Όσα θα συζητήσουν Τραμπ-Σι Τζινπίνγκ στην Ουάσινγκτον - Αναμένεται «πρέσινγκ» για Ταϊβάν

Ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ αναμένεται να πιέσει τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ να σταματήσει τις πωλήσεις όπλων στην Ταϊβάν, επικαλούμενος κοινό ανακοινωθέν του 1982, κατά την επίσκεψή του στην Ουάσινγκτον αυτή την εβδομάδα, κάτι που ενδέχεται να πράξει κατά την επίσκεψή του στα Εθνικά Αρχεία των ΗΠΑ, σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν το θέμα.

Η Κίνα χαρακτηρίζει συστηματικά το ζήτημα της Ταϊβάν, την οποία το Πεκίνο θεωρεί δικό του έδαφος, ως το πιο ευαίσθητο και σημαντικό ζήτημα της εξωτερικής της πολιτικής και έχει επανειλημμένα ζητήσει να σταματήσουν οι πωλήσεις όπλων προς το νησί.

Οι ΗΠΑ δεσμεύονται από τη νομοθεσία να παρέχουν στην Ταϊβάν - η οποία κυβερνάται δημοκρατικά - τα μέσα για να αμυνθεί, παρά την απουσία επίσημων διπλωματικών σχέσεων. Η κυβέρνηση της Ταϊβάν απορρίπτει τις αξιώσεις του Πεκίνου περί κυριαρχίας.

Τρεις πηγές με γνώση των συνομιλιών μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας ενόψει της μετάβασης του Σι στην Ουάσινγκτον αυτή την εβδομάδα για τη σύνοδο με τον Τραμπ δήλωσαν στο Reuters ότι η Κίνα είναι πιθανό να θέσει τη δική της ερμηνεία για το τρίτο από τα τρία «κοινά ανακοινωθέντα» μεταξύ των δύο χωρών, το οποίο υπεγράφη το 1982.

Βάσει αυτού, οι ΗΠΑ δήλωσαν ότι προτίθενται να μειώσουν σταδιακά τις πωλήσεις όπλων στην Ταϊβάν και ότι δεν επιδιώκουν μακροπρόθεσμες πωλήσεις όπλων στην Ταϊπέι. Ωστόσο, σε συνοδευτικό υπόμνημα, ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ Ρόναλντ Ρίγκαν ανέφερε ότι η αμερικανική πρόθεση να μειώσει τις πωλήσεις όπλων «εξαρτάται απολύτως από τη συνεχιζόμενη δέσμευση της Κίνας για ειρηνική επίλυση» των διαφορών με την Ταϊβάν.

Το υπόβαθρο της συνάντησης

Η Κίνα έχει αυξήσει δραστικά τη στρατιωτική της δραστηριότητα γύρω από την Ταϊβάν τα τελευταία πέντε χρόνια, μεταξύ άλλων πραγματοποιώντας στρατιωτικές ασκήσεις με πραγματικές εκτοξεύσεις πυραύλων. Οι κινεζικές ένοπλες δυνάμεις επιχειρούν γύρω από την Ταϊβάν σχεδόν σε καθημερινή βάση.

Το κινεζικό υπουργείο Εξωτερικών δήλωσε ότι η κυβέρνηση «αντιτίθεται σθεναρά» στις πωλήσεις αμερικανικών όπλων στην Ταϊβάν και ότι η τήρηση των τριών κοινών ανακοινωθέντων και των προηγούμενων αμερικανικών δεσμεύσεων για το ζήτημα της Ταϊβάν αποτελεί «αναγκαία προϋπόθεση» για τη σταθερή και υγιή ανάπτυξη των διμερών σχέσεων.

Ο Σι φτάνει στην Ουάσινγκτον την Τετάρτη (23/9), με τις επίσημες συνομιλίες να πραγματοποιούνται την Πέμπτη (24/9) και την επίσκεψη στα Εθνικά Αρχεία την Παρασκευή (25/9). Αξιωματούχος του Λευκού Οίκου δήλωσε ότι ο Τραμπ έχει πει πως θα λάβει απόφαση για το νέο πακέτο πωλήσεων όπλων σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα.

Κατά την πρώτη του θητεία, ο Τραμπ ενέκρινε περισσότερες πωλήσεις όπλων στην Ταϊβάν από οποιονδήποτε άλλο πρόεδρο στην ιστορία, ενώ κατά τη δεύτερη θητεία του ενέκρινε, μέσα στον πρώτο χρόνο, περισσότερες πωλήσεις από όσες εγκρίθηκαν συνολικά και στα τέσσερα χρόνια της προεδρίας του Τζο Μπάιντεν, πρόσθεσε ο αξιωματούχος.

