Προαναγγελία χερσαίας εισβολής; Γιατί οι ΗΠΑ σφυροκοπούν πολιτικές υποδομές του Ιράν

Οι ΗΠΑ επέκτειναν τη στρατιωτική τους εκστρατεία κατά του Ιράν, με την Τεχεράνη να κατηγορεί την Ουάσιγκτον για πλήγματα σε πολιτικές υποδομές, καθώς οι αμερικανικές δυνάμεις πραγματοποίησαν έκτη συνεχή νύχτα επιθέσεων.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα του δικτύου του Al Jazeera, Ιρανοί αξιωματούχοι αναφέρουν ότι επλήγησαν ένας σιδηροδρομικός σταθμός και κατοικημένες γειτονιές, ενώ αλλού, γέφυρες, εγκαταστάσεις ύδρευσης, σιλό τροφίμων και άλλες μη στρατιωτικές υποδομές φέρεται να δέχθηκαν επίθεση. Τα τελευταία πλήγματα σημειώνονται αφότου ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε ότι η Ουάσιγκτον θα στοχεύσει τελικά τον ενεργειακό τομέα του Ιράν, αναφέροντας στο Fox News ότι θα «κρατήσει τους ενεργειακούς στόχους για το τέλος».

Γιατί οι ΗΠΑ επιτίθενται στις πολιτικές υποδομές του νότιου Ιράν; 

Καθώς οι εντάσεις κλιμακώνονται, ο στρατός του Ιράν ανακοίνωσε την Παρασκευή ότι έπληξε αμερικανικά αεροσκάφη σε στρατιωτική βάση στο Μπαχρέιν, το Κουβέιτ δηλώνει ότι απαντά σε επιθέσεις με πυραύλους και drones, ενώ συστήματα αεράμυνας ενεργοποιήθηκαν ξανά αυτή την εβδομάδα σε Μπαχρέιν, Κουβέιτ, Ομάν, Κατάρ, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και Ιορδανία.

Οι ανανεωμένες εχθροπραξίες έρχονται έναν μήνα μετά την υπογραφή μνημονίου κατανόησης μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, το οποίο παρέτεινε την κατάπαυση του πυρός του Απριλίου και καθόριζε ένα πλαίσιο διαπραγματεύσεων με σκοπό τον τερματισμό του πολέμου, ο οποίος ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου με ισραηλινά και αμερικανικά πλήγματα στο Ιράν. Έκτοτε, η Τεχεράνη και η Ουάσιγκτον αλληλοκατηγορούνται για παραβίαση της συμφωνίας.

Οι πρόσφατες επιθέσεις συμπίπτουν επίσης με μια αυξανόμενη αντιπαράθεση για τα Στενά του Ορμούζ. Το Ιράν έχει δηλώσει ότι θα αποκλείσει τη θαλάσσια κυκλοφορία που εισέρχεται στη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια δίοδο, μετά την ανακοίνωση του Ομάν για έναν νέο διάδρομο διέλευσης πλοίων, ενώ οι ΗΠΑ επανέφεραν τον ναυτικό αποκλεισμό των σκαφών που κινούνται προς και από ιρανικά λιμάνια και παράκτιες περιοχές.

Καθώς οι επιθέσεις πλήττουν όλο και περισσότερο υποδομές που χρησιμοποιούνται από πολίτες, πληθαίνουν τα ερωτήματα σχετικά με τους στόχους της Ουάσιγκτον. Αποσκοπούν οι επιθέσεις στην αποδυνάμωση των στρατιωτικών δυνατοτήτων του Ιράν και στον εξαναγκασμό της Τεχεράνης να επιστρέψει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, στην εκκαθάριση ζωτικών συγκοινωνιακών δικτύων για την προετοιμασία μιας χερσαίας εισβολής, ή στην άσκηση οικονομικής και πολιτικής πίεσης μέσω της διατάραξης των υποδομών από τις οποίες εξαρτάται η καθημερινή ζωή;

Οι επιθέσεις έχουν επίσης πυροδοτήσει συζητήσεις σχετικά με το αν συνάδουν με το διεθνές δίκαιο και αν ο κίνδυνος της σύρραξης μπορεί να οδηγήσει σε έναν ολοκληρωτικό πόλεμο. 

Ποιες περιοχές έχουν πληγεί;

Η ακτογραμμή του νότιου Ιράν δέχεται επανειλημμένα πλήγματα, καθώς οι αμερικανικές επιθέσεις πλήττουν όλο και περισσότερο υποδομές που εκτείνονται στην επαρχία Χορμοζγκάν και στις γειτονικές περιοχές.

