Ένας μύκητας που «τρέφεται» με ακτινοβολία: Σοκαριστική ανακάλυψη επιστημόνων στο Τσερνόμπιλ

Ένας μαύρος μύκητας που εντοπίστηκε μέσα στο Τσερνόμπιλ παρουσιάζει μια ασυνήθιστη σχέση με κάτι που είναι επικίνδυνο για τον άνθρωπο: την ιονίζουσα ακτινοβολία. Ο Cladosporium sphaerospermum μπορεί να αναπτύσσεται καλύτερα όταν εκτίθεται σε αυτήν, αν και οι επιστήμονες δεν μπορούν ακόμη να πουν με βεβαιότητα αν ο μύκητας μετατρέπει πράγματι την ακτινοβολία σε ενέργεια.

Η ιστορία ξεκινά στα τέλη της δεκαετίας του 1990, όταν ερευνητές άρχισαν να μελετούν πιο προσεκτικά τους οργανισμούς που ζούσαν γύρω από τον κατεστραμμένο αντιδραστήρα 4. Σχεδόν τέσσερις δεκαετίες μετά την καταστροφή του 1986, το Τσερνόμπιλ εξακολουθεί να αποτελεί ένα εντυπωσιακό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η ζωή μπορεί να επιβιώνει σε μέρη όπου η ακτινοβολία εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους για τον άνθρωπο.

Μια ανακάλυψη ήταν ιδιαίτερα παράξενη, σύμφωνα με το Daily Galaxy. Ομάδα με επικεφαλής τη μικροβιολόγο Νέλι Ζντάνοβα, από την Εθνική Ακαδημία Επιστημών της Ουκρανίας, εντόπισε 37 είδη μυκήτων γύρω από τη σαρκοφάγο του αντιδραστήρα. Πολλά από αυτά είχαν σκούρο ή μαύρο χρώμα και περιείχαν μεγάλες ποσότητες μελανίνης. Ανάμεσά τους, ο C. sphaerospermum κυριαρχούσε στα δείγματα και παρουσίαζε ένα από τα υψηλότερα επίπεδα ραδιενεργού μόλυνσης.

Η ακτινοβολία προκαλεί κάτι ασυνήθιστο στον μύκητα

Η ιονίζουσα ακτινοβολία είναι αρκετά ισχυρή ώστε να αποσπά ηλεκτρόνια από τα άτομα. Στους ζωντανούς οργανισμούς μπορεί να προκαλέσει βλάβες σε μόρια, να διαταράξει βιολογικές διεργασίες και ακόμη και να καταστρέψει το DNA. Αυτό κάνει ακόμη πιο ενδιαφέρον αυτό που παρατήρησαν οι ερευνητές στον C. sphaerospermum.

Όπως έδειξαν τα πειράματα που πραγματοποίησαν οι Εκατερίνα Νταντάτσοβα και Αρτούρο Κασαντεβάλ, οι οποίοι συνδέονται με την Ιατρική Σχολή «Άλμπερτ Αϊνστάιν» στη Νέα Υόρκη, ο μύκητας δεν ανέχτηκε απλώς την ιονίζουσα ακτινοβολία, αλλά παρουσίασε ενισχυμένη ανάπτυξη όταν εκτέθηκε σε αυτήν. Η βασική ιδέα είναι ότι αυτοί οι μύκητες ενδέχεται με κάποιον τρόπο να επωφελούνται από την ιονίζουσα ακτινοβολία, ενώ η μελανίνη μπορεί παράλληλα να λειτουργεί ως προστατευτικός μηχανισμός.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι η ακτινοβολία επηρέαζε τη συμπεριφορά της μελανίνης του μύκητα. Αυτό οδήγησε τους επιστήμονες να προτείνουν, το 2008, ότι ενδέχεται να συμβαίνει κάτι ακόμη πιο ασυνήθιστο. Πρότειναν έναν μηχανισμό που μοιάζει σε γενικές γραμμές με τη φωτοσύνθεση, με τη μελανίνη να διαδραματίζει έναν ρόλο αντίστοιχο με εκείνον της χλωροφύλλης στα φυτά. Η προτεινόμενη διαδικασία έγινε γνωστή ως «ραδιοσύνθεση».

Αυτό που οι επιστήμονες εξακολουθούν να μην γνωρίζουν είναι ίσως και το πιο ενδιαφέρον στοιχείο: αν αυτός ο παράξενος μαύρος μύκητας αξιοποιεί πράγματι την ακτινοβολία ως πηγή ενέργειας ή αν απλώς έχει εξελιχθεί ώστε να είναι εξαιρετικά αποτελεσματικός στην επιβίωση υπό την επίδρασή της. Υπάρχει, όμως, ένα μεγάλο άγνωστο: οι επιστήμονες δεν έχουν ακόμη αποδείξει ότι ο μύκητας χρησιμοποιεί πραγματικά την ακτινοβολία με αυτόν τον τρόπο.

