Εμετός, παράλυση, νεφρική ανεπάρκεια, θάνατος: Το φυτό που χρησιμοποιούσαν για εκτελέσεις στην αρχαία Ελλάδα

Το διαβόητο φυτό Κώνειον το στικτόν (Conium maculatum), γνωστό και ως δηλητηριώδες κώνειο, είναι συνώνυμο της δηλητηρίασης. Έγινε παγκοσμίως γνωστό επειδή χρησιμοποιήθηκε για τον θάνατο του αρχαίου Έλληνα φιλοσόφου Σωκράτη το 399 π.Χ.

Έκτοτε έχει εμφανιστεί επανειλημμένα στην παγκόσμια λογοτεχνία και τον πολιτισμό, μεταξύ άλλων στην «Ωδή σε ένα Αηδόνι» του Τζον Κιτς, καθώς και στα έργα του Σαίξπηρ «Μάκβεθ» και «Βασιλιάς Ληρ».

Πώς όμως ένα φυτό που μπορεί να βρεθεί τόσο εύκολα σε πολλές περιοχές του κόσμου απέκτησε τόσο σκοτεινή φήμη; Σύμφωνα με το Discover Wildlife, η απάντηση βρίσκεται στην εξαιρετικά τοξική του φύση, αλλά και στη δυσάρεστη, χαρακτηριστική οσμή του.

Τι είναι το κώνειο

Το κώνειο είναι ένα κοινό αυτοφυές ανθοφόρο φυτό που συναντάται σε όλο το Ηνωμένο Βασίλειο και στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου είναι γνωστό ως poison hemlock («δηλητηριώδες κώνειο»). Ανήκει στην οικογένεια Apiaceae (Σκιαδοφόρα) και είναι ποώδες, διετές φυτό.

Κατάγεται από την Ευρώπη και τη Βόρεια Αφρική, αλλά έχει πλέον εξαπλωθεί και εγκλιματιστεί στην Αυστραλία, τη Δυτική Ασία και την αμερικανική ήπειρο. Αναπτύσσεται κυρίως σε υγρές περιοχές, αλλά απαντάται συχνά και στις άκρες των δρόμων.

Πώς μοιάζει το κώνειο

Δυστυχώς, το κώνειο μοιάζει πολύ με άλλα φυτά της ίδιας οικογένειας, ακόμη και με βρώσιμα είδη όπως το άγριο καρότο (Daucus carota) και το άγριο παστινάκι (Pastinaca sativa). Όταν τα φύλλα ή οι βλαστοί του κοπούν ή σπάσουν, αναδίδουν μια χαρακτηριστική έντονη και δυσάρεστη οσμή, που συχνά περιγράφεται ως μυρωδιά ούρων ποντικού ή σάπιο παστινάκι. Ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα χαρακτηριστικά του είναι οι βλαστοί του, οι οποίοι φέρουν χαρακτηριστικές πορφυρές ή μωβ κηλίδες.

Το φυτό μπορεί να φτάσει σε ύψος έως και 2,4 μέτρα, διαθέτει μακριά, σαρκώδη πασσαλώδη ρίζα, ενώ τα μικρά λευκά άνθη του εμφανίζονται συνήθως τον Ιούνιο και τον Ιούλιο. Τα φύλλα του είναι ελαφρώς γυαλιστερά. Εάν όμως δεν είστε απολύτως βέβαιοι για την ταυτότητα του φυτού, θα πρέπει να αποφεύγετε να το αγγίζετε, καθώς όλα τα μέρη του είναι εξαιρετικά δηλητηριώδη.

Είναι το κώνειο δηλητηριώδες;

Ναι. Όλα τα μέρη του κώνειου περιέχουν κωνειίνη (coniine), μια εξαιρετικά τοξική ουσία που μπορεί να αποβεί θανατηφόρα για τον άνθρωπο εάν καταποθεί. Ακόμη και 150 mg κωνειίνης μπορεί να είναι θανατηφόρα. Αυτή η ποσότητα μπορεί να περιέχεται σε περίπου έξι φύλλα, σε μικρή ποσότητα σπόρων ή στη ρίζα του φυτού.

Αν και η επαφή με το δέρμα συνήθως δεν προκαλεί δηλητηρίαση, συνιστάται ιδιαίτερη προσοχή κατά τον χειρισμό του, καθώς άτομα με ευαίσθητο δέρμα μπορεί να εμφανίσουν ερεθισμό.

Είναι το κώνειο δηλητηριώδες για τα ζώα;

Ναι. Όλα τα θηλαστικά είναι ευαίσθητα στις τοξικές ουσίες του κωνείου, γι’ αυτό είναι σημαντικό να κρατάτε μακριά από το φυτό κατοικίδια και το ζωικό κεφάλαιο.

Ωστόσο, πολλά ζώα εκτροφής αποφεύγουν απ' τη φύση τους να το καταναλώσουν όταν το συναντούν στη βοσκή. Τα πρόβατα εμφανίζουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα στην τοξικότητά του και, σε ορισμένες περιπτώσεις, χρησιμοποιούνται για τον περιορισμό της εξάπλωσης του φυτού.

Τι συμβαίνει σε περίπτωση δηλητηρίασης από κώνειο

Η δηλητηρίαση από κώνειο δρα γρήγορα, αλλά μπορεί να οδηγήσει σε αργό και ιδιαίτερα επώδυνο θάνατο. Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν εμετό, επιληπτικές κρίσεις, αναπνευστική ανεπάρκεια, παράλυση και νεφρική ανεπάρκεια.

Δεν υπάρχει ειδικό αντίδοτο για τη δηλητηρίαση από κώνειο. Εάν πιστεύετε ότι εσείς ή κάποιος άλλος έχει καταπιεί οποιοδήποτε μέρος του φυτού, ζητήστε αμέσως επείγουσα ιατρική βοήθεια.

Τι να κάνετε αν βρείτε κώνειο στον κήπο σας

Η ασφαλέστερη επιλογή είναι να αναθέσετε την απομάκρυνση του φυτού σε ειδικό. Αν αποφασίσετε να το απομακρύνετε μόνοι σας, φορέστε προστατευτικά γυαλιά και κατάλληλο προστατευτικό ρουχισμό που καλύπτει όλο το εκτεθειμένο δέρμα.

Ξεριζώστε ολόκληρο το φυτό, συμπεριλαμβανομένων των ριζών του. Στη συνέχεια, παραδώστε το σε αδειοδοτημένη υπηρεσία διαχείρισης επικίνδυνων αποβλήτων. Μην το κάνετε κομπόστ και μην το καίτε, καθώς αυτό μπορεί να εγκυμονεί κινδύνους.

Διαβάστε ακόμη

Μεγάλη μάχη με τις φλόγες στην Οινόη: 29 εναέρια μέσα στο μέτωπο - Καλύτερη η εικόνα

Στάχτη κι αποκαΐδια από την πύρινη λαίλαπα στο Ωραιόκαστρο: «Έβλεπα τη φωτιά να έρχεται πάνω μας»

Κάθε γωνιά της χώρας πρέπει να έχει απινιδωτή: Εκπαιδευμένη μητέρα κράτησε στη ζωή 16χρονη στην Αριδαία

Εμετός, παράλυση, νεφρική ανεπάρκεια, θάνατος: Το φυτό που χρησιμοποιούσαν για εκτελέσεις στην αρχαία Ελλάδα