«Διπλωματικό χάος»: Πώς οι αξιώσεις Τραμπ για τη Γροιλανδία «τελείωσαν» τις διατλαντικές σχέσεις όπως τις ξέραμε

Η στάση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ σχετικά με τη Γροιλανδία έχει αλλάξει ανεπιστρεπτί τη διατλαντική σχέση, ακόμη και μετά την Τετάρτη (21/1), όταν απέσυρε τις απειλές του για αμερικανική κατάληψη της αυτόνομης περιοχής της Δανίας, όπως δήλωσαν Ευρωπαίοι αξιωματούχοι.

Ένας Ευρωπαίος διπλωμάτης, μιλώντας ανώνυμα, περιέγραψε την τελευταία εβδομάδα ως «στροβιλισμό παραλογισμού που βλάπτει τις διατλαντικές σχέσεις, αποσπά την προσοχή από την Ουκρανία και χαροποιεί πολύ την Κίνα και τη Ρωσία».

Σύμφωνα και με το CNN, οι εντάσεις μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και των ευρωπαϊκών συμμάχων τους, οι οποίοι συνδέονται υπό την ομπρέλα συλλογικής ασφάλειας του ΝΑΤΟ, έφτασαν στο αποκορύφωμά τους το περασμένο Σαββατοκύριακο, όταν ο Τραμπ απείλησε με επιβολή δασμών στις χώρες που αντιτάχθηκαν στις φιλοδοξίες του να προσαρτήσει τη Γροιλανδία, ένα εκτεταμένο και στρατηγικά σημαντικό νησί της Αρκτικής που ανήκει στη Δανία για αιώνες.

Διπλωματικό χάος και καταρρακωμένη εμπιστοσύνη

Η Δανία και οι ευρωπαϊκοί της σύμμαχοι αρνήθηκαν να υποκύψουν στις απαιτήσεις του Τραμπ και σκέφτηκαν να χρησιμοποιήσουν τα δικά τους εμπορικά «όπλα» ως αντίποινα, δημιουργώντας μια τεταμένη ατμόσφαιρα στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός αυτή την εβδομάδα. Ο Τραμπ απέκλεισε τη χρήση στρατιωτικής δύναμης για την προσάρτηση της Γροιλανδίας στην κεντρική ομιλία του στο Νταβός την Τετάρτη (21/1), και στη συνέχεια απέσυρε τους απειλούμενους δασμούς και ανακοίνωσε «το πλαίσιο μελλοντικής συμφωνίας» για το νησί, μετά από συνάντηση με τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε.

Ωστόσο, το διπλωματικό χάος που προκάλεσε τις τελευταίες δύο εβδομάδες παραμένει, με βαθιές επιπτώσεις στις οικονομικές και διπλωματικές σχέσεις ΗΠΑ-Ευρώπης. Μια ομάδα μελών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου απέτρεψε την Τετάρτη την ψηφοφορία για την κύρωση μιας εμπορικής συμφωνίας ΗΠΑ-Ευρώπης, υπογραμμίζοντας τις εντάσεις μεταξύ των διατλαντικών συμμάχων.

«Η εμπιστοσύνη έχει πληγεί πραγματικά, και θα χρειαστεί χρόνος για να αποκατασταθεί», δήλωσε στο CNN η Σουηδή αντιπρόεδρος Έμπα Μπους. «Οι τελευταίες εβδομάδες, εκτός από μια πολύ ταραχώδη πρώτη χρονιά, έχουν βλάψει πολύ τη σχέση μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Ευρώπης και των ΗΠΑ».

«Το παλιό πεθαίνει, ενωμένοι να χτίσουμε το νέο»

Ακόμη και έτσι, αντανακλώντας το διπλωματικό τεντωμένο σχοινί που περπατά η Ευρώπη, ορισμένοι Ευρωπαίοι ηγέτες τόνισαν τη σημασία της διατλαντικής συμμαχίας, ακόμη και στην τωρινή, ταλαιπωρημένη της μορφή. Ο Γερμανός Καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς κάλεσε την Ευρώπη να ανανεώσει την πίστη της στο ΝΑΤΟ, παρουσιάζοντας τη συμμαχία ως κρίσιμη για την ήπειρο -και τις ΗΠΑ- ώστε να πλοηγηθούν σε μια νέα παγκόσμια τάξη που όλο και περισσότερο καθορίζεται από τη δύναμη.

«Η παλιά παγκόσμια τάξη διαλύεται με εκπληκτικό ρυθμό», δήλωσε σε ομιλία του την Πέμπτη (22/1) στο Νταβός. «Πρέπει να επενδύσουμε μαζικά στην ικανότητά μας να υπερασπιζόμαστε τους εαυτούς μας. Πρέπει να κάνουμε τις οικονομίες μας γρήγορα ανταγωνιστικές. Πρέπει να σταθούμε πιο κοντά, μεταξύ Ευρωπαίων και μεταξύ ομοϊδεατών εταίρων». Επιβεβαίωσε τη στήριξη της Γερμανίας προς τη Δανία και τη Γροιλανδία, προσθέτοντας με έμφαση ότι το Βερολίνο θα υπερασπιστεί «τις αρχές στις οποίες βασίζεται η διατλαντική συνεργασία - την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα».

