Ανάλυση Politico: Γιατί η εξόντωση Χαμενεΐ «χτύπησε» τον Πούτιν ακριβώς εκεί που πονάει

Μια ανάλυση για το πόσο και γιατί επηρεάζει τόσο τον Βλαντίμιρ Πούτιν η εξόουδετέρωση από τις ΗΠΑ δύο ηγετών όπως ήταν ο Αλί Χαμενεΐ και ο Νικολάς Μαδούρο, επιχειρεί το Politico, σε ένα ενδιαφέρον άρθρο για τις φοβίες και τις ανησυχίες του Ρώσου προέδρου. 

Την τελευταία φορά που οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ βομβάρδισαν το Ιράν, ένας δημοσιογράφος ρώτησε τον Βλαντιμίρ Πούτιν πώς θα αντιδρούσε αν ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν σκοτωνόταν στην επίθεση.

«Δεν θέλω καν να το συζητήσω», είχε απαντήσει τότε ο Ρώσος πρόεδρος.

Λιγότερο από εννέα μήνες αργότερα, μετά τον θάνατο του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ σε μια στοχευμένη επίθεση υπό την ηγεσία του Ισραήλ και με την υποστήριξη των ΗΠΑ το Σάββατο, ο Πούτιν δεν είχε άλλη επιλογή από το να αντιδράσει.

Η δολοφονία θα έχει ενεργοποιήσει δύο από τα βαθύτερα ένστικτα του Πούτιν: τη βαθιά ριζωμένη παράνοια για τη δική του μακροζωία και την προσπάθεια για πολιτική επιβίωση που καθορίζεται από τη νίκη επί της Ουκρανίας — όποιο και αν είναι το κόστος.

Και τα δύο ήταν εμφανή σε μια σύντομη δήλωση που δημοσιεύτηκε στον ιστότοπο του Κρεμλίνου, στην οποία ο Πούτιν καταδίκασε τη δολοφονία του Χαμενεΐ ως «φόνο... που διαπράχθηκε με κυνική παραβίαση όλων των κανόνων της ανθρώπινης ηθικής και του διεθνούς δικαίου».

Ήταν μια πιο έντονη αντίδραση από εκείνη που ακολούθησε τη σύλληψη νωρίτερα φέτος ενός άλλου πρώην συμμάχου της Ρωσίας, του Νικολάς Μαδούρο.

Ωστόσο, ο Πούτιν, δεν κατονόμασε τις χώρες που κρύβονται πίσω από τη δολοφονία.

Στους ρωσικούς κύκλους, ο θάνατος του Χαμενεΐ προκάλεσε συγκρίσεις με την πτώση ενός άλλου δικτάτορα.

Μνήμες από τον θάνατο του Καντάφι και... προδοσία

Το βίντεο, που τραβήχτηκε με κινητό τηλέφωνο, του Μουαμάρ Καντάφι της Λιβύης να ξυλοκοπείται μέχρι θανάτου μετά την επέμβαση του ΝΑΤΟ το 2011, άφησε τον Πούτιν «εμβρόντητο», σύμφωνα με τον καλά δικτυωμένο Ρώσο δημοσιογράφο Μιχαήλ Ζίγκαρ.

«Έδειξαν σε όλο τον κόσμο πώς σκοτώθηκε, καλυμμένος με αίμα», είπε ο Πούτιν, εμφανώς θυμωμένος, κατά τη διάρκεια τηλεοπτικής συνέντευξης Τύπου εκείνη την εποχή. «Αυτό είναι δημοκρατία;»

Τον Μάιο του 2012, λίγο μετά την ανατροπή του Καντάφι, ο Πούτιν επέστρεψε στην προεδρία μετά από μια θητεία ως πρωθυπουργός. Ανέλαβε το αξίωμα με την προφανή αποστολή να διακόψει τις σχέσεις με τη Δύση και να εξαλείψει την εσωτερική αντιπολίτευση, την οποία κατηγόρησε ότι επιδίωκε να συνεργαστεί με τους εχθρούς της Ρωσίας για να επιτύχει αλλαγή καθεστώτος.

«Ήταν ακριβώς ο θάνατος του Καντάφι που αποτέλεσε σημείο καμπής στην ρωσική πολιτική — τόσο στην εξωτερική όσο και στην εσωτερική», γράφει ο Αλεξάντερ Μπαούνοφ, ανώτερος ερευνητής στο Carnegie Russia Eurasia Center με έδρα το Βερολίνο.

