Οι τέσσερις εκλογές που μπορεί να αλλάξουν τον κόσμο

Τέσσερις εκλογικές αναμετρήσεις σε ισάριθμες ηπείρους μέσα σε μόλις 10 ημέρες ενδέχεται να αναδιαμορφώσουν ριζικά την παγκόσμια πολιτική σκηνή, είτε επιταχύνοντας τη διεθνή διολίσθηση προς τον αυταρχισμό είτε σηματοδοτώντας μια περιορισμένη ανάκαμψη των δημοκρατικών θεσμών.

Σύμφωνα με την ανάλυση του Guardian, στην κάλπη και των τεσσάρων αναμετρήσεων διακυβεύονται θεμελιώδεις δημοκρατικές αρχές, σε μια περίοδο κατά την οποία η απολυταρχία ενισχύεται παγκοσμίως με ανησυχητικό ρυθμό. Σύμφωνα με το Ινστιτούτο V-Dem με έδρα τη Σουηδία, το οποίο χρησιμοποιεί πολυπαραγοντικά εργαλεία αξιολόγησης, οι δημοκρατικές ελευθερίες που απολαμβάνει ο μέσος πολίτης παγκοσμίως έχουν υποχωρήσει στα επίπεδα του 1978 - πολύ πριν από την πτώση του Τείχους του Βερολίνου και την κατάρρευση του κομμουνισμού στην Ευρώπη.

Αυτό το ντόμινο των τεσσάρων κομβικών εκλογών μπορεί είτε να αναχαιτίσει αυτή την τάση είτε να την ενισχύσει. Σε κάθε αναμέτρηση, οι προοδευτικές, δημοκρατικές δυνάμεις δίνουν μάχη σώμα με σώμα με εν ενεργεία ή επίδοξους αυταρχικούς ηγέτες. Τα αποτελέσματα αναμένεται να προκαλέσουν αλυσιδωτές αντιδράσεις τόσο σε περιφερειακό όσο και σε διεθνές επίπεδο.

Το πολιτικό σκηνικό στις τέσσερις χώρες

Την Κυριακή, η Βραζιλία οδηγείται στον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών, με τον ακροδεξιό υποψήφιο Φλάβιο Μπολσονάρου να προηγείται. Εφόσον επικρατήσει, απειλεί να «αναθεωρήσει το σύνταγμα», να απονείμει χάρη στον πατέρα του για τον σχεδιασμό πραξικοπήματος και να χαλαρώσει τους περιβαλλοντικούς περιορισμούς, πλήττοντας καίρια το τροπικό δάσος του Αμαζονίου.

Την ίδια ημέρα, το ημι-αυταρχικό καθεστώς που διατηρεί ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς στη Σερβία εδώ και 12 χρόνια αντιμετωπίζει τη μεγαλύτερη πρόκληση της θητείας του: ένα αντισυμβατικό, φοιτητικό κίνημα διαμαρτυρίας που κατεβάζει ψηφοδέλτιο με ακαδημαϊκούς και τεχνοκράτες υπό το σύνθημα «Σερβία ή Μαφία;».

Την Τρίτη, τη σκυτάλη παίρνει ο Μπενιαμίν Νετανιάχου στο Ισραήλ. Ο επί 19 χρόνια πρωθυπουργός της χώρας έχει συνδέσει το όνομά του με μια παρατεταμένη περίοδο δημοκρατικής υποβάθμισης και συστηματικών παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Σε βάρος του εκκρεμεί ένταλμα σύλληψης από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας στη Γάζα, ενώ σε περίπτωση ήττας κινδυνεύει άμεσα από την εν εξελίξει δίκη για διαφθορά στο εσωτερικό της χώρας.

Στις 3 Νοεμβρίου, στην κορύφωση αυτού του κρίσιμου δεκαημέρου, η προεδρία του Ντόναλντ Τραμπ έρχεται αντιμέτωπη με τη λαϊκή ετυμηγορία στις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ. Τουλάχιστον το ένα από τα δύο σώματα του Κογκρέσου -αν όχι και τα δύο- οδεύει προς τον έλεγχο των Δημοκρατικών, οι οποίοι ωστόσο θα κληθούν να δώσουν σκληρή μάχη για να συγκρατήσουν τις αυταρχικές υπερβολές που υποβάθμισαν τη θέση των ΗΠΑ στον Δείκτη Φιλελεύθερης Δημοκρατίας.

