«Χρυσοί» πόλεμοι: Υπερκέρδη 130 δισ. δολαρίων για τις αμερικανικές πετρελαϊκές από τη σύρραξη με το Ιράν

Την ώρα που η ενεργειακή τροφοδοσία από τον Κόλπο και τη Ρωσία δέχεται ισχυρό πλήγμα, οι αμερικανικές εταιρείες πετρελαίου και φυσικού αερίου αναδεικνύονται σε μεγάλους κερδισμένους. Αντιθέτως, οι μεγάλοι χαμένοι είναι οι καταναλωτές σε ολόκληρο τον κόσμο.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα του Αl Jazeera, oι πετρελαϊκές εταιρείες των ΗΠΑ έχουν αποκομίσει κέρδη ύψους άνω των 130 δισεκατομμυρίων δολαρίων (116,26 δισεκατομμύρια ευρώ) εν μέσω του πολέμου εναντίον του Ιράν, την ίδια στιγμή που οι καταναλωτές καλούνται να πληρώσουν πολλαπλάσιες τιμές για βασικά αγαθά, μέσα σε κλίμα ανησυχίας ότι ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ίσως κλιμακώσει εκ νέου τις εχθροπραξίες μετά τις ενδιάμεσες εκλογές.

Η εκτίμηση αυτή, την οποία δημοσίευσε η εφημερίδα The New York Times, αποτελεί έναν συντηρητικό υπολογισμό που βασίζεται στα οικονομικά αποτελέσματα 51 μεγάλων αμερικανικών επιχειρήσεων πετρελαίου και φυσικού αερίου κατά το εξάμηνο από τον Απρίλιο έως τον Σεπτέμβριο. Συγκριτικά, την αντίστοιχη περίοδο του 2025 -όταν οι τιμές του πετρελαίου βρίσκονταν σε χαμηλότερα επίπεδα πριν από την έναρξη του αμερικανο-ισραηλινού πολέμου κατά του Ιράν— οι εταιρείες αυτές είχαν καταγράψει συνολικά κέρδη μικρότερα των 47 δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Ωστόσο, αυτά τα κέρδη συμπίπτουν με μια περίοδο που το αυξανόμενο κόστος ζωής γονατίζει τους πολίτες. Σύμφωνα με ανάλυση του εργαστηρίου Climate Solutions Lab του Πανεπιστημίου Brown, οι Αμερικανοί έχουν ξοδέψει επιπλέον 150 δισεκατομμύρια δολάρια για βενζίνη και πετρέλαιο κίνησης από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, ποσό που μεταφράζεται σε περισσότερα από 1.150 δολάρια ανά νοικοκυριό.

Αυτή η τεράστια ανισότητα έχει πυροδοτήσει μια έντονη πολιτική συζήτηση σχετικά με το ποιος ωφελείται και ποιος πληρώνει το τίμημα του πολέμου. Απαντώντας στον Τραμπ, ο Δημοκρατικός βουλευτής Τζιμ ΜακΓκόβερν έγραψε στο μέσο κοινωνικής δικτύωσης X: «Δεν βγάζουμε "μια περιουσία", ΠΛΗΡΩΝΟΥΜΕ "μια περιουσία"».

Η αμερικανική πετρελαϊκή βιομηχανία σε πλεονεκτική θέση

Ο Νάσέρ αλ-Ταμίμι, ερευνητής στο Ινστιτούτο Διεθνών Πολιτικών Μελετών (ISPI) στο Μιλάνο της Ιταλίας, εξήγησε ότι οι αμερικανικές ενεργειακές εταιρείες επωφελήθηκαν από τον πόλεμο με διάφορους τρόπους. «Οι παραγωγοί αργού πετρελαίου κερδίζουν από τις υψηλότερες τιμές, ενώ τα διυλιστήρια εξασφαλίζουν εξαιρετικά περιθώρια κέρδους καθώς τα αποθέματα ντίζελ και άλλων καυσίμων περιορίζονται», σημείωσε.

Επιπλέον, «οι ζημιές στα διυλιστήρια της Μέσης Ανατολής και της Ρωσίας, οι διαταραχές στις μεταφορές μέσω των Στενών του Ορμούζ και οι εμπορικές τριβές που σχετίζονται με τις κυρώσεις έχουν εντείνει τις ελλείψεις», την ώρα που «οι σχετικά ασφαλείς αμερικανικές εγκαταστάσεις και η πρόσβαση σε φθηνότερο αργό πετρέλαιο ενισχύουν αυτά τα κέρδη».

Η ExxonMobil και η Chevron, οι μεγαλύτερες πετρελαϊκές εταιρείες των ΗΠΑ, ανακοίνωσαν την Παρασκευή κέρδη που κυμαίνονται από 10 δισεκατομμύρια έως περισσότερα από 15 δισεκατομμύρια δολάρια. Παρά το γεγονός ότι τα κέρδη αυτά είναι σημαντικά, οι New York Times διαπίστωσαν ότι γενικότερα παρέμειναν κάτω από τα επίπεδα του 2022, όταν η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία εκτίναξε τις τιμές του πετρελαίου σε περίπου 100 δολάρια το βαρέλι και αύξησε τις τιμές του φυσικού αερίου, σε σύγκριση με τη φετινή μέση τιμή των 90 δολαρίων από τον Απρίλιο έως τον Σεπτέμβριο.

