλλοντα (Computational Problem Solving). Επίσης, σε 22 χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, αξιολογήθηκε η ικανότητα των μαθητών/τριών και στα Αγγλικά, με τα αποτελέσματα του πεδίου να έχουν προγραμματιστεί να ανακοινωθούν το Μάιο του 2027.

Στην Ελλάδα συμμετείχαν 6.858 μαθητές/τριες από 229 σχολεία, καλύπτοντας το 95% του πληθυσμού-στόχου (101.850 μαθητές/τριες), το υψηλότερο μέχρι σήμερα ποσοστό από το 2000.

Η παρουσίαση των αποτελεσμάτων της έρευνας PISA 2025, πραγματοποιήθηκε από τον εθνικό συντονιστή του προγράμματος PISA στην Ελλάδα, Κώστα Δημόπουλο, ταυτόχρονα με την παρουσίαση από τον Andreas Schleicher, Διευθυντή Εκπαίδευσης και Δεξιοτήτων του ΟΟΣΑ στο Παρίσι. Στην ανάλυση και συζήτηση των αποτελεσμάτων, η οποία πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά στο Υπουργείο Παιδείας, παρουσία της ηγεσίας του ΥΠΑΙΘΑ, παραβρέθηκαν ο Γ.Γ. Α/βάθμιας και Β/βάθμιας Εκπαίδευσης & Ειδικής Αγωγής, Γ. Παπαδομαρκάκης και ο Αντιπρόεδρος του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής, Κων. Λολίτσας.

«Κατραπακιά» οι επιδόσεις της Γερμανίας

Χειρότερες από ποτέ ήταν οι επιδόσεις των 15χρονων μαθητών στη Γερμανία, σύμφωνα με τη μελέτη του Προγράμματος Διεθνούς Αξιολόγησης Μαθητών (PISA) για το 2025. Η έρευνα εξέτασε την ικανότητα των 15χρονων στις φυσικές επιστήμες, την ανάγνωση και τα μαθηματικά, αλλά και το πόσο καλά μπορούν να τις εφαρμόσουν σε καθημερινές καταστάσεις.

Στη Γερμανία, συμμετείχαν 250 σχολεία και 6.700 μαθητές. Στις φυσικές επιστήμες, η Γερμανία πέτυχε 486 βαθμούς, οι οποίοι την τοποθετούν στον μέσο όρο του ΟΟΣΑ και πάνω από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ στα Μαθηματικά με 464 βαθμούς βρίσκεται ακριβώς στη μέση της κατάταξης των χωρών-μελών του ΟΟΣΑ και στην Ανάγνωση με 465 βαθμούς καταλαμβάνει τη 19η θέση σε σύνολο 39 χωρών.

Το αποτέλεσμα της τρέχουσας έρευνας είναι το χειρότερο από τότε που ξεκίνησε η μελέτη της PISA, με εμφανή την πτωτική τάση. «Βλέπουμε κάμψη της απόδοσης και στους τρεις τομείς που αξιολογήθηκαν», δήλωσε ο επιστημονικός διευθυντής της μελέτης για τη Γερμανία, Σαμουέλ Γκράιφ, και ως «ιδιαίτερα ανησυχητικό» περιέγραψε το γεγονός ότι η αρνητική τάση παρατηρείται ήδη από το 2015, με το 1/5 των νέων να μην επιτυγχάνουν καν τη βασική επάρκεια και στους τρεις τομείς. Στα Μαθηματικά και στην Ανάγνωση περίπου το 1/3 δεν πληροί τα ελάχιστα πρότυπα και στις θετικές επιστήμες το ίδιο ισχύει για το 1/4.

Σύμφωνα με τον Γκράιφ, σημαντική παράμετρος των υψηλών επιδόσεων είναι ο έγκαιρος εντοπισμός των αδυναμιών και η παρέμβαση για την υποστήριξη του μαθητή. «Μπορεί να χρειαστεί πολύς χρόνος προκειμένου να εντοπιστεί η ανάγκη για υποστήριξη. Η γλωσσική υποστήριξη, ειδικά στο νηπιαγωγείο, είναι ζωτικής σημασίας, καθώς η γλώσσα διδασκαλίας αποτελεί τη βάση για τη μετέπειτα μάθηση», εξήγησε ο ερευνητής.