Το αλληλένδετο πλέγμα των αυταρχικών ηγετών

Μέχρι την ολοκλήρωση της καταμέτρησης των ψήφων στις ΗΠΑ, ο πολιτικός χάρτης του πλανήτη ενδέχεται να έχει αλλάξει μορφή. Οι τέσσερις αναμετρήσεις δεν είναι απλώς χρονικά συμπυκνωμένες, αλλά και στενά αλληλένδετες.

Το κίνημα MAGA του Τραμπ έχει παράσχει ανοιχτή πολιτική στήριξη στον Νετανιάχου, τον Βούτσιτς και τον Μπολσονάρου. Το ισραηλινής κατασκευής λογισμικό κατασκοπείας Pegasus εντοπίστηκε στα τηλέφωνα Σέρβων φοιτητών και ακτιβιστών. Ο Μπολσονάρου, δηλωμένος υποστηρικτής του Ισραήλ, υπόσχεται να μεταφέρει τη βραζιλιανική πρεσβεία στην Ιερουσαλήμ, ενώ η Σερβία δαπανά 2 δισ. δολάρια για ισραηλινά αμυντικά συστήματα.

Η επικράτηση της ακροδεξιάς σε μία χώρα θα ενισχύσει τους συμμάχους της αλλού αντίστοιχα, τυχόν νίκη των δημοκρατικών δυνάμεων θα δώσει νέα ώθηση στα προοδευτικά κινήματα παγκοσμίως.

Βραζιλία: Η επιστροφή της σκληρής δεξιάς

Δείκτης Δημοκρατίας: 28

Η Βραζιλία γνώρισε μια δημοκρατική αναγέννηση από την ημέρα που ανέλαβε την εξουσία ο Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα στις αρχές του 2023, αποτρέποντας την απόπειρα του ακροδεξιού προκατόχου του να ανατρέψει το εκλογικό αποτέλεσμα. Σύμφωνα με το V-Dem, η χώρα διαθέτει πλέον υψηλότερους δημοκρατικούς δείκτες από το Ηνωμένο Βασίλειο και τις ΗΠΑ.

Ο ηττημένος των εκλογών εκείνων, Ζαΐρ Μπολσονάρου -νοσταλγός της 21χρονης στρατιωτικής δικτατορίας- καταδικάστηκε σε 27 χρόνια κάθειρξη για την απόπειρα πραξικοπήματος. Τώρα, ο γιος του, Φλάβιο, διεκδικεί την προεδρία διατηρώντας προβάδισμα έναντι του Λούλα.

Ο νεότερος Μπολσονάρου υπόσχεται όχι μόνο να αποφυλακίσει τον πατέρα του, αλλά και να τιμωρήσει τους δικαστικούς που τον καταδίκασαν. Παράλληλα, σχεδιάζει να αλλάξει το σύνταγμα στο όνομα μιας «επανεκδημοκρατικοποίησης», όρος που στα αυτιά της βραζιλιανικής αριστεράς ηχεί επικίνδυνα οργουελικός.

Σερβία: Το φοιτητικό κίνημα απέναντι στο καθεστώς

Δείκτης Δημοκρατίας: 112

Στα 12 χρόνια της ηγεμονίας του, ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς έχει διαβρώσει τους θεσμούς της σερβικής δημοκρατίας. Ελέγχοντας πλήρως τα εγχώρια μέσα ενημέρωσης, έχει μετατρέψει τα υπουργεία και τις κρατικές δομές σε κομματικά εργαλεία, εξαφανίζοντας τα όρια μεταξύ κράτους και κυβερνώντος κόμματος (SNS).

Η αλλαγή του πολιτικού σκηνικού πυροδοτήθηκε πριν από δύο χρόνια, όταν η κατάρρευση στεγάστρου στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ στοίχισε τη ζωή σε 16 ανθρώπους. Η τραγωδία αυτή γέννησε ένα οργισμένο φοιτητικό κίνημα που άντεξε στην κρατική καταστολή και τώρα διεκδικεί την εξουσία.

