Ακραίο: Ανήσυχοι οι επιστήμονες μετά από δύο διαδοχικές πυρκαγιές στη Γροιλανδία

Οι επιστήμονες εξέφρασαν ανησυχία μετά την εκδήλωση δύο δασικών πυρκαγιών μέσα σε διάστημα μίας εβδομάδας στο αρκτικό νησί της Γροιλανδίας νωρίτερα αυτόν τον μήνα. Σύμφωνα με δορυφορικές εικόνες, φωτιές έκαιγαν κοντά στο Σισιμιούτ, τη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Γροιλανδίας και δημοφιλή τουριστικό προορισμό, στις 14 και 15 Ιουνίου, ενώ μια δεύτερη πυρκαγιά ξέσπασε στις 17 Ιουνίου στο Κουγιάλεκ, στο νότιο άκρο του νησιού.

Παρόλο που το μεγαλύτερο μέρος της Γροιλανδίας, μιας σε μεγάλο βαθμό αυτόνομης περιοχής, καλύπτεται από τεράστια στρώματα πάγου και πυκνούς παγετώνες, ένα σημαντικό τμήμα της είναι απαλλαγμένο από πάγο και καλύπτεται από τούνδρα. Οι πυρκαγιές σε αυτές τις περιοχές είναι σπάνιες, αλλά γίνονται ολοένα και συχνότερες.

Το γεγονός ότι δύο πυρκαγιές εκδηλώθηκαν τόσο νωρίς μέσα στο καλοκαίρι είναι ιδιαίτερα ασυνήθιστο. «Οι πυρκαγιές βλάστησης στα μεγάλα βόρεια γεωγραφικά πλάτη εμφανίζονται συνήθως τον Ιούλιο και τον Αύγουστο», δήλωσε στον Guardian ο δρ Μαρκ Πάρινγκτον, ανώτερος επιστήμονας της Υπηρεσίας Παρακολούθησης της Ατμόσφαιρας Copernicus.

Η «εχθρικές» συνθήκες της παρούσας συγκυρίας

Η Σόνια Ντίαζ, επιστήμονας στη Μονάδα Έρευνας Περιβαλλοντικών Αλλαγών του Πανεπιστημίου του Ελσίνκι, η οποία πραγματοποίησε επιτόπια έρευνα στη Γροιλανδία μετά από μια μεγάλη πυρκαγιά το 2019, δήλωσε ότι η χρονική στιγμή δεν ήταν πρωτοφανής, αλλά της φάνηκε «πραγματικά εντυπωσιακό» να βλέπει το νησί να καίγεται τόσο νωρίς μέσα στη χρονιά. «Οι υγρές συνθήκες και το χιόνι δεν ευνοούν την ανάφλεξη και την εξάπλωση των πυρκαγιών», είπε. «Οι συνθήκες πρέπει να είναι αρκετά θερμές και ξηρές».

Ο Ινούνγκουακ Έιγκιλ Λούντμπλαντ, υπεύθυνος έκτακτης ανάγκης του δήμου Κεκκάτα, στον οποίο ανήκει το Σισιμιούτ, δήλωσε ότι οι πυρκαγιές εκεί ξέσπασαν επειδή «κάποιος χρησιμοποίησε τη φωτιά απερίσκεπτα. Δεν είχαμε πολύ χιόνι τον φετινό χειμώνα και στη συνέχεια σημειώθηκαν πολύ λίγες βροχοπτώσεις, γι' αυτό και το έδαφος είναι εξαιρετικά ξηρό».

Ο Μίκι Σίκεμσεν, υπεύθυνος έκτακτης ανάγκης του δήμου Κουγιάλεκ, δήλωσε ότι η άμεση αιτία της πυρκαγιάς δεν έχει ακόμη εξακριβωθεί, αλλά πρόσθεσε: «Οι καιρικές συνθήκες στην περιοχή ήταν ασυνήθιστα ξηρές φέτος και δεν έχουμε σημειώσει σημαντικές βροχοπτώσεις από τον Μάιο, γεγονός που έχει αφήσει τη βλάστηση πολύ ξηρή και εξαιρετικά εύφλεκτη». Ο ανθρωπολόγος Πέλε Τέισνερ, αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Γροιλανδίας, δήλωσε ότι η ξηρότητα του εδάφους σημαίνει πως «είναι πιθανό να αναμένονται περισσότερες πυρκαγιές».

Μελέτη για τις πυρκαγιές στις περιοχές της δυτικής Γροιλανδίας που δεν καλύπτονται από πάγο δεν κατέγραψε καμία πυρκαγιά από το 1995 έως το 2007. Ωστόσο, κατέγραψε 21 ξεχωριστά περιστατικά μεταξύ 2008 και 2020, συμπεριλαμβανομένων μεγάλων πυρκαγιών το 2017 και το 2019. Η κλιματική αλλαγή έχει θερμάνει την Αρκτική τέσσερις φορές ταχύτερα από τον υπόλοιπο πλανήτη. Ο Πάρινγκτον δήλωσε ότι είναι «δύσκολο» να προσδιοριστεί γιατί οι τελευταίες πυρκαγιές εκδηλώθηκαν νωρίτερα από το συνηθισμένο, αλλά τα δεδομένα του Copernicus δείχνουν «ασυνήθιστα υψηλές» θερμοκρασίες αέρα, οι οποίες μπορούν να κάνουν τη βλάστηση πιο εύφλεκτη. «Ωστόσο, οι πυρκαγιές εξακολουθούν να χρειάζονται μια πηγή ανάφλεξης», πρόσθεσε.

