Πόσο καιρό μπορεί το Ιράν να αντέξει τον αμερικάνικο αποκλεισμό στα Στενά του Ορμούζ;

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ υποστήριξε σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social ότι το Ιράν «καταρρέει οικονομικά» και δήλωσε πως η χώρα χάνει εκατομμύρια δολάρια ημερησίως εξαιτίας του ναυτικού αποκλεισμού που έχει επιβάλει η Ουάσιγκτον στα ιρανικά λιμάνια.Σύμφωνα με ανάλυση του Al Jazeera, ο αμερικανικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών ξεκίνησε στις 14:00 GMT στις (13/04). Έκτοτε, οι ΗΠΑ έχουν ανοίξει πυρ και καταλάβει δεξαμενόπλοιο με ιρανική σημαία κοντά στο Στενό του Ορμούζ, ενώ έχουν ανακατευθύνει πλοία στην ανοικτή θάλασσα που μετέφεραν φορτία προς ή από το Ιράν. Οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις χαρακτήρισαν τις ενέργειες αυτές «παράνομη πράξη» που «ισοδυναμεί με πειρατεία».405938_1Σε απάντηση, η Τεχεράνη έκλεισε το Στενό του Ορμούζ για όλα τα ξένα πλοία και κατέλαβε αρκετά πλοία ξένης σημαίας, ενώ προηγουμένως επέτρεπε τη διέλευση ορισμένων πλοίων που θεωρούνταν «φιλικά».Αντίμετρα του Ιράν και όροι για εκεχειρίαΣτις (19/04), ο πρώτος αντιπρόεδρος του Ιράν, Μοχάμαντ Ρεζά Αρέφ δήλωσε ότι «η ασφάλεια του Στενού του Ορμούζ δεν παρέχεται δωρεάν», προσθέτοντας ότι δεν μπορεί κανείς να περιορίζει τις ιρανικές εξαγωγές πετρελαίου και ταυτόχρονα να αναμένει ελεύθερη ασφάλεια για τους άλλους. Τόνισε ότι η επιλογή είναι σαφής είτε μια ελεύθερη αγορά πετρελαίου για όλους είτε το ενδεχόμενο σημαντικού κόστους για όλους, ενώ υπογράμμισε ότι η σταθερότητα στις διεθνείς τιμές ενέργειας εξαρτάται από τον τερματισμό της οικονομικής και στρατιωτικής πίεσης κατά του Ιράν.Σε νέα δήλωση, ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου και επικεφαλής διαπραγματευτής για την κατάπαυση του πυρός, Μοχάμαντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, ανέφερε ότι μια πλήρης εκεχειρία μπορεί να λειτουργήσει μόνο εάν αρθεί ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός.Αναλυτές εκτιμούν ότι ο αποκλεισμός πλήττει την ιρανική οικονομία, ωστόσο θεωρούν ότι η χώρα διαθέτει την οικονομική και πολιτική αντοχή για να τον αντέξει.Το πετρέλαιο στο επίκεντρο της σύγκρουσηςΤο Ιράν εξάγει πετρέλαιο, φυσικό αέριο και άλλα προϊόντα όπως πετροχημικά, πλαστικά και αγροτικά προϊόντα δια θαλάσσης. Ο αποκλεισμός των λιμανιών και του Στενού του Ορμούζ επηρεάζει άμεσα το εμπόριο αυτό.Λίγο μετά την έναρξη του πολέμου ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, η Τεχεράνη προχώρησε ουσιαστικά στο κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ, μέσω του οποίου διέρχεται περίπου το 20 τοις εκατό των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου σε καιρό ειρήνης.Η σχεδόν πλήρης διακοπή της διέλευσης από το κρίσιμο αυτό πέρασμα εκτόξευσε τις διεθνείς τιμές ενέργειας. Παράλληλα, το Ιράν συνέχισε να εξάγει τα δικά του ενεργειακά προϊόντα μέσω της περιοχής.