Εκρήξεις έχουν αναφερθεί στις πόλεις Αχβάζ, Κεσμ, Μπουσέρ, Νταστί, Μποστάν, Σιρίκ και Μπαντάρ-ε Λενγκέχ, με τους Ιρανούς αξιωματούχους να αναφέρουν εκτενέστερες ζημιές στις υποδομές σε σύγκριση με προηγούμενους γύρους επιθέσεων.

Το Μπαντάρ Αμπάς, το κύριο ναυτικό κέντρο του Ιράν με θέα στα Στενά του Ορμούζ, συγκαταλέγεται στις πόλεις που έχουν πληγεί περισσότερο.

«Λάβετε άμεσες ειδοποιήσεις και ενημερώσεις με βάση τα ενδιαφέροντά σας. Μάθετε πρώτοι πότε συμβαίνουν μεγάλες ειδήσεις. Ναι, κρατήστε με ενήμερο»

Τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης μεταδίδουν ότι δύο άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους και οκτώ τραυματίστηκαν μετά από αμερικανικά πλήγματα στη γέφυρα Καχουρεστάν και σε κατοικημένη περιοχή της πόλης. Τοπικές αναφορές αναφέρουν επίσης ότι υπέστη ζημιές μια σιδηροδρομική εγκατάσταση. Το πρακτορείο ειδήσεων Tasnim μετέδωσε ότι επλήγη ένας πύργος τηλεπικοινωνιών με θέα στην πόλη, προκαλώντας διακοπή ρεύματος στις γύρω περιοχές.

Αξιωματούχοι στην επαρχία Χορμοζγκάν, της οποίας πρωτεύουσα είναι το Μπαντάρ Αμπάς, δηλώνουν ότι έξι γέφυρες επλήγησαν στις τελευταίες επιθέσεις, κατά μήκος βασικών συγκοινωνιακών αξόνων που συνδέουν το Μπαντάρ Αμπάς με τις γύρω πόλεις.

Αυτές περιλαμβάνουν τη γέφυρα Γκαριγιέχ στη διαδρομή Μπαντάρ Αμπάς-Χαμίρ-Λαρ, μια γέφυρα κοντά στο χωριό Λατιντάν, δύο γέφυρες στον δρόμο Καχουρεστάν-Λαρ, μια υπό κατασκευή γέφυρα στον άξονα Μπαντάρ Χαμίρ-Κεσάρ-Μπαντάρ Αμπάς και μια γέφυρα στο χωριό Μαρού.

Σε άλλα σημεία, αξιωματούχοι αναφέρουν ότι το αεροδρόμιο του Ιρανσάχρ στο νοτιοανατολικό Ιράν υπέστη ζημιές μετά από επίθεση, με αποτέλεσμα να σημειωθούν διακοπές ρεύματος, ενώ οι αρχές στο Σεμνάν ανέφεραν ότι το κεντρικό κτίριο ενός πολιτικού αεροδρομίου υπέστη αυτό που περιέγραψαν ως μικρές ζημιές, μετά από αμερικανικά πλήγματα στις 9 μ.μ. ώρα Ανατολικής Ακτής την Τετάρτη (01:00 GMT Πέμπτης).

Τα αμερικανικά πλήγματα φέρεται επίσης να έπληξαν μια εγκατάσταση εμφιαλωμένου νερού στο Ντελοράν, στη δυτική επαρχία Ιλάμ, καθώς και την περιοχή γύρω από το Χοντάμπ στην κεντρική επαρχία Μαρκαζί, όπου βρίσκεται μία από τις εγκαταστάσεις βαρέος ύδατος του Ιράν, η οποία είχε γίνει στόχος και στο παρελθόν.

Οι υγειονομικές υποδομές έχουν επίσης επηρεαστεί. Περισσότεροι από 200 ασθενείς απομακρύνθηκαν από το Εξειδικευμένο Νοσοκομείο Μπαγκαέι μετά από πλήγματα στο Αχβάζ που φέρεται να έθεσαν το νοσοκομείο εκτός λειτουργίας, σύμφωνα με τον διευθυντή του νοσοκομείου, Ρεζά Μπαζάρ. Τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης δεν ανέφεραν θύματα στη συγκεκριμένη εγκατάσταση.