Ένας Ευρωπαίος αξιωματούχος εξέφρασε έναν ελαφρώς πιο αισιόδοξο τόνο, σημειώνοντας ότι ενώ «όλα είναι συναλλακτικά και δυσάρεστα … μπορούμε ακόμα να φτάσουμε σε καλά αποτελέσματα».

«Η ΕΕ και οι ΗΠΑ είναι ταυτόσημες»

Ο Νορβηγός πρωθυπουργός Γιόνας Γκαρ Στόρε τόνισε ότι «οι χώρες του ΝΑΤΟ συνεργάζονται καθημερινά πολύ στενά». «Η Ευρώπη έχει τις προκλήσεις της. Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν τις προκλήσεις τους. Αλλά όλες είναι ισχυρές δημοκρατίες και είναι σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ… Έχουμε εξαιρετική ασφάλεια να μας προστατεύει και μια πολύ περήφανη ιστορία συνεργασίας».

Η ίδια η συμμαχία του ΝΑΤΟ μετρά 77 χρόνια, κατά τη διάρκεια των οποίων οι αμερικανικές και ευρωπαϊκές δομές ασφαλείας έχουν γίνει αλληλένδετες. Η Ντοβιλέ Σακαλιένε, Λιθουανή βουλευτής και πρώην υπουργός Άμυνας, δήλωσε ότι είναι πλέον τόσο συνδεδεμένες που οποιαδήποτε διάσπαση θα ήταν «σαν διαχωρισμός σιαμαίων διδύμων με πιθανό βέβαιο θάνατο και για τους δύο». «Η Ευρώπη δεν είναι ακόμη έτοιμη να σταθεί μόνη. Θα χρειαστούν τουλάχιστον πέντε έως δέκα χρόνια μέχρι να βρεθούμε σε ένα επίπεδο κάπως παρόμοιο με τις ένοπλες δυνάμεις των Ηνωμένων Πολιτειών».

Ο πρόεδρος της Φινλανδίας Αλεξάντερ Σταμπ πρόσθεσε ότι «είναι προς τα συμφέροντα των Ηνωμένων Πολιτειών να παραμείνουν στο ΝΑΤΟ», αν και παραδέχτηκε ότι οι ΗΠΑ φέρουν «το μεγαλύτερο μέρος της άμυνας του ΝΑΤΟ». Επιπλέον, είπε ότι πιστεύει πως οι εντάσεις προκλήθηκαν από διαφορετικές προσεγγίσεις στην παγκόσμια πολιτική. Η Ευρώπη προτιμά «πολυμερισμό … τη φιλελεύθερη παγκόσμια τάξη, τις διεθνείς θεσμικές δομές», ενώ οι ΗΠΑ τείνουν προς «πολυπολικότητα … συμφωνίες, συναλλαγές και σφαίρες συμφερόντων», πρότεινε.

«Υποτελείς ή νοικοκύρηδες;»

Ωστόσο, για τον πρώην πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ, οι τελευταίες δύο εβδομάδες υποδεικνύουν ότι η διατλαντική σχέση «όπως την ξέραμε για δεκαετίες έχει πεθάνει». Η Ευρώπη θα πρέπει να περάσει μια περίοδο «πολιτικής αντιπαράθεσης» με τις ΗΠΑ καθώς επαναδιεκδικεί τον εαυτό της, δήλωσε πριν από μια έκτακτη σύνοδο ηγετών της ΕΕ που συγκλήθηκε για να συζητηθούν οι απειλές του Τραμπ σχετικά με τη Γροιλανδία. «Θέλουμε να είμαστε ένας υποτελής, ένας ταπεινωμένος υποτελής για πάντα, ή θέλουμε να μπορούμε να είμαστε κύριοι της μοίρας μας;» είπε.

Ο Μισέλ, του οποίου η θητεία στην ηγεσία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου από το 2019 έως τον Νοέμβριο του 2024 συνέπεσε με την πρώτη θητεία του Τραμπ, είπε ότι πιστεύει πως οι Ευρωπαίοι ηγέτες τώρα χρειάζονται μια νέα προσέγγιση προς τον πρόεδρο των ΗΠΑ. «Τους τελευταίους μήνες, αυτό που κάναμε, αισθάνομαι, ήταν λάθος», είπε. «Επιλέξαμε … κολακευτική διπλωματία. Επομένως αποφασίσαμε να εξευμενίσουμε τον Λευκό Οίκο. Και ποιο είναι το αποτέλεσμα; Το μόνο αποτέλεσμα είναι ότι τροφοδοτεί όλο και περισσότερες φιλοδοξίες και όλο και περισσότερη πρόοδο στη ρητορική. … Δεν λειτουργεί».

Διαβάστε ακόμη

«Διπλωματικό χάος»: Πώς οι αξιώσεις Τραμπ για τη Γροιλανδία «τελείωσαν» τις διατλαντικές σχέσεις όπως τις ξέραμε

Ελευσίνα: Η κόρη βρήκε νεκρούς τους ηλικιωμένους και τα σκυλιά τους - Πώς έγινε η τραγωδία

Διάλογοι-ντοκουμέντα από το κύκλωμα κλοπής καυσίμων: Οι κανόνες, οι μαρίνες και η ιεραρχία της απάτης

Όσκαρ 2026: Ρεκόρ με 16 υποψηφιότητες το «Sinners», ο Timothee Chalamet και όλες οι ταινίες που αδικήθηκαν