Τα αμερικανικά διυλιστήρια κατέγραψαν επίσης υψηλότερα κέρδη, καθώς η παγκόσμια προσφορά καυσίμων συρρικνώθηκε και τα αποθέματα εξαντλήθηκαν εξαιτίας των σοβαρών ζημιών στις υποδομές της Μέσης Ανατολής και της Ρωσίας. Τα κέρδη της Valero Energy για το τρίτο τρίμηνο αυξήθηκαν περισσότερο από έξι φορές, φτάνοντας τα 6,83 δισεκατομμύρια δολάρια. Η Phillips 66 ανακοίνωσε τα υψηλότερα τριμηνιαία κέρδη στην ιστορία της, με τα καθαρά έσοδα να εκτοξεύονται στα 5,62 δισεκατομμύρια δολάρια από 133 εκατομμύρια δολάρια έναν χρόνο νωρίτερα.

Ο Τζέφρι Μίλερ, γεωπολιτικός αναλυτής και εκδότης του ενημερωτικού δελτίου Gulf States Insights, επεσήμανε ότι ο αμερικανο-ισραηλινός πόλεμος με το Ιράν «δημιούργησε το μεγαλύτερο σοκ στην πλευρά της προσφοράς στις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου και διυλισμένων προϊόντων εδώ και χρόνια».

Ο Μίλερ πρόσθεσε ότι ο πόλεμος «δημιούργησε ένα ασφάλιστρο κινδύνου το οποίο οι αμερικανικές εταιρείες είναι δομικά σε εξαιρετική θέση να εκμεταλλευτούν οικονομικά». Αντιθέτως, οι παραγωγοί του Κόλπου «επλήγησαν σοβαρά τόσο από το υψηλότερο κόστος και τους κινδύνους όσο και από τις υλικές ζημιές, γεγονός που καθιστά την ικανότητά τους να επωφεληθούν από τις υψηλότερες τιμές εξαιρετικά δύσκολη».

Η Τεχεράνη απάντησε στην αμερικανο-ισραηλινή επίθεση εκτοξεύοντας πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον χωρών του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC). Το Έργο Δεδομένων για τις Ένοπλες Συγκρούσεις και τα Περιστατικά (ACLED), ένας ανεξάρτητος οργανισμός παρακολούθησης συγκρούσεων με έδρα τις ΗΠΑ, διαπίστωσε ότι το Ιράν και ομάδες που υποστηρίζονται από αυτό στην περιοχή έχουν πραγματοποιήσει τουλάχιστον 172 επιθέσεις σε μη στρατιωτικές υποδομές και στα έξι κράτη-μέλη του GCC. Παρά τους ισχυρισμούς των Ιρανών αξιωματούχων ότι στοχοποιούσαν αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις, έπληξαν επίσης ενεργειακές υποδομές.

Το Ιράν απέκλεισε επίσης ουσιαστικά τη διέλευση των περισσότερων πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ. Ως αντίποινα, οι ΗΠΑ επέβαλαν ναυτικό αποκλεισμό στο ιρανικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο -με τα μέτρα και τα αντιμέτρα να αυξάνουν τους κινδύνους κατά τη μεταφορά ενέργειας από αυτό το κρίσιμο πέρασμα.

Συνεχιζόμενη πίεση στο κόστος ζωής και προειδοποιήσεις αναλυτών

Αναλυτές προειδοποίησαν ότι η αστάθεια θα συνεχιστεί έως ότου επιτευχθεί μια βιώσιμη πολιτική διευθέτηση μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν. Οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν προσωρινά το καλοκαίρι μετά την υπογραφή μνημονίου συναντίληψης τον Ιούνιο, αλλά εκτινάχθηκαν ξανά απότομα όταν οι συνομιλίες ναυάγησαν.

Μια πιο πρόσφατη κλιμάκωση των συγκρούσεων μεταξύ της Σαουδικής Αραβίας και των Χούθι έχει επιδεινώσει περαιτέρω την κρίση: τα Στενά Μπαμπ αλ-Μάντεμπ, τα οποία συνδέουν την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν και χρησιμοποιούνται από τη Σαουδική Αραβία για την εξαγωγή πετρελαίου, αποτελούν πλέον επίσης πεδίο πολεμικών συγκρούσεων.