Οι πρόσφατες επιθέσεις σημειώνονται με φόντο ένα από τα πιο πολύνεκρα πλήγματα από την έναρξη της σύρραξης. Στις 28 Φεβρουαρίου, μια διπλή πυραυλική επίθεση κατέστρεψε το δημοτικό σχολείο θηλέων Σατζαρέχ Ταγιέμπεχ στο Μινάμπ, σκοτώνοντας τουλάχιστον 150 ανθρώπους, στην πλειονότητά τους παιδιά και προσωπικό του σχολείου, σύμφωνα με τις ιρανικές αρχές. Μεταγενέστερη έρευνα των New York Times ανέφερε ότι οι ΗΠΑ ήταν υπεύθυνες για τα πλήγματα.

Τι προβλέπει το διεθνές δίκαιο

Το Ιράν κατηγόρησε τις ΗΠΑ για διάπραξη εγκλημάτων πολέμου μετά το πρόσφατο μπαράζ επιθέσεων, με τον Ιρανό Υπουργό Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, να δηλώνει ότι τα πλήγματα σε αυτό που περιέγραψε ως «ζωτικές υποδομές» της χώρας, παράλληλα με τις επανειλημμένες απειλές των ΗΠΑ να στοχεύσουν γέφυρες και ενεργειακές εγκαταστάσεις, αποδεικνύουν «την εγκληματική πρόθεση της άρχουσας τάξης των ΗΠΑ να διαπράξει ειδεχθή εγκλήματα».

Σε δήλωσή του που δημοσιεύτηκε στο Telegram, ο Αραγτσί ανέφερε ότι οι επιθέσεις αποτελούν «κατάφωρη παραβίαση του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και των θεμελιωδών αρχών του διεθνούς δικαίου».

Πρόσθεσε ότι συνιστούν «σοβαρά διεθνή εγκλήματα» βάσει του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου, συμπεριλαμβανομένων των τεσσάρων Συμβάσεων της Γενεύης του 1949, συμπληρώνοντας ότι «όλες οι κυβερνήσεις υποχρεούνται να διώκουν και να τιμωρούν όσους διαπράττουν τέτοια εγκλήματα».

Το αν τα πλήγματα παραβιάζουν το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο, ωστόσο, εξαρτάται από παράγοντες που είναι συχνά δύσκολο να προσδιοριστούν εν μέσω μιας εν εξελίξει σύρραξης.

Βάσει των Συμβάσεων της Γενεύης, τα πολιτικά αντικείμενα προστατεύονται από επιθέσεις, εκτός εάν συμβάλλουν στη στρατιωτική δράση.

Αυτό μπορεί να δημιουργήσει μια νομική γκρίζα ζώνη, όπου οι στρατοί συχνά προσπαθούν να δικαιολογήσουν τις επιθέσεις σε πραγματικό χρόνο, παρόλο που αυτές συχνά διαπιστώνεται εκ των υστέρων ότι αποτελούν εγκλήματα πολέμου. Ο Τζόελ Ρέιμπερν, συνταξιούχος συνταγματάρχης του αμερικανικού στρατού και ανώτερος συνεργάτης στο Ινστιτούτο Χάντσον, δήλωσε στο Al Jazeera ότι οι στρατιωτικοί νομικοί της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ (CENTCOM) και άλλων υπηρεσιών ενδέχεται να έχουν εγκρίνει αυτούς τους στόχους ως «διπλής χρήσης» – δηλαδή πολιτικές υποδομές που θα μπορούσαν ενδεχομένως να χρησιμοποιηθούν και για στρατιωτικούς σκοπούς.

Το Ιράν, από την πλευρά του, επισημαίνει το ανθρώπινο κόστος ως απόδειξη ότι οι πολίτες υφίστανται το κύριο βάρος της αμερικανικής εκστρατείας. Οι ιρανικές αρχές αναφέρουν ότι 3.468 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους μεταξύ 28 Φεβρουαρίου και 7 Ιουνίου κατά την πρώτη φάση του πολέμου. Από τότε που επαναλήφθηκαν οι εχθροπραξίες, μετά τη συνάντηση Τεχεράνης και Ουάσιγκτον στην Ελβετία στις 22 Ιουνίου, το Ιράν αναφέρει ότι άλλοι 38 πολίτες έχουν σκοτωθεί και περισσότεροι από 400 έχουν τραυματιστεί σε αμερικανικές επιθέσεις.

Στρατηγική σημασία

Η κυβέρνηση Τραμπ υποστηρίζει ότι τα πλήγματα αποσκοπούν στην αποδυνάμωση της ικανότητας του Ιράν να απειλεί τη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ, μιας από τις σημαντικότερες θαλάσσιες εμπορικές οδούς παγκοσμίως.

