Ιράν: Η αρχή του τέλους ή επανάληψη του ίδιου μοτίβου;

Ραγδαίες είναι οι εξελίξεις στο Ιράν με τις διαδηλώσεις να κλιμακώνονται, τις ιρανικές αρχές να σκληραίνουν τη στάση τους και τον Ντόναλντ Τραμπ να στέλνει μήνυμα ετοιμότητας των ΗΠΑ να βοηθήσουν τον Ιρανικό λαό.

Ο στρατός του Ιράν δεσμεύτηκε να συμμετάσχει στην επιχείρηση καταστολής των διαδηλωτών, προσθέτοντας ακόμη μία απειλή κλιμάκωσης από τις υπηρεσίες ασφαλείας της χώρας.

Μέχρι στιγμής, μόνο η αστυνομία και οι παραστρατιωτικές δυνάμεις είχαν εμπλακεί στην καταστολή των διαδηλωτών με το θεοκρατικό καθεστώς να είναι πλέον αντιμέτωπο με μία κατάσταση που έχει βγει εκτός ελέγχου σε δεκάδες πόλεις και έχοντας μηδενικές επιλογές να ανταποκριθεί σε μία ακραία οικονομική κρίση που έχει εξαντλήσει την κοινωνία και τις πιέσεις απ’έξω και από μέσα να εντείνονται.

Νέο μήνυμα Τραμπ

«Το Ιράν αναζητά την ελευθερία ίσως όσο ποτέ πριν. Οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να βοηθήσουν» ήταν το τελευταίο μήνυμα του Ντόναλντ Τραμπ και στους Ιρανούς αλλά και στο ίδιο το καθεστώς.

Η Wall Street Journal, μετέδιδε το Σάββατο ότι Αμερικανοί αξιωματούχοι έκαναν κάποιες πρώιμες συζητήσεις για το ενδεχόμενο επίθεσης στο Ιράν, εάν χρειαζόταν ακόμη και με μεγάλης κλίμακας αεροπορικά χτυπήματα κατά πολλαπλών στρατιωτικών στόχων σε ιρανικό έδαφος, αν και άλλος αξιωματούχος έλεγε ότι δεν υπάρχει ακόμη συναίνεση για τον τρόπο επέμβασης και ότι δεν είχε υπάρξει οποιαδήποτε προετοιμασία για ένα τέτοιο χτύπημα.

Ακραία κλιμάκωση της καταστολής

Η κατάσταση στο Ιράν παραμένει δραματική, με το γενικό μπλακάουτ σε ίντερνετ και τηλεφωνικές επικοινωνίες να συνεχίζεται ενώ τουλάχιστον 65 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί, σύμφωνα με ακτιβιστές οργανώσεων Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, οι οποίοι πρόσθεσαν ότι υπάρχουν πολλές μαρτυρίες για πυρ της αστυνομίας απευθείας εναντίον διαδηλωτών με δεκάδες τραυματίες, όπως μεταδίδουν τα διεθνή δίκτυα επικαλούμενα μαρτυρίες γιατρών, να γεμίζουν τα νοσοκομεία.

Η καταστολή των διαδηλώσεων και η διατήρηση του θεοκρατικού συστήματος της χώρας είναι «κόκκινη γραμμή», προειδοποίησε την Παρασκευή το τμήμα πληροφοριών του Σώματος των Φρουρών της Επανάστασης, δίνοντας ένα στίγμα για το τι θα ακολουθήσει, ένα συνεχιστεί η κλιμάκωση των διαδηλώσεων, με ένα αίτημα που έχει ξεπεράσει τον οικονομικό χαρακτήρα και έχει γίνει βαθειά πολιτικό με στόχο την αλλαγή του καθεστώτος και την ανατροπή του Χαμενεϊ.

Είναι η η αρχή του τέλους για το καθεστώς;

Για να γίνουν κατανοητές οι σημερινές εξελίξεις στο Ιράν, έχει σημασία να εξεταστεί η θητεία του Ανώτατου ηγέτη, η οποία βασίζεται σε δύο πυλώνες: την ακλόνητη δέσμευση στις αρχές της Ισλαμικής Επανάστασης στο εσωτερικό και το εξωτερικό και την κατηγορηματική απόρριψη των πολιτικών μεταρρυθμίσεων.

Ο Χαμενεϊ πάντα πίστευε ότι η αποδυνάμωση των αρχών της Ισλαμικής Επανάστασης και των κανόνων που απορρέουν από αυτές, θα έδιναν τη χαριστική βολή στο Ισλαμικό καθεστώς με τον τρόπο που το έκανε η γκλασνόστ του Γκορμπατσόφ στην πρώην Σοβιετική Ένωση.

Η ηλικία του Χαμενεϊ, ο οποίος είναι 86 ετών και η ακαμψία του, έχουν βυθίσει το Ιράν ανάμεσα στην παρατεταμένη παρακμή και την ξαφνική αναταραχή. Αλλά η ανατροπή του ίδιου ή ακόμη περισσότερο του καθεστώτος δεν είναι τόσο απλή υπόθεση.

Το θεοκρατικό καθεστώς του Ιράν έχει έρθει και στο παρελθόν αντιμέτωπο με κοινωνική αναταραχή, ειδικά τα τελευταία 15 χρόνια. Κάθε φορά, επαναλαμβανόταν το ίδιο μοτίβο. Διαδηλώσεις, βίαιη καταστολή και κατακερματισμένο δίκτυο της Αντιπολίτευσης. Και έτσι, το καθεστώς δεν απειλείτο σοβαρά.