Το υπουργείο Εξωτερικών της Ταϊβάν δήλωσε ότι συνεχίζει να παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις στις υψηλού επιπέδου επαφές ΗΠΑ-Κίνας, διατηρώντας παράλληλα «ισχυρή επικοινωνία» με τις ΗΠΑ.

Οι παραδόσεις όπλων στην Ταϊβάν

Οι πηγές, οι οποίες μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας λόγω της ευαισθησίας του ζητήματος, δήλωσαν ότι η Κίνα έχει επίσης ζητήσει από τις ΗΠΑ να σταματήσουν τις παραδόσεις όπλων που έχουν ήδη παραγγελθεί από την Ταϊβάν.

Ο Σι θα μπορούσε να «τονίσει στον Τραμπ ότι η Ταϊβάν είναι ο προβοκάτορας και η μοναδική πηγή αστάθειας στις σχέσεις ΗΠΑ-Κίνας και ότι η Ταϊβάν είναι αυτή που αλλάζει το status quo», δήλωσε μία από τις πηγές. Σε αντάλλαγμα, η Κίνα προσφέρει βοήθεια στην άσκηση πίεσης προς το Ιράν για τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, πρόσθεσαν οι πηγές.

Οι ΗΠΑ ακολουθούν πολιτική «Μίας Κίνας», στο πλαίσιο της οποίας επισήμως δεν λαμβάνουν θέση σχετικά με την κυριαρχία επί της Ταϊβάν και αναγνωρίζουν, χωρίς να υιοθετούν, τη θέση του Πεκίνου ότι η Ταϊβάν αποτελεί τμήμα της Κίνας.

Η κυβέρνηση Τραμπ ενέκρινε τον Δεκέμβριο πακέτο πώλησης όπλων στην Ταϊβάν ύψους 11 δισ. δολαρίων, το μεγαλύτερο στην ιστορία. Ωστόσο, ένα δεύτερο πακέτο, ύψους περίπου 14 δισ. δολαρίων, παραμένει σε αναμονή εδώ και μήνες. Μετά τη σύνοδο του Μαΐου στο Πεκίνο με τον Σι, ο Τραμπ δήλωσε ότι το πακέτο παραμένει «σε αναστολή» και το χαρακτήρισε «πολύ καλό διαπραγματευτικό χαρτί».

Η... διάλεξη του Σι στον Τραμπ για την Ταϊβάν

Βάσει των «Έξι Διαβεβαιώσεων» προς την Ταϊβάν, οι οποίες επίσης διατυπώθηκαν το 1982 αλλά αποχαρακτηρίστηκαν μόλις το 2020, οι ΗΠΑ δεν έχουν ορίσει ημερομηνία για τον τερματισμό των πωλήσεων όπλων στην Ταϊβάν, ούτε έχουν συμφωνήσει να διαβουλεύονται εκ των προτέρων με το Πεκίνο για τις συγκεκριμένες πωλήσεις.

Ανώτερα στελέχη του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος στις ΗΠΑ έχουν εκφράσει τη στήριξή τους στην Ταϊβάν ενόψει της συνόδου. Ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Πιτ Ρίκετς, πρόεδρος της υποεπιτροπής της Επιτροπής Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας για την Ανατολική Ασία, δήλωσε σε εκδήλωση του Hudson Institute την περασμένη εβδομάδα ότι ο Τραμπ θα πρέπει να τηρήσει σκληρή στάση απέναντι στην Ταϊβάν και να καταστήσει σαφές ότι η αμερικανική πολιτική για το νησί παραμένει αμετάβλητη.

«Πρέπει και πάλι να συνεχίσουμε να τους κάνουμε σαφές ότι δεν θα τους επιτραπεί να καταλάβουν την Ταϊβάν διά της βίας. Ότι δεν αλλάζουμε τη θέση μας σε αυτό. Συνεχίζουμε να στηρίζουμε την Ταϊβάν», δήλωσε.

Σε επιστολή του προς τον Τραμπ την περασμένη Παρασκευή (18/9), ο Ρεπουμπλικανός Τζον Μουλενάαρ, πρόεδρος της Ειδικής Επιτροπής της Βουλής των Αντιπροσώπων για την Κίνα, έγραψε, αναφερόμενος στην Ταϊβάν και τους συμμάχους των ΗΠΑ στην Ασία, ότι οι κινεζικές αντιρρήσεις στις αμερικανικές πωλήσεις όπλων και στη συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας θα πρέπει να «απορρίπτονται κατηγορηματικά».