Η CENTCOM έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι οι επιχειρήσεις της στοχεύουν «ιρανικά κέντρα διοίκησης, θέσεις αεράμυνας, πυραυλικές δυνατότητες και συστήματα drones, καθώς και εγκαταστάσεις παράκτιας επιτήρησης» που χρησιμοποιούνται για να απειλούν πλοία τα οποία διέρχονται από τη στρατηγική θαλάσσια δίοδο.

Ωστόσο, τα τελευταία πλήγματα επικεντρώνονται όλο και περισσότερο σε πολιτικές υποδομές, εγείροντας ερωτήματα για το αν η Ουάσιγκτον ακολουθεί μια ευρύτερη στρατηγική με σκοπό να αυξήσει την πίεση προς την Τεχεράνη, πέρα από την αποδυνάμωση των ενόπλων δυνάμεών της.

Ο Μαρκ Χίλμπορν, ανώτερος λέκτορας στη Σχολή Σπουδών Ασφάλειας του King’s College στο Λονδίνο, δήλωσε στο Al Jazeera ότι, ενώ οι ΗΠΑ θα υπερασπιστούν τα πλήγματά τους επιχειρηματολογώντας ότι πολλοί από τους στόχους έχουν και στρατιωτική χρησιμότητα, «σίγουρα θα επηρεάσουν τους πολίτες» και «πράγματι ξεφεύγουν από τους καθαρά στρατιωτικούς στόχους».

Ο Χίλμπορν πρόσθεσε ότι οι γέφυρες έχουν βρεθεί στο επίκεντρο επειδή στηρίζουν τη στρατιωτική επιμελητεία του Ιράν στα νότια της χώρας.

«Οι γέφυρες είναι ιδιαίτερα σημαντικές για τη στρατιωτική εφοδιαστική αλυσίδα και τις επιχειρήσεις, καθώς επιτρέπουν στο Ιράν να μεταφέρει εξοπλισμό προς τον νότο. Η επίθεση σε γέφυρες θα υπονόμευε, επομένως, την ικανότητα του Ιράν να παρεμβαίνει στη ναυσιπλοΐα στα στενά και να συντηρεί τις επιχειρήσεις εκεί».

Ανέφερε επίσης ότι μια άλλη γέφυρα που επλήγη στο βορειοανατολικό Ιράν νωρίτερα αυτόν τον μήνα αποτελεί μέρος ενός σημαντικού εμπορικού διαδρόμου που συνδέεται με την Πρωτοβουλία της Κίνας «Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος».

«Επομένως, [η γέφυρα] έχει πραγματική οικονομική αξία και επιτρέπει στο Ιράν να παρακάμπτει κάποιες από τις κυρώσεις, εμπορευόμενο πετρέλαιο για παράδειγμα, ενώ υποστηρίζεται επίσης ότι κρίσιμα εξαρτήματα του εξοπλιστικού του προγράμματος φτάνουν μέσω αυτής της διαδρομής. Οι ΗΠΑ ισχυρίστηκαν ότι η κίνηση σε αυτή τη διαδρομή είχε τριπλασιαστεί μετά τον ναυτικό αποκλεισμό».

«Όσον αφορά τη στρατηγική λογική, θα έλεγα ότι αυτές οι επιθέσεις αφορούν κυρίως την επιβολή του ναυτικού αποκλεισμού, την υπονόμευση της στρατιωτικής εφοδιαστικής αλυσίδας και, γενικότερα, την άσκηση πίεσης προς το Ιράν για την επίτευξη μιας διευθέτησης».

Γιατί έχει σημασία ο νότος

Πολλά από τα πρόσφατα πλήγματα έχουν επικεντρωθεί στο Μπαντάρ Αμπάς, έδρα τόσο του τακτικού ναυτικού του Ιράν όσο και του ναυτικού κλάδου του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC).

Με θέα στα Στενά του Ορμούζ, το λιμάνι κατέχει μία από τις πιο στρατηγικές θέσεις στον Κόλπο. Περισσότερο από το 90% των εξαγωγών αργού πετρελαίου του Ιράν διέρχονταν στο παρελθόν από τα στενά, καθιστώντας το Μπαντάρ Αμπάς κεντρικής σημασίας, τόσο στρατιωτικά όσο και οικονομικά, για την αύξηση των εσόδων του από το εμπόριο.

Ο Άλεξ Αλφιράζ Σέερς, στρατιωτικός αναλυτής με έδρα το Λονδίνο, δήλωσε στο Al Jazeera ότι η επέκταση των επιθέσεων πέρα από τις συμβατικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις θα μπορούσε να υποδηλώνει μια ευρύτερη αλλαγή στην αμερικανική στρατηγική.

