Η επιστήμη πίσω από τον έρωτα με την πρώτη ματιά - Πώς αντιδρά ο εγκέφαλος

Οι ρομαντικές κωμωδίες μπορεί να παραμένουν ταινίες, ωστόσο δεν σας λένε ψέματα: ο έρωτας με την πρώτη ματιά είναι ένα πραγματικό φαινόμενο, μια ισχυρή αν και όχι τόσο συνηθισμένη αρχική έλξη, που έχει τη δυνατότητα να εξελιχθεί σε μια μακροχρόνια σχέση.

Αρκεί, βέβαια, να βρίσκει ανταπόκριση για να μην τρώμε μονίμως τα μούτρα μας κάνοντας όνειρα με καποι@ που μας ξετρέλανε στο πρώτο πεντάλεπτο...

Αυτό που ίσως δεν γνωρίζετε είναι αυτό που λέει η επιστήμη. Δεν είναι η καρδιά σας που ερωτεύεται γρήγορα, αλλά ο εγκέφαλός σας. Μέσω της νευροεπιστήμης, των πειραμάτων συμπεριφοράς και της ψυχολογικής έρευνας, οι επιστήμονες χαρτογραφούν τον τρόπο με τον οποίο η έλξη μπορεί να αναφλεγεί σχεδόν αμέσως.

Οι γρήγορες εντυπώσεις

Ολόκληρα εργαστήρια σε ερευνητικά πανεπιστήμια είναι αφιερωμένα στην καλύτερη κατανόηση του έρωτα ανάμεσα στους ανθρώπους, αν και η ταχύτητα με την οποία εξελίσσεται ο έρωτας με την πρώτη ματιά καθιστά πιο δύσκολη τη μελέτη του.

Οι ερευνητές, πάντως, έχουν μια ιδέα για το πώς αντιδρά ο εγκέφαλός μας – και πώς είμαστε πραγματικά προγραμματισμένοι να σχηματίζουμε γρήγορα εντυπώσεις για τους ανθρώπους – με βάση την κατανόησή τους για τις πρώτες φάσεις του έρωτα.

Τι συμβαίνει, λοιπόν, στο σώμα μας όταν βιώνουμε τον κεραυνοβόλο έρωτα και πώς η χημική αντίδραση μπορεί να μετατραπεί σε αγάπη που διαρκεί.

Πώς επηρεάζεται το σώμα

Όπως γράφει το National Geographic, δεκαετίες έρευνας υποδηλώνουν ότι η έλξη — η παθιασμένη αρχική φάση μιας ρομαντικής σχέσης — έχει το δικό της μοναδικό σύνολο χημικών ερεθισμάτων, συμπεριλαμβανομένης της αδρεναλίνης και της ντοπαμίνης.

Ο έρωτας με την πρώτη ματιά είναι «πιθανώς ένα πολύ συναισθηματικά διεγερτικό γεγονός, το οποίο ενεργοποιεί το νευρικό σύστημα, σε μια αντίδραση μάχης ή φυγής», λέει η Sandra Langeslag, βιολογική ψυχολόγος στο Πανεπιστήμιο του Μισούρι-Σεντ Λούις και μέλος του Love Consortium του Πανεπιστημίου της Βόρειας Καρολίνας στο Τσάπελ Χιλ, το οποίο είναι αφιερωμένο στην επιστημονική μελέτη των ανθρώπινων σχέσεων.

«Ο καρδιακός σας ρυθμός αυξάνεται, αρχίζετε να ιδρώνετε λίγο, αρχίζετε να αναπνέετε πιο γρήγορα, ίσως αρχίζετε να κοκκινίζετε λίγο. Και όλα αυτά είναι για να μας προετοιμάσουν για δράση», λέει.

Όταν είστε ερωτευμένοι, ο υποθάλαμος, μια μικρή περιοχή βαθιά μέσα στον εγκέφαλο, στέλνει σήμα στην αδρεναλίνη να κυλήσει στο αίμα σας, κάτι που κάνει την καρδιά σας να χτυπά γρήγορα, λέει η Langeslag.

Η ντοπαμίνη

Μια θεμελιώδης μελέτη της ανθρωπολόγου Helen Fisher έδειξε ότι όταν κοιτάζουμε άτομα που ερωτευόμαστε πραγματικά — και όχι απλώς που βρίσκουμε ελκυστικά — τα κέντρα ανταμοιβής του εγκεφάλου μας ενεργοποιούνται και γίνονται πιο δραστήρια από το συνηθισμένο.