Τρέφεται πράγματι ο μύκητας με την ακτινοβολία;

Η ιδέα ότι ένας μύκητας μπορεί να τρέφεται από την ακτινοβολία αποτελεί έναν εξαιρετικό τίτλο, όμως η επιστημονική εικόνα είναι πιο περίπλοκη. Οι ερευνητές δεν έχουν αποδείξει ότι υπάρχει δέσμευση άνθρακα που τροφοδοτείται από ιονίζουσα ακτινοβολία. Ούτε έχουν εντοπίσει μια πλήρη μεταβολική οδό που να δείχνει ότι ο C. sphaerospermum λαμβάνει την ακτινοβολία και τη μετατρέπει σε αξιοποιήσιμη βιολογική ενέργεια.

Όπως έγραψαν ο Νιλς Άβερεσχ του Πανεπιστημίου του Στάνφορντ. και οι συνεργάτες του σε μελέτη του 2022: «Η πραγματική ραδιοσύνθεση, ωστόσο, δεν έχει ακόμη αποδειχθεί, πόσο μάλλον η αναγωγή ενώσεων του άνθρακα σε μορφές υψηλότερης ενεργειακής περιεκτικότητας ή η δέσμευση ανόργανου άνθρακα με κινητήρια δύναμη την ιονίζουσα ακτινοβολία».

Και άλλοι σκούροι μύκητες δεν αντιδρούν απαραίτητα με τον ίδιο τρόπο στην ακτινοβολία. Ο μαύρος ζυμομύκητας Wangiella dermatitidis έχει επίσης παρουσιάσει αυξημένη ανάπτυξη υπό την επίδραση ιονίζουσας ακτινοβολίας. Ο Cladosporium cladosporioides, όμως, αντέδρασε διαφορετικά. Η έκθεση σε ακτινοβολία γάμμα ή υπεριώδη ακτινοβολία αύξησε την παραγωγή μελανίνης χωρίς να ενισχύσει την ανάπτυξή του.

Έτσι, οι επιστήμονες έρχονται αντιμέτωποι με ένα βασικό ερώτημα: Μήπως ο C. sphaerospermum αξιοποιεί με κάποιον τρόπο την ακτινοβολία ή αυτό που παρατηρούν αποτελεί απλώς μια ασυνήθιστα αποτελεσματική αντίδραση στο στρες; Προς το παρόν, τα διαθέσιμα στοιχεία δεν μπορούν να δώσουν οριστική απάντηση.

Ο μύκητας που ταξίδεψε στο Διάστημα

Ο μύκητας έφτασε τελικά σε ένα εντελώς διαφορετικό περιβάλλον: τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS). Οι ερευνητές εξέθεσαν τον C. sphaerospermum στην ακτινοβολία του Διαστήματος, προκειμένου να εξετάσουν αν θα μπορούσε να λειτουργήσει ως ένα είδος βιολογικής ασπίδας προστασίας από την ακτινοβολία.

Όπως αναφέρεται σε μελέτη που δημοσιεύθηκε στο PLOS ONE, αισθητήρες τοποθετημένοι κάτω από ένα τρυβλίο Πέτρι που περιείχε τον μύκητα κατέγραψαν μικρότερη ακτινοβολία σε σχέση με αισθητήρες που βρίσκονταν κάτω από δείγμα μόνο με αγάρ-αγάρ. Το πείραμα είχε ως στόχο να διερευνήσει αν ο μύκητας θα μπορούσε να συμβάλει στην προστασία από την ακτινοβολία κατά τη διάρκεια μελλοντικών διαστημικών αποστολών.

Ο C. sphaerospermum παραμένει έτσι σε μια ενδιαφέρουσα επιστημονική γκρίζα ζώνη. Οι ερευνητές γνωρίζουν ότι μπορεί να ευδοκιμεί υπό την έκθεση σε ακτινοβολία, ότι η ακτινοβολία επηρεάζει τη μελανίνη του και ότι το μυκητιακό υλικό μπορεί να περιορίσει ένα μέρος της ακτινοβολίας που το διαπερνά.

Διαβάστε ακόμη

Τουρκικά θαλάσσια πάρκα: Φόβοι για νέα ένταση στο Αιγαίο - «Υπάρχουν τα σπέρματα μιας κρίσης»

UFO πάνω από την Ευρώπη: Οι Βρυξέλλες «στρέφουν» το βλέμμα στον ουρανό - Οι μαρτυρίες σε Ελλάδα και Κύπρο

Ένας μύκητας που «τρέφεται» με ακτινοβολία: Σοκαριστική ανακάλυψη επιστημόνων στο Τσερνόμπιλ

Πτώση ελικοπτέρου στη Σίφνο: Νιόπαντρο ζευγάρι σε γαμήλιο ταξίδι δύο από τα θύματα - Συγκλονιστικές μαρτυρίες και βίντεο-σοκ