Παρά τις αδύναμες επιδόσεις, η έρευνα αναδεικνύει και θετικά σημεία, καθώς περίπου το 1/3 των 15χρονων μαθητών δηλώνει ότι αισθάνεται άνετα στο σχολείο του και αναφέρουν ως ισχυρό το συναίσθημα ότι αποτελούν κομμάτι ενός συνόλου. Στα θετικά αναφέρονται επίσης οι υψηλές επιδόσεις των μαθητών στις ψηφιακές δεξιότητες.

Το... σκωτσέζικο ντους στις επιδόσεις της Ασίας

Η Ασία κυριαρχεί και πάλι στην έρευνα PISA 2025 του ΟΟΣΑ, όμως στην κατάταξη αυτή καταγράφεται «η ασθενέστερη μέση επίδοση που έχει παρατηρηθεί ποτέ», κυρίως στην ικανότητα ανάγνωσης, όπου η πτώση θεωρείται «ιδιαίτερα ανησυχητική».

Η μελέτη PISA, που δημοσιεύεται κάθε τρία χρόνια, έχει επιβληθεί με το πέρασμα των ετών ως ένα παγκόσμιο βαρόμετρο της επίδοσης των εκπαιδευτικών συστημάτων και παρακολουθείται στενά από τις κυβερνήσεις. Από το 2000 αξιολογεί τις σχολικές επιδόσεις των μαθητών ηλικίας 15 ετών και εξετάζει την κατανόηση γραπτού κειμένου, καθώς και τις επιδόσεις τους στα μαθηματικά και τις επιστήμες, έχοντας κάθε φορά έναν «κυρίαρχο» τομέα, που για την έκδοση 2025 είναι οι επιστήμες.

Συνολικά εξετάσθηκαν 760.000 νέοι από 91 χώρες και εδάφη. Όπως και σε προηγούμενες μελέτες, ασιατικές χώρες είναι μεταξύ των καλύτερων μαθητών σ' αυτούς τους τρεις τομείς, αλλά και «στην επίλυση προβλημάτων με χρήση πληροφορικής», η οποία αξιολογήθηκε για πρώτη φορά. Οι τέσσερις κινεζικές επαρχίες και μητροπόλεις Πεκίνο, Σανγκάη, Τζιανγκσού και Τζετζιάνγκ, που μελετήθηκαν από τον ΟΟΣΑ (Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης), έρχονται πρώτες στις επιστήμες και τα μαθηματικά, ενώ η Σιγκαπούρη κυριαρχεί στην κατανόηση κειμένου. Το Μακάο, η Ταϊβάν, η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα συμπληρώνουν τις πρώτες θέσεις της κατάταξης.

Ωστόσο, σ' αυτή τη μελέτη καταγράφεται «η ασθενέστερη μέση επίδοση που έχει ποτέ παρατηρηθεί στις χώρες του ΟΟΣΑ». «Η επίδοση στις επιστήμες λίγο-πολύ διατηρείται, όμως υπάρχει πτώση μεγαλύτερη από 20 μονάδες στην κατανόηση γραπτού κειμένου και στα μαθηματικά», υπογραμμίζει ο Ερίκ Σαρμπονιέ, ειδικός του ΟΟΣΑ για την εκπαίδευση. Για τον οργανισμό, 20 μονάδες αντιστοιχούν σε μια σχολική χρονιά. «Στο σύνολο του ΟΟΣΑ, ένας μαθητής στους πέντε αντιμετωπίζει πλέον δυσκολίες στους τρεις αυτούς τομείς. Το 2022 ήταν ένας στους έξι», διαπίστωσε ο γενικός γραμματέας του ΟΟΣΑ, Ματίας Κόρμαν, κατά την παρουσίαση της έρευνας στους δημοσιογράφους.

