Η εξόντωση Χαμενεΐ και το τέλος των προσχημάτων: Πώς οι ΗΠΑ πέρασαν στην εποχή των «επίσημων δολοφονιών»

Η κυβέρνηση των ΗΠΑ για δεκαετίες απέφευγε να στοχοποιεί ξένους ηγέτες μετά από ταπεινωτικές αποτυχίες και ανεπιθύμητες συνέπειες από μυστικές επιχειρήσεις της CIA.

Η στοχοποίηση και η δολοφονία του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, που πυροδότησε έναν ακήρυκτο πόλεμο με το Ιράν, είναι η πρώτη φορά στη σύγχρονη ιστορία που οι ΗΠΑ -σε αυτή την περίπτωση συνεργαζόμενες με το Ισραήλ- σκότωσαν ανοιχτά τον ηγέτη μιας ξένης χώρας.

Όπως σημειώνει το CNN, οι ΗΠΑ έχουν πλέον «αποκεφαλίσει» δύο ξένες κυβερνήσεις -και οι δύο αντίπαλοι των ΗΠΑ που ελέγχουν τεράστια αποθέματα πετρελαίου- τους τελευταίους δύο μήνες. Ο Νικολάς Μαδούρο της Βενεζουέλα βρίσκεται στη Νέα Υόρκη εν αναμονή δίκης και ο Χαμενεΐ είναι νεκρός.

Στην πραγματικότητα, υπάρχει απαγόρευση εμπλοκής των ΗΠΑ σε δολοφονίες στο αμερικανικό δίκαιο — πιο πρόσφατα με εκτελεστικό διάταγμα που υπέγραψε ο Ρόναλντ Ρίγκαν. Πρακτικά, παραμένει σε ισχύ. Αλλά μετά την επίθεση της 11ης Σεπτεμβρίου στους Δίδυμους Πύργους, όταν το Κογκρέσο έδωσε στους προέδρους διευρυμένη εξουσία για χρήση βίας κατά της τρομοκρατίας, υπήρξε μια αργή αλλά σταθερή πορεία προς αυτή τη στιγμή. Πρόεδροι και από τα δύο κόμματα έχουν σκοτώσει ηγέτες τρομοκρατικών ομάδων, όπως ο Οσάμα μπιν Λάντεν. Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έκανε ένα ακόμη βήμα όταν διέταξε τη δολοφονία του Ιρανού διοικητή Κασέμ Σολεϊμανί με αεροπορικό πλήγμα στο Ιράκ το 2020.

Τώρα, οι ΗΠΑ έχουν σκοτώσει αρχηγό ξένου κράτους. «Μπορείς πάντα να βρεις ένα άτομο που, λόγω της εξουσίας του και του βάθους της διαφθοράς του, η απομάκρυνσή του ωφελεί την ανθρωπότητα», είπε ο ιστορικός του CNN για θέματα αμερικανικής προεδρίας, Τιμ Ναφτάλι, υποστηρίζοντας ότι λίγοι θα πενθήσουν τον θάνατο του Χαμενεΐ. «Αλλά η απόφαση να εξαλείψεις έναν αρχηγό ξένου κράτους δεν πρέπει να λαμβάνεται εύκολα ή βιαστικά».

Η αιτία της επίθεσης στο Ιράν

Ούτε ο πρόεδρος Τραμπ ούτε η κυβέρνησή του έχουν χρησιμοποιήσει δημόσια τη λέξη «δολοφονία» για να περιγράψουν την εξόντωση του Χαμενεΐ.

Έχουν δώσει πολλαπλούς λόγους για την επίθεση κατά του Ιράν — έλλειψη εμπιστοσύνης στις διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, την πιθανότητα ανάπτυξης αντιβαλλιστικών πυραύλων, την υποστήριξη τρομοκρατικών ομάδων σε άλλες χώρες, και την πρόσφατη δολοφονία διαδηλωτών στους δρόμους του Ιράν. Όταν ο Τραμπ ανακοίνωσε τα πλήγματα σε βίντεο που ανέβασε στα social media, δήλωσε χωρίς αποδείξεις ότι το Ιράν αποτελούσε «επικείμενη» απειλή. Σε τηλεφωνική συνομιλία με δημοσιογράφο του ABC, ο Τραμπ πρόσφερε έναν πιο προσωπικό λόγο: «Τον πρόλαβα πριν με προλάβει. Προσπάθησαν δύο φορές, αλλά εγώ τον πρόλαβα πρώτος», είπε.