Μιλώντας σε αμυντικό φόρουμ στην Ταϊπέι το Σάββατο (19/9), ο Ματ Πότινγκερ, πρώην αναπληρωτής σύμβουλος εθνικής ασφάλειας στην πρώτη κυβέρνηση Τραμπ, δήλωσε ότι δεν αναμένει κάτι «ουσιαστικό» για την Ταϊβάν στις συναντήσεις αυτής της εβδομάδας. «Θα στοιχημάτιζα ότι ο Σι Τζινπίνγκ θα κάνει επί μακρόν διάλεξη στον πρόεδρο Τραμπ για την Ταϊβάν, όπως έχει κάνει στις προηγούμενες συναντήσεις και όπως έχει κάνει και με άλλους προέδρους», δήλωσε.

Ποια είναι η θέση της Κίνας για την Ταϊβάν

Σύμφωνα με το Reuters, η Κίνα υποστηρίζει ότι η Ταϊβάν αποτελεί κινεζικό έδαφος από την αρχαιότητα. Η Ταϊβάν αποτέλεσε για σύντομο διάστημα ξεχωριστή επαρχία της Κίνας υπό τη δυναστεία των Τσινγκ, από το 1885 έως το 1895, όταν παραχωρήθηκε στην Ιαπωνία μετά από πόλεμο. Στο τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, το 1945, η Ταϊβάν παραδόθηκε στην κυβέρνηση της Δημοκρατίας της Κίνας.

Το Πεκίνο θεωρεί την Ταϊβάν άλυτο ζήτημα του κινεζικού εμφυλίου πολέμου, μετά την ήττα της κυβέρνησης της Δημοκρατίας της Κίνας, η οποία κατέφυγε στο νησί το 1949, αφού ηττήθηκε από τους κομμουνιστές του Μάο Τσε Τουνγκ, οι οποίοι ίδρυσαν την ίδια χρονιά τη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας.

Το Πεκίνο χαρακτηρίζει την Ταϊβάν κινεζική επαρχία, η οποία δεν έχει το δικαίωμα να διεκδικεί την ιδιότητα ανεξάρτητου κράτους, και δεν έχει αποκηρύξει ποτέ τη χρήση βίας για να την θέσει υπό τον έλεγχό του, αν και δηλώνει ότι θα προτιμούσε μια «ειρηνική επανένωση».

Η Κίνα χαρακτηρίζει την Ταϊβάν «πυρήνα των βασικών της συμφερόντων» και κόκκινη γραμμή που δεν μπορεί να παραβιαστεί, ενώ καταδικάζει συστηματικά τις επαφές υψηλόβαθμων ξένων αξιωματούχων με την Ταϊπέι, θεωρώντας τες παρέμβαση στις εσωτερικές της υποθέσεις.

Η Κίνα πραγματοποίησε μεγάλης κλίμακας στρατιωτικές ασκήσεις γύρω από την Ταϊβάν το 2022, λίγο μετά την επίσκεψη της τότε προέδρου της Βουλής των Αντιπροσώπων των ΗΠΑ, Νάνσι Πελόζι, στην Ταϊπέι, και έκτοτε έχει πραγματοποιήσει αρκετούς ακόμη γύρους ασκήσεων ως απάντηση σε αμερικανικές επαφές με την Ταϊβάν.

Οι τελευταίες μεγάλης κλίμακας στρατιωτικές ασκήσεις της Κίνας κοντά στο νησί πραγματοποιήθηκαν στα τέλη Δεκεμβρίου. Νωρίτερα τον ίδιο μήνα, η κυβέρνηση Τραμπ ενέκρινε πακέτο πώλησης όπλων στην Ταϊβάν ύψους 11 δισ. δολαρίων, το μεγαλύτερο στην ιστορία.

Ποια είναι η θέση της Ταϊβάν

Η Ταϊβάν είναι μια ακμάζουσα δημοκρατία, η κυβέρνηση της οποίας απορρίπτει κατηγορηματικά τις αξιώσεις του Πεκίνου περί κυριαρχίας. Η Ταϊβάν υποστηρίζει ότι είναι ήδη ανεξάρτητο κράτος με την ονομασία Δημοκρατία της Κίνας, η οποία παραμένει η επίσημη ονομασία του νησιού, και ότι έχει το δικαίωμα να διατηρεί σχέσεις με τον υπόλοιπο κόσμο και να επιλέγει τους ηγέτες της.

Η Ταϊβάν υποστηρίζει ότι η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας δεν έχει κυβερνήσει ποτέ το νησί, ούτε για μία ημέρα, και ως εκ τούτου δεν έχει το δικαίωμα να διεκδικεί ότι την εκπροσωπεί ή να ασκεί οποιαδήποτε μορφή κυριαρχίας πάνω σε αυτήν.

Ο πρόεδρος της Ταϊβάν, Λάι Τσινγκ-τε, έχει επανειλημμένα προτείνει τη διεξαγωγή συνομιλιών με την Κίνα, όμως το Πεκίνο έχει απορρίψει τις προτάσεις. Ούτε η κινεζική ούτε η ταϊβανέζικη κυβέρνηση αναγνωρίζουν επίσημα την άλλη, ενώ η Κίνα αρνείται να αποκαλεί τον Λάι «πρόεδρο», χαρακτηρίζοντάς τον «αποσχιστή».