«Επειδή οι Ηνωμένες Πολιτείες γίνονται όλο και πιο απογοητευμένες, ιδιαίτερα ο πρόεδρος Τραμπ, και ως εκ τούτου οδηγούνται σε μεγαλύτερη νευρικότητα, θα μπορούσαμε να βρισκόμαστε στα πρώτα στάδια προετοιμασίας για κάτι όπως μια περιορισμένη χερσαία εισβολή σε αυτά τα στρατηγικά φυλάκια, αλλά και στο ίδιο το έδαφος του Ιράν».

Οι επιθέσεις έχουν επεκταθεί πέρα από γέφυρες και συγκοινωνιακές οδούς σε εγκαταστάσεις ύδρευσης, χώρους αποθήκευσης τροφίμων και υποδομές ηλεκτροδότησης - περιουσιακά στοιχεία που θα μπορούσαν να αποβούν κρίσιμα εάν οι ΗΠΑ προετοιμάζονταν για μια χερσαία επιχείρηση στο νότιο Ιράν.

Ο Σάιμον Μέιμπον, καθηγητής διεθνών σχέσεων στο Πανεπιστήμιο του Λάνκαστερ, δήλωσε στο Al Jazeera ότι το μοτίβο των πληγμάτων θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως «ενδεχομένως προπομπός μιας χερσαίας εισβολής», επισημαίνοντας την αυξανόμενη ρητορική στις ΗΠΑ που υποδηλώνει ότι η διασφάλιση των Στενών του Ορμούζ και της νότιας ακτογραμμής του Ιράν ίσως απαιτήσει επίγειες δυνάμεις.

«Ωστόσο, δεν θεωρώ ότι αυτό είναι το πιθανό σενάριο, με την έννοια ότι θα ήταν εξαιρετικά καταστροφικό και μια λανθασμένη ανάγνωση της κατάστασης εκ μέρους των ΗΠΑ», πρόσθεσε. Σε αυτό το στάδιο, ο Μέιμπον εκτίμησε ότι οι επιθέσεις είχαν περισσότερο ως στόχο να εντείνουν την πίεση στην Τεχεράνη και να «την οδηγήσουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων», σημειώνοντας ότι προηγούμενοι γύροι κλιμάκωσης ακολουθήθηκαν τελικά από την επανέναρξη της διπλωματίας.

Προειδοποίησε, ωστόσο, ότι τα πλήγματα σε πολιτικές υποδομές δεν θα έστρεφαν απαραίτητα τον ιρανικό πληθυσμό εναντίον της κυβέρνησής του. Αντίθετα, ανέφερε ότι τέτοιες επιθέσεις θα μπορούσαν να ενισχύσουν το αφήγημα της Τεχεράνης ότι η Ουάσιγκτον προκαλεί εσκεμμένα δεινά στους Ιρανούς πολίτες.

«Οι αμερικανικές επιθέσεις σε πολιτικές υποδομές δεν θα εκλαμβάνονταν ως κάτι αρνητικό για το καθεστώς», δήλωσε ο Μέιμπον. «Θα θεωρούνταν, όσον αφορά τους Ιρανούς, ως η συνήθης πρακτική των ΗΠΑ να στοχοποιούν αμάχους».

Προειδοποίησε επίσης ότι η αντιπαράθεση θα μπορούσε να γίνει σημαντικά πιο καταστροφική. «Έχουμε δει ρητορική από τον Τραμπ που ίσως δείχνει μια πιο σκοτεινή τροπή των γεγονότων, όπου οι στόχοι θα μπορούσαν να μετατοπιστούν από τις στρατιωτικές τοποθεσίες σε άλλες που θα είχαν πιο ολέθριες συνέπειες για τον ιρανικό λαό».

Διαβάστε ακόμη

Προαναγγελία χερσαίας εισβολής; Γιατί οι ΗΠΑ σφυροκοπούν πολιτικές υποδομές του Ιράν

ΣΥΡΙΖΑ: Απέσυρε την υποψηφιότητά του ο Πολάκης για την προεδρία της ΚΟ - Η δήλωσή του

Στην Ελλάδα εκδίδεται ο βασικός κατηγορούμενος για τη δολοφονία του Βρετανού τουρίστα στη Ζάκυνθο

Ανατροπή στην αρχαιολογία: Ο «Σαμάνος» της Εποχής του Χαλκού ήταν τελικά γυναίκα και μεταλλουργός