Ανάλυση Politico: Δεν είναι μόνο το πετρέλαιο - Πώς πλησιάζει επικίνδυνα ο πληθωρισμός του Ορμούζ

Οι αυξήσεις επηρεάζουν τους ημιαγωγούς, τα λιπάσματα, ακόμη και τα... μπαλόνια για παιδικά πάρτι

🕛 χρόνος ανάγνωσης: 6 λεπτά ┋ 🗣️ Ανοικτό για σχολιασμό

Ο πόλεμος με το Ιράν δεν επηρεάζει μόνο τις τιμές των καυσίμων, αλλά και μια ευρεία γκάμα προϊόντων και κλάδων, σύμφωνα με το Politico.

Αναλυτικότερα, τη στιγμή που μεγάλο μέρος του πλανήτη επικεντρώνεται στο πώς το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν πλήττει τις παγκόσμιες ενεργειακές αγορές, άλλοι κρίσιμοι τομείς της οικονομίας κινδυνεύουν να βρεθούν αντιμέτωποι με παρόμοια κύματα ανατιμήσεων.

Τα Στενά του Ορμούζ, αποτελούν βασική θαλάσσια οδό μεταφοράς τόσο για το ήλιο όσο και για τα λιπάσματα, δηλαδή δύο προϊόντα με τεράστια σημασία για την οικονομία. Οι τιμές αυτών των προιόντων έχουν ήδη σημειώσει αύξηση, καθώς τα πλοία σχηματίζουν «μποτιλιάρισμα» και στις δύο πλευρές του περάσματος.

«Όσο περισσότερο διαρκεί αυτή η κατάσταση, τόσο πιο σοβαρές θα είναι οι επιπτώσεις»

«Όσο περισσότερο διαρκεί αυτή η κατάσταση, τόσο πιο σοβαρές θα είναι οι επιπτώσεις», προειδοποιεί ο Ριτς Γκότβαλντ, διευθύνων σύμβουλος της Compressed Gas Association.

Περίπου το ένα τρίτο της παγκόσμιας παραγωγής τόσο του ηλίου όσο και των λιπασμάτων, περνά από τα Στενά του Ορμούζ, ενώ σύμφωνα με την American Farm Bureau Federation, σχεδόν το μισό της παγκόσμιας παραγωγής ουρίας - ενός αζωτούχου λιπάσματος - καθώς και περίπου το ένα τρίτο της αμμωνίας, διακινούνται μέσω του συγκεκριμένου θαλάσσιου περάσματος.

Ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι οι τιμές ήδη εκτινάσσονται, καθώς η προσφορά μειώνεται από τη στιγμή που πολλοί αγρότες ξεκινούν τις ανοιξιάτικες καλλιέργειες. Η τιμή της ουρίας έχει αυξηθεί κατά 30% από τη στιγμή που η κυβέρνηση Τραμπ ξεκίνησε τους βομβαρδισμούς κατά του Ιράν, σύμφωνα με το Fertilizer Institute.

Παράλληλα, οι τιμές του ηλίου στη λεγόμενη «αγορά άμεσης παράδοσης» έχουν διπλασιαστεί από την έναρξη του πολέμου, όπως επισημαίνει ο Ανίς Καπάντια, διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας ερευνών αγοράς AKAP Energy.

Ακόμη, η κρατική ενεργειακή εταιρεία του Κατάρ, διέκοψε την παραγωγή υγροποιημένου φυσικού αερίου τις πρώτες ημέρες της σύγκρουσης, ενώ εκτιμάται ότι θα χρειαστούν μήνες για να αποκατασταθεί πλήρως η λειτουργία των εγκαταστάσεων. Το Κατάρ αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παραγωγούς ηλίου παγκοσμίως, καθώς το αέριο αυτό παράγεται ως υποπροϊόν της επεξεργασίας υγροποιημένου φυσικού αερίου.

Πίεση στην αγορά ηλίου

Η βιομηχανία ημιαγωγών εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το ήλιο, το οποίο χρησιμοποιείται για την αποτροπή ανεπιθύμητων χημικών αντιδράσεων κατά την παραγωγική διαδικασία. Παράλληλα, οι μαγνητικοί τομογράφοι χρειάζονται ήλιο για να ψύχουν τους ισχυρούς μαγνήτες που επιτρέπουν τη λειτουργία τους. Το αέριο χρησιμοποιείται επίσης ευρέως στις συγκολλήσεις, ενώ τα μπαλόνια για πάρτυ αντιστοιχούν περίπου στο 10% έως 20% της αγοράς.

Τυχόν διαταραχές ή σημαντικές αυξήσεις τιμών στην παραγωγή ημιαγωγών θα μπορούσαν να επηρεάσουν μια τεράστια γκάμα προϊόντων: από υπολογιστές και smartphones μέχρι αυτοκίνητα και ιατρικό εξοπλισμό.