Ο Λάι έχει δηλώσει ότι, δεδομένου πως η Ταϊβάν είναι ήδη ανεξάρτητο κράτος, δεν υπάρχει λόγος να προχωρήσει σε ξεχωριστή επίσημη διακήρυξη ανεξαρτησίας.

Ποια είναι η σχέση των ΗΠΑ

Οι ΗΠΑ διέκοψαν τις επίσημες διπλωματικές σχέσεις με την Ταϊπέι το 1979, επιλέγοντας να αναγνωρίσουν το Πεκίνο, αλλά δεσμεύονται από τον Νόμο περί Σχέσεων με την Ταϊβάν (Taiwan Relations Act) να παρέχουν στο νησί τα μέσα για να αμυνθεί. Επισήμως, οι ΗΠΑ δεν λαμβάνουν θέση σχετικά με το καθεστώς κυριαρχίας της Ταϊβάν, στο πλαίσιο της πολιτικής της Ουάσινγκτον για «Μία Κίνα».

Το 2022, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ πρόσθεσε επίσης αναφορά στις «Έξι Διαβεβαιώσεις», έξι δεσμεύσεις ασφαλείας που είχαν δοθεί στην Ταϊβάν επί προεδρίας Ρόναλντ Ρίγκαν και αποχαρακτηρίστηκαν από τις ΗΠΑ το 2020.

Μεταξύ των διαβεβαιώσεων που δόθηκαν το 1982, αλλά δεν είχαν προηγουμένως δημοσιοποιηθεί επίσημα, περιλαμβάνονται οι δηλώσεις ότι οι ΗΠΑ δεν έχουν ορίσει ημερομηνία για τον τερματισμό των πωλήσεων όπλων στην Ταϊβάν, ούτε έχουν συμφωνήσει να διαβουλεύονται εκ των προτέρων με το Πεκίνο για τις συγκεκριμένες πωλήσεις, ούτε να αναθεωρήσουν τον Νόμο περί Σχέσεων με την Ταϊβάν, ο οποίος αποτελεί τη βάση της αμερικανικής πολιτικής για το νησί. Η Κίνα έχει επανειλημμένα ζητήσει από τις ΗΠΑ να τερματίσουν τις πωλήσεις όπλων στην Ταϊβάν.

Οι ΗΠΑ διατηρούν στην Ταϊπέι μια μεγάλη de facto πρεσβεία, το Αμερικανικό Ινστιτούτο στην Ταϊβάν, ενώ οι δύο πλευρές διατηρούν στενούς οικονομικούς και αμυντικούς δεσμούς.

Οι πρόεδροι της Ταϊβάν επισκέπτονται τις ΗΠΑ μόνο στο πλαίσιο των λεγόμενων «διελεύσεων», κατά τη μετάβασή τους προς και από χώρες της Λατινικής Αμερικής και της Καραϊβικής που διατηρούν διπλωματικές σχέσεις με την Ταϊβάν. Ωστόσο, αξιοποιούν πάντοτε την ευκαιρία για να συναντηθούν με Αμερικανούς νομοθέτες που διατηρούν φιλικές σχέσεις με την Ταϊπέι.

Οι πρόεδροι των ΗΠΑ και της Ταϊβάν δεν συνομιλούν απευθείας, αν και ο Τραμπ δήλωσε τον Μάιο ότι θα τηλεφωνήσει στον Λάι. Μέχρι σήμερα, αυτό δεν έχει συμβεί. Στα τέλη του 2016, ο τότε εκλεγμένος πρόεδρος Τραμπ είχε πραγματοποιήσει τηλεφωνική συνομιλία διάρκειας 10 λεπτών με την τότε πρόεδρο της Ταϊβάν, Τσάι Ινγκ-γουέν. Η Κίνα αντέδρασε σχετικά ήπια, διατυπώνοντας διπλωματική διαμαρτυρία και κατηγορώντας την Ταϊβάν για «μικροπρεπή ενέργεια».

Διαβάστε ακόμη

Σαρώνονται τα «γκρίζα» ιατρεία... κατόπιν εορτής: «Κβαντική βιοανάδραση», βιοσυντονισμοί και παράνομα ενέσιμα

Αναβλήθηκε η δίκη για τη γυναικοκτονία της Κυριακής Γρίβα - «Γιατί τον κρατούν στο ψυχιατρείο;»

Τσίπρας: Ή εμείς ή κανείς - Οι πόρτες μας δεν είναι κλειστές

Ανατροπή στον θάνατο του Ντιέγκο Μαραντόνα: «Δεν αποκλείεται να πέθανε από Covid»