«Βραχυπρόθεσμα, τα απροσδόκητα κέρδη θα ενισχύσουν απλώς τους ισολογισμούς των πετρελαϊκών εταιρειών και τις αποδόσεις των μετόχων», δήλωσε ο Μίλερ. «Ωστόσο, τα τεράστια κέρδη συνοδεύονται από μια βασική επιφύλαξη. Αυτό συμβαίνει διότι, μακροπρόθεσμα, οι υψηλές τιμές του πετρελαίου απειλούν να βλάψουν τις προοπτικές οικονομικής ανάπτυξης και θα μπορούσαν ακόμη και να συμβάλουν στην εκδήλωση μιας ύφεσης, η οποία με τη σειρά της είναι πιθανό να οδηγήσει σε μειωμένη ζήτηση πετρελαίου» και να επιταχύνει τη μετάβαση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Η Φλοράνς Σμιτ, ανώτερη στρατηγική αναλύτρια ενέργειας στην ομάδα παγκόσμιας οικονομίας και αγορών της Rabobank στο Λονδίνο, ανέφερε ότι είναι πιθανό οι τιμές των βασικών ενεργειακών προϊόντων να παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα, δεδομένης της αβεβαιότητας σχετικά με τη διάρκεια του πολέμου στο Ιράν.

«Οι τιμές σε όλες τις αγορές που είναι εκτεθειμένες σε αυτό το παγκόσμιο ενεργειακό σοκ -συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ— θα αντιμετωπίσουν υψηλές τιμές και το επόμενο έτος, και οι καταναλωτές θα συνεχίσουν να αισθάνονται αυτή την πίεση στις τιμές εκτός εάν οι κυβερνήσεις παρέμβουν», δήλωσε η Σμιτ στο Al Jazeera.

Ο πόλεμος στο Ιράν, υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, έχει αυξήσει το κόστος για το πετρέλαιο, τα καύσιμα μεταφορών, το φυσικό αέριο, την ηλεκτρική ενέργεια και τα τρόφιμα. Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας για τις προοπτικές των αγορών βασικών αγαθών (Commodity Markets Outlook), οι τιμές των εμπορευμάτων προβλέπεται να αυξηθούν κατά 23% φέτος, καθώς οι διαταραχές στις αποστολές σιτηρών και το καιρικό φαινόμενο Ελ Νίνιο απειλούν επίσης τις σοδειές και την οικονομική προσιτότητα των τροφίμων.

Ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών ανακοίνωσε στις 2 Οκτωβρίου ότι οι παγκόσμιες τιμές των βασικών διατροφικών προϊόντων αυξήθηκαν περαιτέρω κατά 1,5% τον Σεπτέμβριο, αφού είχαν φτάσει στο υψηλότερο επίπεδό τους από τα τέλη του 2022 τον Αύγουστο, εν μέσω δυσμενών καιρικών συνθηκών και εμπορικών διαταραχών στη Μαύρη Θάλασσα και τα Στενά του Ορμούζ.

Ο Τραμπ επιχείρησε να αποδώσει την ευθύνη για τις υψηλές παγκόσμιες τιμές καυσίμων στην Ουκρανία και πίεσε τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι να σταματήσει τα πλήγματα εναντίον των ρωσικών διυλιστηρίων, παρόλο που η Μόσχα συνέχισε τις επιθέσεις της στις ουκρανικές ενεργειακές υποδομές. Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι μια συμφωνία με τη Ρωσία που θα αναιρούσε τα χρόνια κυρώσεων θα βοηθούσε στη μείωση των τιμών του ντίζελ.

Στον Κόλπο, οι αναλυτές ανέφεραν ότι οι υψηλότερες τιμές του πετρελαίου θα ωφελήσουν τους εξαγωγείς που μπορούν να διατηρήσουν τις αποστολές τους, ωστόσο η παρατεταμένη ανασφάλεια θα συνεχίσει να απειλεί την αξιοπιστία της τροφοδοσίας και τις επενδύσεις.

«Οι παραγωγοί του Κόλπου αντιμετωπίζουν χρόνια ανοικοδόμησης και πίεσης για διαφοροποίηση των οδών εξαγωγής», τόνισε ο αλ-Ταμίμι του ISPI.

«Μια διπλωματική διευθέτηση θα μπορούσε να αποκλιμακώσει τις τιμές, ενώ οι ανανεωμένες αμερικανο-ισραηλινές επιθέσεις στο Ιράν ενέχουν τον κίνδυνο πρόκλησης ενός ακόμη περιφερειακού πολέμου, διαταράσσοντας περαιτέρω τα Στενά του Ορμούζ και παρατείνοντας τις ελλείψεις».

Διαβάστε ακόμη

Στη φυλακή οι τρεις κατηγορούμενοι για τη φονική έκρηξη στην Πλάκα - Τι υποστήριξαν

Η Πολεμική Αεροπορία αποκτά για πρώτη φορά ιπτάμενα τάνκερ - Τι είναι τα KC-390 και πώς αλλάζουν τις ισορροπίες

Ενδιάμεσες εκλογές ΗΠΑ: Οι τέσσερις κρίσιμες και «ρευστές» πολιτείες στη μάχη για τη Γερουσία

Το σατανικό σχέδιο της Σαραμπάν: Σκηνοθέτησε τον θάνατό της δολοφονώντας μια άγνωστη που γνώρισε στα social