Αυτό υποδηλώνει την παρουσία ντοπαμίνης, της λεγόμενης ορμόνης της ευεξίας. Η ντοπαμίνη δημιουργεί μια ευχάριστη εμπειρία και μπορεί επίσης να βοηθήσει στη δημιουργία μακροχρόνιων αναμνήσεων, κάτι που ίσως εξηγεί γιατί η πρώτη ματιά είναι τόσο αξέχαστη.

Συμμετρία, χαμόγελο και γιατί ερωτευόμαστε τόσο γρήγορα;

Η ικανότητα να ερωτευόμαστε με την πρώτη ματιά βασίζεται σε μια γνωστική δεξιότητα που ίσως δεν γνωρίζετε ότι έχετε: οι άνθρωποι είναι εξαιρετικά καλοί στο να αξιολογούν γρήγορα τους άλλους. «Σε λιγότερο από επτά δευτερόλεπτα, μπορούμε να σχηματίσουμε εντυπώσεις που είναι στην πραγματικότητα αρκετά ακριβείς», λέει η Wendi Gardner, κοινωνική ψυχολόγος στο Northwestern University, όσο κι αν αυτό μοιάζει με πολύ φυσιογνωμιστική προσέγγιση.

«Λέγοντας 'ακριβείς' εννοώ ότι είναι πιθανό να μοιράζονται ευρέως από άλλα μέλη της κουλτούρας μας».

Ο ανθρώπινος εγκέφαλος δεν μπορεί να γνωρίζει αμέσως τον χαρακτήρα κάποιου — αυτό απαιτεί χρόνο. Αλλά ο εγκέφαλός μας μπορεί να επεξεργαστεί γρήγορα τα φυσικά χαρακτηριστικά των άλλων για να σχηματίσει μια εντύπωση που, σωστή ή λάθος, μοιράζεται από τις μάζες και μπορεί να μας κάνει να ερωτευτούμε γρήγορα, ειδικά αν κάποιος είναι ελκυστικός.

Ο εγκέφαλός μας ερμηνεύει μη λεκτικά σήματα, όπως η συμμετρία και το χαμόγελο, για να σχηματίσει μια θετική εντύπωση για ένα άτομο. Μπορεί να μην το συνειδητοποιούμε, αλλά τα καταγράφει όλα και κάνει γρήγορους υπολογισμούς για να καθορίσει την ελκυστικότητα.

«Δεν χρειάζεται καν να ακούσουμε τι λένε, αρκεί να δούμε τον τρόπο που συμπεριφέρονται, τα σήματα του προσώπου τους, τη σωματική τους ελκυστικότητα, τον τρόπο που ντύνονται και τα μη λεκτικά σήματα τους, όπως η οπτική επαφή και το χαμόγελο», λέει ο Gardner.

Τι είναι το I-sharing

«Με λίγα λόγια, είμαστε εντελώς τρελοί για τη φυσική έλξη παρότι συχνά ακούμε τους άλλους να λένε 'δεν με ενδιαφέρει η εξωτερική εμφάνιση'», λέει η Gardner.

«Μπορείτε να το πιστεύετε όσο θέλετε, αλλά σας υπόσχομαι ότι κάνετε λάθος... δεν υπάρχει άνθρωπος στη Γη που να έχει οπτική αντίληψη και να μην παρατηρεί αυτά τα πράγματα».

Αλλά ο έρωτας με την πρώτη ματιά δεν αφορά μόνο τους πιο ελκυστικούς μεταξύ μας καθώς και τύποι σύνδεσης μπορούν να αποτελέσουν τη βάση για τις σχέσεις.

Πρόκειται για μια ψυχολογική ιδέα που ονομάζεται «I-sharing», αλλά είναι πιο γνωστή ως η στιγμή που οι άγνωστοι «ταιριάζουν». Το I-sharing, που εισήχθη ως ιδέα για πρώτη φορά πριν από δύο δεκαετίες, είναι η φευγαλέα πεποίθηση ότι βιώνεις την ίδια υποκειμενική πραγματικότητα με ένα άλλο άτομο εκείνη τη στιγμή.

Αυτό το ψυχολογικό φαινόμενο δημιουργεί μια άμεση σύνδεση, εξαλείφοντας προσωρινά τα συναισθήματα της υπαρξιακής μοναξιάς, κάνοντάς μας να νιώθουμε κατανοητοί και αυξάνοντας την αγάπη και την εμπιστοσύνη. Έρευνα στο Journal of Social and Personal Relationships δείχνει ότι αυτό ισχύει και ότι αυτές οι κοινές στιγμές συνδέονται με μεγαλύτερη ρομαντική ικανοποίηση.