«Ένα μεγάλο μέρος της παγκόσμιας οικονομίας δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς ημιαγωγούς - και ημιαγωγοί δεν μπορούν να κατασκευαστούν χωρίς ήλιο», σημειώνει ο Γκότβαλντ. «Αυτό πιθανότατα θα δημιουργήσει ισχυρές πολιτικές πιέσεις από πολλές χώρες».

Σύμφωνα με τον Καπάντια, οι πιέσεις στην αγορά ηλίου θα διαρκέσουν για μήνες, καθώς εγκαταστάσεις φυσικού αερίου στο Κατάρ υπέστησαν ζημιές στις συγκρούσεις. Ακόμη και αν τα Στενά ανοίξουν άμεσα, θα χρειαστεί χρόνος για να επανέλθει η εφοδιαστική αλυσίδα, καθώς το ήλιο μεταφέρεται σε ειδικά δοχεία που ψύχονται περίπου στους -273 βαθμούς Κελσίου.

«Η κατάσταση είναι τεράστιας κλίμακας», τονίζει. «Και το πρόβλημα είναι ότι το ήλιο αποθηκεύεται πολύ δύσκολα. Σε αντίθεση με το πετρέλαιο ή το φυσικό αέριο, δεν υπάρχουν μεγάλα αποθέματα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε περιόδους έλλειψης».

Οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν ο μεγαλύτερος παραγωγός ηλίου στον κόσμο, με το Κατάρ να ακολουθεί. Ωστόσο, οι τιμές αναμένεται να αυξηθούν και στην αμερικανική αγορά, ενώ ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ δήλωσε ότι «το διαχειριζόμαστε, δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας»..

Από την πλευρά του, ο υπουργός Ενέργειας Κρις Ράιτ εκτίμησε ότι το πέρασμα δεν θα ανοίξει πριν από το τέλος του μήνα. Σύμφωνα με τον διευθύνοντα σύμβουλο της εταιρείας IndexBox, Αλεξάντρ Ρομανένκο, το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ για ένα μήνα, θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέες αυξήσεις τιμών κατά 10% έως 20%. Αν η κατάσταση διαρκέσει δύο μήνες, οι αυξήσεις ενδέχεται να φτάσουν το 25% έως 50%.

«Αν οι διαταραχές παραταθούν για τρεις μήνες, θα δούμε πραγματικές ελλείψεις σε πολλές περιοχές του κόσμου, ιδιαίτερα σε τμήματα της Ευρώπης και της Ασίας», προειδοποιεί.

Ανησυχία αγροτών για νέα άνοδο στις τιμές

Οι αγρότες στις ΗΠΑ βρίσκονται αντιμέτωποι τόσο με το αυξημένο κόστος των καυσίμων, όσο και με την ραγδαία αύξηση των τιμών των λιπασμάτων, σημείωσε σε επιστολή του προς τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, ο πρόεδρος της American Farm Bureau Federation, Ζίπι Ντιβάλ.

Ο ίδιος μάλιστα, προειδοποίησε ότι, οι αυξήσεις αυτές, ενδέχεται να ενισχύσουν τον πληθωρισμό στην αμερικανική οικονομία, αλλά και να δημιουργήσουν ζητήματα εθνικής ασφάλειας εάν οι ελλείψεις μειώσουν την αγροτική παραγωγή και εκτινάξουν τις τιμές των τροφίμων.

«Τα σοκ στην εφοδιαστική αλυσίδα αναμένεται να ωθήσουν ακόμη ψηλότερα τις ήδη ιστορικά υψηλές τιμές των αγροτικών εισροών, σε μια περίοδο που τα περιθώρια κέρδους των αγροτών είναι εξαιρετικά περιορισμένα», σημείωσε.

Αν και οι Ηνωμένες Πολιτείες παράγουν ορισμένα είδη λιπασμάτων, δεν μπορούν να κόψουν εντελώς τις εισαγωγές, μιας και ένα σημαντικό μέρος τους, εισάγεται από το εξωτερικό, όπως για παράδειγμα,το 97% του καλίου που χρησιμοποιείται στη χώρα, το 18% του αζώτου και το 13% των φωσφορικών.

«Ανησυχούμε βαθιά ότι αν δεν υπάρξει άμεση δράση, μπορεί να προκύψουν διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα τροφίμων αντίστοιχες με εκείνες του 2022, όταν ο πληθωρισμός των τιμών τροφίμων έφτασε σε υψηλό 40 ετών», προειδοποίησε ο Ντιβάλ.

«Οι αποθήκες γεμίζουν, τα εργοστάσια σταματούν τη λειτουργία τους και τα προϊόντα απλώς δεν φτάνουν στην παγκόσμια αγορά», σημειώνει το Κέντρο Αγροτικής Πολιτικής και Εμπορίου του Πανεπιστημίου της Βόρειας Ντακότα. «Πρόκειται για μια πολύ πιο δύσκολη μορφή διαταραχής της προσφοράς, χωρίς εύκολη λύση».