Οι φοιτητές λειτουργούν με όρους άμεσης δημοκρατίας, χωρίς προβεβλημένους ηγέτες, παίρνοντας αποφάσεις μέσα από λαϊκές συνελεύσεις. Για να νικήσουν, πρέπει να σπάσουν την επιρροή του Βούτσιτς στην επαρχία. Σε περίπτωση οριακού αποτελέσματος, ο κίνδυνος επεισοδίων και βίας είναι ορατός.

Ισραήλ: Η μάχη επιβίωσης του Νετανιάχου

Δείκτης Δημοκρατίας: 48

Η ισραηλινή δημοκρατία υπήρξε ανέκαθεν ελλειμματική για τους Παλαιστίνιους των κατεχόμενων εδαφών, οι οποίοι στερούνται θεμελιώδη δικαιώματα, την ώρα που οι Ισραηλινοί έποικοι απολαμβάνουν πλήρη προνόμια. Η κυβέρνηση συνασπισμού του Νετανιάχου δίνει πλέον μάχη επιβίωσης.

Στα τέσσερα χρόνια της τρέχουσας θητείας του, ο Νετανιάχου εξαπέλυσε πρωτοφανή επίθεση στους δημοκρατικούς θεσμούς, επιχειρώντας να χειραγωγήσει τη δικαστική εξουσία, να πιέσει τον ανεξάρτητο Τύπο και να πολιτικοποιήσει τα σώματα ασφαλείας.

Το μπλοκ της αντιπολίτευσης, υπό τον πρώην στρατηγό Γκάντι Άιζενκοτ, ταυτίζεται με τον Νετανιάχου στο Παλαιστινιακό και στον πόλεμο στη Γάζα, αλλά επιδιώκει την αποκάθαρση της κρατικής διαφθοράς. Για να σχηματίσει κυβέρνηση, ενδέχεται να χρειαστεί τη στήριξη της αραβικής μειονότητας του Ισραήλ, η οποία αποτελεί το 20% του πληθυσμού.

ΗΠΑ: Η δοκιμασία της «αυτοκρατορικής προεδρίας»

Δείκτης Δημοκρατίας: 51

Στη δεύτερη θητεία του Ντόναλντ Τραμπ, οι ΗΠΑ γνώρισαν πρωτοφανή υποχώρηση των δημοκρατικών τους θεσμών. Με τη στήριξη του Κογκρέσου και του Ανώτατου Δικαστήριου, ο Τραμπ διαμόρφωσε μια προεδρία αυτοκρατορικού τύπου, μετατρέποντας το Υπουργείο Δικαιοσύνης και το FBI σε όπλα εξόντωσης των πολιτικών του αντιπάλων.

Η Υπηρεσία Μετανάστευσης (ICE) ενισχύθηκε με βαριά οπλισμένους νεοσύλλεκτους, προβαίνοντας σε εκτεταμένες παραβιάσεις ατομικών δικαιωμάτων.

Παρά τα ιστορικά χαμηλά ποσοστά δημοφιλίας του Τραμπ, τυχόν επικράτηση των Δημοκρατικών στις ενδιάμεσες εκλογές δεν εγγυάται την άμεση αναχαίτιση της αυταρχικής εκτροπής. Ο Αμερικανός πρόεδρος αναμένεται να αξιοποιήσει καταχρηστικά το δικαίωμα βέτο, οδηγώντας τη χώρα σε μια παρατεταμένη συνταγματική κρίση.

Διαβάστε ακόμη

Πώς το δράμα της Γάζας γίνεται προεκλογικό εργαλείο στις ισραηλινές εκλογές: Το «δόγμα Νταχίγια» και η πολιτική της συντριβής

Έκτακτο δελτίο από τη ΕΜΥ: Ισχυρές καταιγίδες τις επόμενες ώρες - Στο επίκεντρο και η Αττική

Οι τέσσερις εκλογές που μπορεί να αλλάξουν τον κόσμο: Ο Τραμπ, ο Νετανιάχου και η μάχη με τον αυταρχισμό

Έφοδος της οικονομικής αστυνομίας στους φούρνους «Το Χωριάτικο» - Συνελήφθη ο ιδιοκτήτης και ο λογιστής