Το γεγονός ότι οι ΗΠΑ και η Ευρώπη επέτρεψαν την τόσο βίαιη ανατροπή ενός παγκόσμιου ηγέτη θεωρήθηκε από τον Πούτιν, πρώην πράκτορα της KGB, ως «το αποκορύφωμα της προδοσίας», δήλωσε ο Μπαούνοφ.

Απομονωμένος

Με το πέρασμα των χρόνων, ο Πούτιν έχει βυθιστεί σε μια αυξανόμενη απομόνωση.

Κατά τη διάρκεια της πανδημίας, τόσο οι ξένοι αξιωματούχοι όσο και οι Ρώσοι αξιωματούχοι υποχρεώθηκαν να παραμείνουν σε απόσταση αρκετών μέτρων από τον Ρώσο πρόεδρο. Οι αλληλεπιδράσεις με το κοινό ήταν, και εξακολουθούν να είναι, προσεκτικά χορογραφημένες.

Ο ηγέτης της ρωσικής αντιπολίτευσης Αλεξέι Ναβάλνι τον αποκάλεσε «παππού σε καταφύγιο», αναφερόμενος στην έρευνα της ομάδας του για ένα πολυτελές παλάτι που φέρεται να ανήκει στον Πούτιν και περιλαμβάνει ένα δίκτυο τούνελ που έχουν σκαφτεί 50 μέτρα κάτω από το έδαφος.

Η γρήγορη πτώση δύο συμμάχων

Τα πρόσφατα γεγονότα δεν έκαναν κάτι λιγότερο από το να εντείνουν την παράνοια του Πούτιν.

Η γρήγορη διαδοχή της πτώσης δύο Ρώσων συμμάχων — του Μαδούρο και του Χαμενεΐ — ώθησε ορισμένους φιλοκρεμλινικούς σχολιαστές να παραβιάσουν έναν άτυπο κανόνα που ίσχυε από την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο: να αποφεύγουν να κριτικάρουν ανοιχτά τις ΗΠΑ ή τον πρόεδρό τους.

Ο πρώην πρόεδρος της Ρωσίας, Ντμίτρι Μεντβέντεφ, έγραψε ότι η επίθεση των ΗΠΑ στο Ιράν αποκάλυψε το «πραγματικό πρόσωπο» του Τραμπ.

Ο Ρώσος τηλεοπτικός παρουσιαστής Βλαντιμίρ Σολόβιεφ κατηγόρησε τις ΗΠΑ ότι συμπεριφέρονται «σαν αρπακτικό», χρησιμοποιώντας τη διπλωματία για να παρασύρουν «το θήραμά τους να χαλαρώσει την προσοχή του πριν του βυθίσει τα δόντια στο λαιμό».

«Καταλαβαίνουμε ότι η συζήτηση για το Ιράν είναι και συζήτηση για τη Ρωσία;», ρώτησε τους τηλεθεατές του.

«Είναι σαφές ποιος είναι ο επόμενος»

Ο Αλεξάντερ Ντούγκιν, ένας φιλοπόλεμος, υπερεθνικιστής στοχαστής, προειδοποίησε ότι η Ουάσιγκτον μπορεί να σχεδιάζει να κάνει το ίδιο με τη Ρωσία.

«Ένας-ένας, οι σύμμαχοί μας εξαλείφονται συστηματικά», έγραψε. «Είναι σαφές ποιος είναι ο επόμενος, και είναι σαφές τι σημαίνουν πραγματικά οι διαπραγματεύσεις με έναν τέτοιο εχθρό», συνέχισε, αναφερόμενος στις συνεχιζόμενες ειρηνευτικές συνομιλίες με την Ουκρανία, υπό την αιγίδα των ΗΠΑ.

Το φιλοκρεμλινικό μέσο ενημέρωσης Segodnya.ru το έθεσε χωρίς περιστροφές, με ένα άρθρο γνώμης με τίτλο: «Πώς θα μας σκοτώσουν».

Με το βλέμμα στραμμένο στον στόχο

Το Κρεμλίνο, αντίθετα, υιοθέτησε έναν πολύ πιο διπλωματικό τόνο.