Ο Τραμπ πιθανόν αναφερόταν σε αμερικανικές μυστικές πληροφορίες από το καλοκαίρι του 2024 ότι το Ιράν σχεδίαζε να δολοφονήσει τον τότε υποψήφιο Τραμπ και άλλους αξιωματούχους, περίπου την ίδια περίοδο που ένας ένοπλος, χωρίς γνωστούς δεσμούς με το Ιράν, προσπάθησε να σκοτώσει τον Αμερικανό πρόεδρο σε προεκλογική συγκέντρωση στην Πενσιλβάνια. Το Ιράν αρνήθηκε τον ισχυρισμό.

Το σύνηθες προηγούμενο των επεμβάσεων και η CIA

Όταν οι ΗΠΑ εμπλέκονται στρατιωτικά, οι ξένοι ηγέτες συνήθως αντιμετωπίζουν τη δικαιοσύνη της χώρας τους:

1. Ο Σαντάμ Χουσεΐν του Ιράκ απαγχονίστηκε μετά από δίκη από τις ιρακινές αρχές, αφού οι ΗΠΑ εισέβαλαν και ανέτρεψαν την κυβέρνησή του.
2. Ο Μουαμάρ Καντάφι της Λιβύης σκοτώθηκε σε διασταυρούμενα πυρά αφού συνελήφθη από επαναστατικές δυνάμεις, με τη βοήθεια πολυεθνικής εκστρατείας βομβαρδισμών.
3. Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι Σύμμαχοι οδήγησαν τους ναζί ηγέτες σε δίκη στη Νυρεμβέργη.

Συνήθως, η εμπλοκή της CIA σε δολοφονίες ηγετών και εγκαθιδρύσεις δικτατοριών κρατούνταν μυστική τα προηγούμενα χρόνια. 

Οι αλλαγές που επέφερε το Watergate

Οι ΗΠΑ συμμετείχαν στην ανατροπή και τη δολοφονία του Βιετναμέζου δικτάτορα Νο Ντιν Ντιέμ, που προηγουμένως είχε υποστηριχθεί από τις ΗΠΑ. Η CIA συμμετείχε άμεσα και μυστικά στην ανατροπή του Σαλβαδόρ Αλιέντε στη Χιλή το 1973, που οδήγησε στην αυτοκτονία του. Οι ΗΠΑ είχαν οργανώσει επίσης την ανατροπή του Μοχάμεντ Μοσαντέκ στο Ιράν το 1953.

Άλλοι ηγέτες που ανατράπηκαν με τη βοήθεια των ΗΠΑ, όπως ο Μοσαντέκ, φυλακίστηκαν αντί να σκοτωθούν. Οι ΗΠΑ αναγνώρισαν αργότερα τον ρόλο τους στο πραξικόπημα, που έγινε επειδή οι ΗΠΑ και η Βρετανία φοβούνταν ότι το Ιράν και το πετρέλαιό του θα περνούσαν στο σοβιετικό μπλοκ. Ο Κέρμιτ Ρούζβελτ Τζούνιορ, εγγονός του πρώην προέδρου Θεόδωρου Ρούζβελτ, βοήθησε στην οργάνωση του πραξικοπήματος.

Μετά το σκάνδαλο Watergate, συγκροτήθηκε η διακομματική Επιτροπή Τσερτς υπό τον γερουσιαστή Φρανκ Τσερτς του Άινταχο, για να αξιολογήσει τις αυθαιρεσίες της CIA. Η Επιτροπή εξέδωσε ειδική έκθεση για τις δολοφονίες, καταγράφοντας τις προσπάθειες των ΗΠΑ να υπονομεύσουν ξένους ηγέτες, περιλαμβανομένων των αποτυχημένων αποπειρών δολοφονίας κατά του Φιντέλ Κάστρο από τη διοίκηση Κένεντι.

Πλέον, ο θάνατος έρχεται... από ψηλά

Κατά τη διάρκεια της κυβέρνησης Ομπάμα, οι ΗΠΑ πρωτοπόρησαν στη χρήση μυστικών επιδρομών με drones για να σκοτώσουν ύποπτους τρομοκράτες. Η τεχνολογία έχει προχωρήσει από τότε. Οι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις δημοσίευσαν βίντεο από drone με τις τελευταίες στιγμές του Παλαιστίνιου ηγέτη Γιχάγια Σίνουαρ, ο οποίος καθόταν μόνος σε ένα βομβαρδισμένο δωμάτιο, ενώ το drone πλησίαζε.