Γιατί οι πυρκαγιές σε αρκτική τούνδρα είναι οικολογικές «βόμβες»

Οι πυρκαγιές που καίνε τυρφώδη εδάφη στην αρκτική τούνδρα μπορούν να απελευθερώσουν μεγάλες ποσότητες άνθρακα στην ατμόσφαιρα, επιταχύνοντας την υπερθέρμανση του πλανήτη, η οποία με τη σειρά της ευνοεί την εξάπλωση των πυρκαγιών. Παρότι οι πυρκαγιές στη Γροιλανδία είναι μικρές σε σύγκριση με άλλες στον κόσμο, η έρευνα της Ντίαζ δείχνει ότι η ποσότητα άνθρακα που απελευθερώνεται ανά τετραγωνικό μέτρο είναι πολύ μεγαλύτερη από ό,τι είχε αναφερθεί προηγουμένως για άλλες πυρκαγιές στην τούνδρα. Η έρευνα, η οποία βρίσκεται ακόμη υπό αξιολόγηση από ομότιμους επιστήμονες, υποδηλώνει επίσης ότι ο άνθρακας αυτός είναι πολύ παλιός, καθώς παρέμενε αποθηκευμένος στο έδαφος για εκατοντάδες έως χιλιάδες χρόνια.

Ο σύζυγός της, Λούκας Ντίαζ, Βραζιλιάνος μηχανικός περιβάλλοντος στο Vrije Universiteit Amsterdam, ο οποίος συμμετείχε επίσης στην αποστολή για τη μελέτη της πυρκαγιάς του 2019, είπε ότι όταν είδε μια αγγελία για ερευνητική θέση σχετική με τέτοιες πυρκαγιές, στο πλαίσιο ενός προγράμματος με τίτλο «Fire in the Land of Ice» («Φωτιά στη Χώρα του Πάγου»), το πρώτο πράγμα που του ήρθε στο μυαλό ήταν η τηλεοπτική σειρά Game of Thrones. «Η γενική εικόνα που έχουν οι περισσότεροι για τη Γροιλανδία είναι ότι πρόκειται για τη χώρα του πάγου - και αυτό είναι αλήθεια, αφού το μεγαλύτερο μέρος της καλύπτεται από πάγο - όμως υπάρχουν και περιοχές χωρίς πάγο, καλυμμένες από τούνδρα», είπε. «Αυτές οι περιοχές μπορούν να αναφλεχθούν και να καούν».

Οι ερευνητές, που γνωρίστηκαν κατά τη διάρκεια αποστολής μελέτης πυρκαγιών στον Καναδά, ταξίδεψαν στη Γροιλανδία το 2024 στο πλαίσιο έργου που χρηματοδοτήθηκε από το Ερευνητικό Συμβούλιο της Φινλανδίας, με στόχο τη συλλογή δεδομένων από τη δεύτερη μεγαλύτερη πυρκαγιά της χώρας. Τα αποτελέσματα προορίζονται να βελτιώσουν τα παγκόσμια μοντέλα πρόβλεψης πυρκαγιών, τα οποία μέχρι σήμερα δεν έχουν εκπαιδευτεί επαρκώς σε πυρκαγιές της Αρκτικής.

Οι καιρικές συνθήκες που ευνοούν τις πυρκαγιές γίνονται ολοένα και συχνότερες εξαιτίας της καύσης ορυκτών καυσίμων και της καταστροφής της φύσης, που έχουν αυξήσει τη μέση θερμοκρασία του πλανήτη κατά 1,3 βαθμούς Κελσίου. «Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε χρόνο τα πράγματα θα γίνονται χειρότερα και θα έχουμε ολοένα και περισσότερες πυρκαγιές», δήλωσε ο Λούκας Ντίαζ. «Αυτό που βλέπουμε είναι ότι, συνολικά, οι συνθήκες που δημιουργούν ένα περιβάλλον ευνοϊκό για την εκδήλωση πυρκαγιών γίνονται ολοένα και πιο συχνές».

Διαβάστε ακόμη

Σε πύρινο κλοιό η Ευρώπη: Καταρρέουν οι υποδομές από τον ιστορικό καύσωνα - «Φωτιά» στις τιμές του ρεύματος

Τρόμος από συμμορίες ανηλίκων στο Περιστέρι: Κυκλοφορούν με μαχαίρια και σιδερογροθιές

Ακραίο: Ανήσυχοι οι επιστήμονες μετά από δύο διαδοχικές πυρκαγιές στη Γροιλανδία

Μεγάλη διαρροή στη Meta: Άφησε εκτεθειμένες μέχρι και τις ιδιωτικές συνομιλίες των υπαλλήλων της