Όταν συναντιούνται τα μάτια

Η Gardner το εξηγεί επίσης με το ακόλουθο παράδειγμα: «Αν έχετε πάει ποτέ σε καφετέρια και συμβεί κάτι αστείο, είτε είναι το ντύσιμο κάποιου, είτε η μουσική, είτε ο τρόπος που γελάει κάποιος, είτε κάτι που είναι απλά γοητευτικό και χαριτωμένο», λέει. «Και κοιτάζετε με ένα μικρό χαμόγελο και βλέπετε κάποιον άλλο στην άλλη άκρη της καφετέριας να κοιτάζει επίσης με ένα χαμόγελο, και τότε τα μάτια σας συναντιούνται. Αυτό αρκεί».

Ένα ασήμαντο γεγονός μπορεί να δημιουργήσει μια διαρκή, συνδετική επίδραση, δείχνοντάς μας ότι μπορεί να αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο με τον ίδιο τρόπο όπως ένας άγνωστος. Αυτή η ματιά όχι μόνο ανοίγει την ευκαιρία για έρωτα με την πρώτη ματιά, αλλά μπορεί επίσης να θέσει τα θεμέλια για μια μακροχρόνια σχέση.

Είναι τελικά σημάδι;

Όσο ισχυρός και αν είναι ο έρωτας με την πρώτη ματιά, η αρχική έλξη από μόνη της δεν είναι ένας καλός δείκτης — ή, στην πραγματικότητα, κανένας δείκτης — για το αν υπάρχει κάτι περισσότερο.

«Δεν έχει προγνωστική αξία. Είναι υπέροχο, είναι ωραίο, αλλά δεν σημαίνει τίποτα», λέει ο Paul Eastwick, ψυχολόγος στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Ντέιβις και συγγραφέας του βιβλίου Bonded by Evolution: The New Science of Love and Connection.

«Είναι ωραία εμπειρία να ερωτευτείς κάποιον αμέσως, αλλά δεν είναι ούτε κακό ούτε καλό σημάδι για το πού θα οδηγήσει αυτή η σχέση».

Δεν είναι η πιο αισιόδοξη πραγματικότητα σε έναν κόσμο όπου εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι χρησιμοποιούν εφαρμογές γνωριμιών και πολλοί χρήστες βασίζονται σε γρήγορες κρίσεις έλξης για να οδηγηθούν σε μακροχρόνιες επιτυχημένες σχέσεις.

«Για να προτείνω στους ανθρώπους ότι αυτό είναι που πρέπει να αναζητούν, δεν μπορώ να τονίσω αρκετά πόσο σημαντικό είναι να κάνουν το αντίθετο», λέει ο Eastwick. Έρευνες δείχνουν ότι το να παραλείπουμε τις μικρές κουβέντες και να εμπλεκόμαστε σε πιο ουσιαστικές συνομιλίες με αγνώστους μπορεί να είναι λιγότερο άβολο —και πιο ικανοποιητικό— από ό,τι περιμένουμε.

Έτσι, για τους ερωτευμένους ανάμεσά μας, δώστε χρόνο και να είστε προσεκτικοί. «Είναι συνηθισμένο να διαπιστώνετε ότι οι εντυπώσεις σας θα αλλάξουν», λέει ο Eastwick. «Δεν πειράζει να αφεθείτε λίγο στην αβεβαιότητα. Δεν ξέρετε πολλά για αυτό το νέο άτομο που μόλις γνωρίσατε».

Διαβάστε ακόμη

Απάτη 2 εκατ. στον ΟΠΕΚΑ: Πώς προϊστάμενοι ενέκριναν αιτήσεις «εκτός σειράς» - Στο πειθαρχικό οι εμπλεκόμενοι

Ναυαγεί ο διάλογος για τα ταξί: Στα άκρα η σύγκρουση με το υπουργείο - Ανοιχτό το ενδεχόμενο απεργίας διαρκείας

Χρήστος Μαυρίκης: Φωτογραφία ντοκουμέντο με το όπλο στο χέρι - «Αν δεν φύγετε τώρα, θα σας σκοτώσω»

Επίσημη έρευνα στο ράντσο-«κολαστήριο» του Έπσταϊν μετά από ενδείξεις για θαμμένα πτώματα θυμάτων