Δεν είναι σαφές ποια τεχνολογία χρησιμοποιήθηκε για την επίθεση κατά του Χαμενεΐ. Τον Ιούλιο, το Ιράν ισχυρίστηκε ότι ο άλλος Παλαιστίνιος πολιτικός ηγέτης της Χαμάς Ισμαήλ Χανίγιε, δολοφονήθηκε στην Τεχεράνη από «βραχείας εμβέλειας βλήμα». Φαίνεται ότι το Ισραήλ εκτόξευσε το βλήμα που σκότωσε τον Χαμενεΐ και άλλους ηγέτες, αλλά το CNN ανέφερε ότι η CIA παρείχε βασικές πληροφορίες για τη θέση του Αγιατολάχ που επέτρεψαν την επίθεση.

Σύμφωνα με το CNN, η CIA παρακολουθούσε τις καθημερινές συνήθειες του Χαμενεΐ -πού ζούσε, με ποιον συναντιόταν, πώς επικοινωνούσε και πού θα μπορούσε να κρυφτεί υπό απειλή επίθεσης, όπως ανέφεραν πέντε άτομα εξοικειωμένα με την υπόθεση. Παρακολουθούσαν επίσης τους κορυφαίους πολιτικούς και στρατιωτικούς ηγέτες του Ιράν, που σπάνια συγκεντρώνονταν όλοι μαζί με τον Αγιατολάχ, τον οποίο ηγείτο της χώρας για σχεδόν τέσσερις δεκαετίες.

Οι επιθέσεις συνέπεσαν με την ευκαιρία να εξοντωθεί όχι μόνο ο Αγιατολάχ αλλά και άλλοι Ιρανοί ηγέτες, που σύμφωνα με πρόσφατες πληροφορίες θα βρίσκονταν σε σύνθετο συγκρότημα στην Τεχεράνη, όπου βρίσκονται τα γραφεία του Αγιατολάχ, της ιρανικής προεδρίας και της εθνικής υπηρεσίας ασφαλείας. Με άλλα λόγια, η ευκαιρία υπήρχε.

Το αμερικανικό σύνταγμα και ο Τραμπ

Η Επιτροπή Τσερτς κατέγραψε τουλάχιστον οκτώ απόπειρες δολοφονίας κατά του Κάστρο μεταξύ 1960 και 1965, συμπεριλαμβανομένων σχεδίων από τη μαφία. Η έκθεση εξέφραζε διακομματική αντίθεση στις δολοφονίες.

Ο Ρίτσαρντ Χελμς, που συμμετείχε στο πραξικόπημα στο Ιράν και σε απόπειρες δολοφονίας πριν γίνει διευθυντής της CIA, εξήγησε τόσο ηθικούς όσο και πρακτικούς λόγους αντίθεσης στις δολοφονίες: «Αν προσπαθήσεις να απομακρύνεις έναν ξένο ηγέτη με τέτοια μέσα, ποιος θα πάρει τη θέση του; Θα είσαι τελικά σε καλύτερη θέση;» ανέφερε, χρησιμοποιώντας τη δολοφονία του Ντιέμ στο Βιετνάμ ως παράδειγμα.

Τρεις συνεχόμενοι πρόεδροι -ο Τζέραλντ Φορντ, ο Τζίμι Κάρτερ και ο Ρόναλντ Ρίγκαν- υπέγραψαν εκτελεστικά διατάγματα που καθιστούσαν παράνομη τη συμμετοχή των ΗΠΑ σε δολοφονίες. Το διάταγμα του Ρίγκαν παραμένει σε ισχύ, αλλά ο Τραμπ έχει λάβει ευρεία ασυλία από το Ανώτατο Δικαστήριο για τις επίσημες πράξεις του ενόσω είναι στην εξουσία. Τώρα, ο Αμερικανός πρόεδρος φαίνεται τώρα να εκμεταλλεύεται την ευκαιρία να αναδιαμορφώσει το γεωπολιτικό σύστημα, ενεργώντας χωρίς έγκριση από το Κογκρέσο και στα δύο ημισφαίρια.

Διαβάστε ακόμη

Ο πόλεμος ως ευκαιρία για το Μαξίμου, η στήριξη του Μητσοτάκη στον Νετανιάχου και οι πανηγυρισμοί για την αποτυχία του εισαγγελέα της δίκης των υποκλοπών

Από τα λεωφορεία και το μετρό έως τα λιμάνια και τα αεροδρόμια: Τα σχέδια του Υπερταμείου για οργανικά έσοδα 1 δισ.

Fake SMS για «φύλλα πορείας»: Ξεκίνησε έρευνα για τους δράστες - Αυτό είναι το μήνυμα

Δωρεάν φάρμακα κατά της παχυσαρκίας για πάνω από 8 μήνες - Οι δηλώσεις Γεωργιάδη