Σήμερα τα πράγματα είναι πολύ διαφορετικά και το σενάριο της κατάρρευσης έρχεται και πάλι στο προσκήνιο. Οι παρατεταμένες αναταραχές θα μπορούσαν να διασπάσουν τις ελίτ, οδηγώντας σε αποστασίες εντός των υπηρεσιών ασφαλείας και τελικά απώλεια του κεντρικού ελέγχου.

Το δεύτερο σενάριο θα μπορούσε να περιλαμβάνει την αντικατάσταση του Χαμενεϊ και την ανάληψη της εξουσίας από κάποιον άλλο ισχυρό άνδρα του Σώματος των Φρουρών της Επανάστασης, οποίος θα προσάρμοζε τις πολιτικές εντός και εκτός για να κερδίσει χρόνο. Το καθεστώς, με αυτόν τον τρόπο θα επιβίωνε αλλά αποδυναμωμένο και ιδεολογικά και θεσμικά.

Σε κάθε περίπτωση, αυτή τη φορά τα πράγματα είναι διαφορετικά. Γιατί το καθεστώς έχασε το βασικό χαρακτηριστικό ενός λειτουργικού κράτους: τον έλεγχο του νομίσματός του. Γιατί το ριάλ, το νόμισμα του Ιράν, έχει καταρρεύσει, οι αποταμιεύσεις δεν έχουν λόγο ύπαρξης, τα συμβόλαια χάνουν την αξιοπιστία τους και ο όποιος οικονομικός σχεδιασμός καταρρέει.

Ο Πρόεδρος του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν παραδέχτηκε τη χρεοκοπία του κράτους αποδίδοντάς την στις αμερικανικές κυρώσεις ενώ εξέφρασε κατανόηση για τους διαδηλωτές.

Ο Πεζεσκιάν, γνωρίζει, όμως τα όρια της εξουσίας του. 71 ετών ο ίδιος, σε μία ομιλία του το Μάρτιο, είχε ταχθεί υπέρ των διαπραγματεύσεων με την Ουάσιγκτον, αλλά η πρόταση του απορρίφθηκε. Στο ζήτημα της άρσης των κυρώσεων, ο Χαμενεϊ διατηρεί το δικαίωμα του βέτο που «παγώνει» κάθε πολιτική πρωτοβουλία η οποία ενδεχομένως θα έδινε μία προοπτική εξόδου από την κρίση.

Ποιος θα αναλάβει την εξουσία την επόμενη ημέρα

Ενώ, πάντως, οι μαζικότερες διαδηλώσεις των τελευταίων ετών συνεχίζονται, το ερώτημα ποιος θα αναλάβει την εξουσία σε περίπτωση κατάρρευσης του καθεστώτος παραμένει. Η απάντηση δεν είναι καθόλου απλή. Θα εξαρτηθεί λιγότερο από την ιδεολογία και περισσότερο από το πώς θα πέσει το καθεστώς, εάν αυτό συμβεί και αν οι δυνάμεις ασφαλείας του Ιράν διασπαστούν ή όχι, με αρκετούς αναλυτές να μην αποκλείουν ακόμη και την εμπλοκή του στρατού, όπως είχε συμβεί για παράδειγμα στην Αίγυπτο.

Ο γιος του Σάχη του Ιράν, Ρεζά Παχλαβί έχει στηρίξει τις διαδηλώσεις και το κάλεσμά του στους διαδηλωτές βρήκε ανταπόκριση με τους υποστηρικτές του να τον περιγράφουν ως έναν άνθρωπο που θέλει ένα κοσμικό, δημοκρατικό Ιράν όπου ο λαός του Ιράν μέσω της συνταγματικής διαδικασίας θα αποφασίσει το σύστημα διακυβέρνησης που επιθυμεί.

Και ενώ το όνομά του ακούγεται πολύ στα διεθνή δυτικά μέσα, αναλυτές που γνωρίζουν καλά το Ιράν, λένε ότι ενώ ο Παχλαβί είναι ίσως δημοφιλής στη Δύση, εντός της ιρανικής κοινωνίας, δεν έχει ιδιαίτερη απήχηση κυρίως από όσους αντιτίθενται στη μοναρχία και τις εξωτερικές επιρροές.

Το μόνο, σίγουρο, λοιπόν, όσο η σεναριολογία ανθεί, είναι ότι δεν υπάρχει ξεκάθαρος διάδοχος για την επόμενη μέρα. Ο Χαμενεϊ, μάλιστα, παραμένει ζωντανός και οι δυνάμεις ασφαλείας δεν έχουν διασπαστεί και εξακολουθούν να έχουν το πάνω χέρι. Και ακόμη και αν οι ΗΠΑ ή το Ισραήλ θα ήθελαν ένα πιο συνεργάσιμο καθεστώς, δε θα ρίσκαραν αυτή η χώρα των 92 εκατομμυρίων στη Μέση Ανατολή να βυθιστεί στο χάος, βάζοντας ολόκληρη την περιοχή σε αχαρτογράφητα νερά.

Διαβάστε ακόμη

«Μαύρη» προειδοποίηση από το φλεγόμενο Ιράν κατά αμερικανικών πληγμάτων - Πάνω από 450 οι νεκροί διαδηλωτές

Ψυχρή εισβολή: Πολικές θερμοκρασίες από το βράδυ - Πού θα χιονίσει στην Αττική

Χειροπέδες σε τρεις νεαρούς που έτρεχαν με μηχανές και έκαναν σούζες - Τα βίντεο στα social media

«Επικίνδυνο»: Η Google απέσυρε ορισμένες απαντήσεις επισκόπησης AI μετά από κίνδυνο για την υγεία των χρηστών