Οι εξαγωγές πετρελαίου μέσω του Στενού αντιστοιχούν περίπου στο 80 τοις εκατό των συνολικών εξαγωγών του Ιράν. Σύμφωνα με στοιχεία της Kpler, η χώρα εξήγαγε 1,84 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως τον Μάρτιο και 1,71 εκατομμύρια μέχρι στιγμής τον Απρίλιο, επίπεδα υψηλότερα από τον μέσο όρο του 2025.Από τις (15/03) έως τις (14/04) εξήγαγε πάνω από 55 εκατομμύρια βαρέλια. Η τιμή του ιρανικού πετρελαίου δεν έπεσε κάτω από τα 90 δολάρια το βαρέλι, ενώ συχνά ξεπέρασε τα 100 δολάρια. Με βάση αυτά τα επίπεδα, τα έσοδα του Ιράν ξεπέρασαν τα 4,9 δισεκατομμύρια δολάρια τον τελευταίο μήνα, περίπου 40 τοις εκατό περισσότερα σε σχέση με την περίοδο πριν από τον πόλεμο.Η διακοπή αυτών των εσόδων αποτελεί βασικό στόχο του αμερικανικού αποκλεισμού.Αντοχές της Τεχεράνης και αβεβαιότητα για τη διάρκεια της κρίσηςΑναλυτές επισημαίνουν ότι το Ιράν διαθέτει αποθέματα πετρελαίου σε δεξαμενόπλοια που λειτουργούν ως πλωτές αποθήκες, ενώ εκτιμάται ότι είχε περίπου 127 εκατομμύρια βαρέλια αποθηκευμένα ήδη από τον Φεβρουάριο. Ωστόσο, ο αποκλεισμός εξακολουθεί να ασκεί σημαντική πίεση.Παράλληλα, παραμένει ασαφές πόσο αποτελεσματικός είναι ο αποκλεισμός και πόσα πλοία καταφέρνουν να τον παρακάμψουν, καθώς και για πόσο διάστημα οι ΗΠΑ μπορούν να τον διατηρήσουν.Στο εσωτερικό των ΗΠΑ, ο Τραμπ αναμένεται να αντιμετωπίσει πολιτικές πιέσεις, καθώς η νομοθεσία περιορίζει τη διάρκεια στρατιωτικών επιχειρήσεων χωρίς την έγκριση του Κογκρέσου.Την ίδια στιγμή, η Κίνα έχει εκφράσει έντονη αντίθεση στις παρεμβάσεις σε πλοία που μεταφέρουν κινεζικά φορτία, ενώ το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ επηρεάζει αρνητικά συμμάχους των ΗΠΑ, αυξάνοντας την πίεση προς την Ουάσιγκτον.Παρά τις δυσκολίες, εκτιμάται ότι το Ιράν μπορεί να συνεχίσει να έχει έσοδα για αρκετούς μήνες από πετρέλαιο που ήδη βρίσκεται εν πλω. Υπολογίζεται ότι μεταξύ 160 και 170 εκατομμυρίων βαρελιών βρίσκονται σε δεξαμενόπλοια ανά τον κόσμο και αναμένουν παράδοση, γεγονός που θα μπορούσε να διασφαλίσει εισροές μέχρι και τον Αύγουστο.Παράλληλα, η Τεχεράνη έχει επιβάλει σύστημα διοδίων για τη διέλευση από το Στενό του Ορμούζ, αποκομίζοντας επιπλέον έσοδα, αν και τα ακριβή ποσά παραμένουν άγνωστα.Στο πολιτικό πεδίο, η ιρανική ηγεσία απορρίπτει τους ισχυρισμούς περί εσωτερικών διαιρέσεων και προβάλλει εικόνα ενότητας, τονίζοντας ότι σε περιόδους κρίσης η χώρα λειτουργεί ως ένα σώμα.Στρατιωτικά, το Ιράν έχει επιδείξει ανθεκτικότητα μέσω ασύμμετρων τακτικών, όπως κυβερνοεπιθέσεις, υποστήριξη συμμαχικών ομάδων και παρεμβάσεις σε ενεργειακές υποδομές.Αναλυτές εκτιμούν ότι η Τεχεράνη μπορεί να αντέξει για μεγάλο χρονικό διάστημα υπό πίεση, ενδεχομένως περισσότερο από όσο υπολογίζει η Ουάσιγκτον, καθώς αντιμετωπίζει τη σύγκρουση ως ζήτημα επιβίωσης.