Μια μέρα μετά την καταδίκη της δολοφονίας του Χαμενεΐ από τον Πούτιν, ο εκπρόσωπός του, Ντμίτρι Πεσκόφ, εξέφρασε «βαθιά απογοήτευση» για την αποτυχία των συνομιλιών των ΗΠΑ με το Ιράν, ενώ παράλληλα εξέφρασε «βαθιά εκτίμηση» για τις προσπάθειες των ΗΠΑ να μεσολαβήσουν για την ειρήνη με την Ουκρανία.

Ωστόσο, πρόσθεσε: «Πρώτα απ' όλα, εμπιστευόμαστε μόνο τους εαυτούς μας και υπερασπιζόμαστε τα δικά μας συμφέροντα».

Το μήνυμα ήταν σαφές: ο Πούτιν δεν θα αφήσει τα συναισθήματά του για το Ιράν να εμποδίσουν τους στόχους του στην Ουκρανία.

Το μεγαλύτερο όπλο του ρεαλιστή Πούτιν

«Το μεγαλύτερο όπλο του σε αυτόν τον πόλεμο ήταν η προθυμία και η ικανότητα της κυβέρνησης Τραμπ να ασκήσει πίεση στους Ουκρανούς και στους Ευρωπαίους», δήλωσε ο Σαμ Γκριν, καθηγητής ρωσικής πολιτικής στο King’s College του Λονδίνου. «Επομένως, δεν υπάρχει κανένας λόγος να εγκαταλείψει αυτό το όπλο».

Ό,τι και αν αισθάνεται προσωπικά ο Ρώσος πρόεδρος, οι ενέργειές του τον δείχνουν ρεαλιστή. «Ο Πούτιν δεν πρόκειται να διακινδυνεύσει την προσωπική του ασφάλεια, την ασφάλεια του καθεστώτος του ή το όραμά του για την εθνική ασφάλεια της Ρωσίας, για να βοηθήσει τους Ιρανούς, τους Βορειοκορεάτες, τους Κινέζους ή οποιονδήποτε άλλο», δήλωσε ο Γκριν.

Για τη Μόσχα, η κρίση στο Ιράν έχει διάφορα πλεονεκτήματα, μεταξύ των οποίων η προοπτική υψηλότερων τιμών πετρελαίου, η διαφωνία μεταξύ Ευρώπης και ΗΠΑ για τον τρόπο αντιμετώπισης των επιπτώσεων και η απόσπαση της προσοχής της Ουάσιγκτον από τον πόλεμο στην Ουκρανία.

Οι ενέργειες του Τραμπ συμβάλλουν επίσης στην ενίσχυση της εγχώριας και διεθνούς ρητορικής του σχετικά με τους κινδύνους της δυτικής ηγεμονίας.

Επιπλέον, ο Πούτιν διαθέτει ένα αποτρεπτικό μέσο που ούτε ο Καντάφι ούτε ο Χαμενεΐ είχαν: το μεγαλύτερο πυρηνικό οπλοστάσιο στον κόσμο.

Ωστόσο, τα πυρηνικά όπλα δεν προσφέρουν καμία προστασία από εσωτερικές απειλές. Αν η πτώση των συμμάχων ισχυρών ανδρών εντείνει τους φόβους του Πούτιν, είναι πιθανό να επικεντρωθούν λιγότερο στα πυραύλους του ΝΑΤΟ και περισσότερο στις παλατιές ίντριγκες.

Ο Ρώσος πρόεδρος γνωρίζει όσο κανένας άλλος ότι οι δικτάτορες που συγκεντρώνουν τόση εξουσία και για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα όσο του ίδιου, τείνουν να αποχωρούν από το αξίωμά τους με έναν από τους δύο τρόπους, είπε ο Γκριν.

«Είτε υπό κράτηση είτε σε φέρετρο».

Διαβάστε ακόμη

«Δεδομένο ότι ο πόλεμος θα έχει οικονομικές συνέπειες για την Ελλάδα»: Η ενέργεια θα συμπαρασύρει και τα υπόλοιπα

Ο πόλεμος στο κατώφλι της Ελλάδας, η σύσκεψη του Μητσοτάκη με τους πρέσβεις και τα εξώδικα που ένωσαν Τσίπρα και Πολάκη

Ιρανοί ευχαριστούν τις ΗΠΑ για την εξόντωση Χαμενεΐ με τον... χορό του Τραμπ - Τα viral βίντεο

Κουφοντίνας: Πώς στρατολογήθηκε στη 17Ν - Ο Παπανδρέου, το ΠΑΣΟΚ και η δολοφονία Μπακογιάννη