Λεπτομερέστερα, οι επιδόσεις στις επιστήμες υποχώρησαν κατά επτά μονάδες κατά μέσο όρο από το 2015 ως το 2025 στις χώρες του ΟΟΣΑ, ενώ παρέμειναν συνολικά σταθερές στα άλλα εκπαιδευτικά συστήματα που αξιολογήθηκαν. Στα μαθηματικά, η πτώση φθάνει τις 22 μονάδες κατά μέσο όρο στις χώρες του ΟΟΣΑ, έναντι οκτώ μονάδων αλλού. Η υστέρηση είναι ακόμα εντονότερη στην κατανόηση κειμένου, με μέση οπισθοχώρηση 28 μονάδων σε διάστημα δέκα ετών στις χώρες του ΟΟΣΑ, έναντι 16 μονάδων στις άλλες χώρες και οικονομίες που συμμετέχουν στην έρευνα. Πρόκειται για μια «ιδιαίτερα ανησυχητική πτώση, καθώς η ανάγνωση είναι η πύλη εισόδου από την οποία περνάει το ουσιώδες μέρος της σχολικής μάθησης», υπογραμμίζει ο ΟΟΣΑ.

Πού εντοπίζει τις αιτίες ο ΟΟΣΑ

Ο οργανισμός αναφέρει πολλούς παράγοντες, μεταξύ των οποίων η αλλαγή στην πρακτική της ανάγνωσης που συνδέεται με τη γενίκευση των οθονών, η μείωση της διάθεσης για ανάγνωση μεταξύ των νέων και οι αλλαγές στη σχέση με το σχολείο που παρατηρούνται μετά την πανδημία της Covid το 2020. Οι μαθητές έχουν πλέον «πολύ περισσότερες δυσκολίες να απαντήσουν στις ερωτήσεις που απαιτούν περίπλοκες γνωστικές διαδικασίες, σκέψη, ανάγνωση μακροσκελών κειμένων (400 λέξεων), συγκέντρωση», διευκρίνισε ο Σαρμπονιέ.

Πρόκειται για «ικανότητες που έχουν τη μέγιστη σημασία στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης», εκτιμά ο ΟΟΣΑ, ο οποίος ενδιαφέρθηκε επίσης για τη χρήση αυτών των νέων εργαλείων. «Η έρευνα PISA δεν δίνει οριστική απάντηση, όμως εκ πρώτης όψεως τα δεδομένα δεν είναι ιδιαίτερα θετικά», υπογραμμίζει ο οργανισμός. Στις επιστήμες, η πιο εντατική χρήση της τεχνητής νοημοσύνης συνδέεται εν γένει με λιγότερο καλά αποτελέσματα. Ωστόσο, μερικά από τα πιο αποδοτικά εκπαιδευτικά συστήματα, όπως αυτά της Σιγκαπούρης ή του Μακάο, είναι μεταξύ αυτών στα οποία οι μαθητές δηλώνουν περισσότερο πως καταφεύγουν στην τεχνητή νοημοσύνη.

Στην Ευρώπη, η Εσθονία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Φινλανδία ή η Ιρλανδία βρίσκοναι πάνω από το μέσο όρο του ΟΟΣΑ, όπως ο Καναδάς και η Νέα Ζηλανδία. «Η πτώση δεν είναι αναπόφευκτη (...) Όμως η αντιστροφή της τάσης απαιτεί συγκέντρωση, πειθαρχία και δράση», διαβεβαιώνει ο Κόλμαν.

Ο ΟΟΣΑ συνιστά να επικεντρωθούν εκ νέου οι προσπάθειες στις θεμελιώδεις γνώσεις, να υποστηρίζονται καλύτερα οι εκπαιδευτικοί, να εμπλέκονται περισσότερο οι γονείς, να ενισχυθεί η υποστήριξη των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων που αντιμετωπίζουν τα περισσότερα προβλήματα και να χρησιμοποιηθούν οι ψηφιακές τεχνολογίες ως μοχλός εμβάθυνσης της μάθησης «μάλλον παρά ως μέσο για να παρακάμπτεται».

Διαβάστε ακόμη

Σε τρία επίπεδα η απάντηση της Αθήνας στην τουρκική προκλητικότητα - Στο Καστελόριζο την Κυριακή ο Μητσοτάκης

Κατήγγειλαν στο OPEN ότι έχουν μείνει χωρίς ασθενοφόρα στο ΕΚΑΒ Ημαθίας και λίγο αργότερα τους έστειλαν όχημα

«Είναι ζωντανός»: Σώθηκε χάρη σε συγκλονιστικό βίντεο που έστειλε μέσα από τα συντρίμμια μετά την κατάρρευση στο Νέο Δελχί

Μα γιατί ήταν εκεί; Έπεσε σε STOP και μετά... πήγε να το ξηλώσει