Κρίσιμες μέρες στο Ιράν: Η «τελευταία μάχη» και ο Τραμπ που καραδοκεί

Οι φονικές διαδηλώσεις, που βρίσκονται σε εξέλιξη, αποτελούν τη μεγαλύτερη πρόκληση για το καθεστώς μετά τον πόλεμο με το Ισραήλ τον Ιούνιο

🕛 χρόνος ανάγνωσης: 5 λεπτά ┋ 🗣️ Ανοικτό για σχολιασμό

Εκτός ελέγχου βρίσκονται οι ταραχές στην Τεχεράνη με τις αντικαθεστωτικές διαδηλώσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη για 13η μέρα σε όλη τη χώρα να έχουν κλιμακωθεί, καθώς Ιρανοί, εξοργισμένοι από την ασταθή οικονομία και την κρατική καταστολή βγήκαν στους δρόμους κατά του κυβερνώντος θεοκρατικού καθεστώτος.

Οι Αρχές, το βράδυ της Πέμπτης, διέκοψαν την πρόσβαση στο διαδίκτυο και τις τηλεφωνικές γραμμές στο Ιράν, με πολλούς να θεωρούν αυτήν την κίνηση ως μήνυμα ότι ετοιμάζεται πιθανή επιχείρηση καταστολής των διαδηλώσεων. Ένα από τα συνθήματα που φώναξαν οι διαδηλωτές ήταν «Αυτή είναι η τελευταία μάχη, ο Παχλαβί θα επιστρέψει», σύμφωνα με βίντεο που αναρτήθηκε στην πλατφόρμα Χ.

Ο Ρεζά Παχλαβί, πρωτότοκος γιος του Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί, που ανετράπη με την ιρανική επανάσταση το 1979, δημοσίευσε ενθαρρυντικά σχόλια στο X, προτρέποντας τους Ιρανούς να «βγουν στους δρόμους και, ως ενωμένο μέτωπο, να φωνάξουν τα αιτήματά τους». Πρόσθεσε, «Ξύπνα Ιράν!»

Την ώρα της κλιμάκωσης των ταραχών, ο Ντόναλντ Τραμπ, σε τηλεφωνική του συνέντευξη σε αμερικανικό δίκτυο έστειλε μήνυμα προς το καθεστώς ότι εάν σκοτωθούν διαδηλωτές, οι ΗΠΑ θα επιτεθούν στο Ιράν.

«Τους έχω ενημερώσει ότι αν αρχίσουν να σκοτώνουν ανθρώπους, κάτι που τείνουν να κάνουν κατά τη διάρκεια των ταραχών τους... θα τους χτυπήσουμε πολύ σκληρά», δήλωσε σχετικά.

Οι διαδηλώσεις που ξεκίνησαν με αφορμή την επιδείνωση της οικονομίας, τον ανεξέλεγκτο πληθωρισμό και την πτώση του νομίσματος, έχουν σαρώσει τις επαρχίες του Ιράν τις τελευταίες ημέρες, καθώς οι αρχές επιστρέφουν στο δοκιμασμένο τους εγχειρίδιο καταστολής.

Αυτό που ξεκίνησε τον περασμένο μήνα με οργανωμένες διαμαρτυρίες στα παζάρια και τα πανεπιστήμια της Τεχεράνης, έχει σταδιακά εξαπλωθεί στις πόλεις όλης της χώρας.

Πώς ξεκίνησαν οι διαδηλώσεις

Όταν οι καταστηματάρχες στα στενά δρομάκια του Μεγάλου Παζαριού της Τεχεράνης διαμαρτυρήθηκαν για τις αποτυχημένες οικονομικές πολιτικές της κυβέρνησης την περασμένη εβδομάδα, τα συνθήματά τους κλόνισαν το καθεστώς.

Επιδεινώνοντας την κατάσταση, η Κεντρική Τράπεζα, αποφάσισε την περασμένη εβδομάδα να τερματίσει ένα πρόγραμμα που επέτρεπε σε ορισμένους εισαγωγείς να έχουν πρόσβαση σε φθηνότερα δολάρια σε σύγκριση με την υπόλοιπη αγορά, με αποτέλεσμα κάποιοι έμποροι να αυξήσουν τις τιμές.

Οι τιμές βασικών αγαθών όπως το μαγειρικό λάδι και το κοτόπουλο εκτοξεύτηκαν δραματικά από τη μια μέρα στην άλλη, και ορισμένα προϊόντα εξαφανίστηκαν εντελώς.

Μετά από ημέρες διαμαρτυριών και καταστολής, η κυβέρνηση προσπάθησε να μετριάσει την πίεση προσφέροντας άμεσες επιχορηγήσεις σε μετρητά σχεδόν 7 δολαρίων το μήνα, αν και δήλωσε ταυτόχρονα ότι αυτό το μέτρο από μόνο του δεν μπορούσε να λύσει την κρίση.

«Δεν πρέπει να περιμένουμε από την κυβέρνηση να χειριστεί όλα αυτά μόνη της», δήλωσε ο Πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν σε τηλεοπτική ομιλία του τη Δευτέρα.

Η πόλη Ιλάμ, πρωτεύουσα της ομώνυμης επαρχίας, έγινε το επίκεντρο αυτή την εβδομάδα, αφού τραυματίες διαδηλωτές μεταφέρθηκαν σε νοσοκομείο, μόνο και μόνο για να κάνουν έφοδο οι δυνάμεις ασφαλείας στις εγκαταστάσεις και να τους συλλάβουν.

Το κρατικό ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Fars ανέφερε ότι 950 αστυνομικοί και 60 μέλη της παραστρατιωτικής δύναμης Basij τραυματίστηκαν στις διαμαρτυρίες, κυρίως σε αντιπαραθέσεις στις δυτικές επαρχίες με «ταραξίες» που ήταν «εξοπλισμένοι με πυροβόλα όπλα, χειροβομβίδες και όπλα».

Τουλάχιστον 45 διαδηλωτές, συμπεριλαμβανομένων οκτώ παιδιών κάτω των 18 ετών, έχουν σκοτωθεί τις πρώτες 12 ημέρες των συνεχιζόμενων πανεθνικών διαδηλώσεων στο Ιράν, ανέφερε την Πέμπτη η ΜΚΟ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα του Ιράν (IHRNGO) με έδρα τη Νορβηγία. Ανέφερε ότι εκατοντάδες άλλοι έχουν τραυματιστεί και πάνω από 2.000 άτομα έχουν συλληφθεί από την έναρξη των διαδηλώσεων στις 28 Δεκεμβρίου 2025.

Τα ιρανικά ειδησεογραφικά πρακτορεία ανέφεραν την Πέμπτη ότι τουλάχιστον πέντε μέλη του προσωπικού ασφαλείας έχουν επίσης σκοτωθεί στις ταραχές, συμπεριλαμβανομένων δύο μελών του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν.

Κατά τη διάρκεια της προεκλογικής του εκστρατείας, ο Πεζεσκιάν αυτοπροσδιορίστηκε ως υπέρμαχος της εργατικής τάξης, υποσχόμενος οικονομική ανακούφιση μέσω της μειωμένης κυβερνητικής παρέμβασης στην αγορά συναλλάγματος, ενώ παράλληλα κατηγόρησε τις κυρώσεις των ΗΠΑ, τη διαφθορά και την υπερβολική εκτύπωση χρήματος.

Ωστόσο, η διαφθορά σε όλα τα τμήματα της κυβέρνησης και η κακοδιαχείριση των κεφαλαίων έχουν φέρει την κυβέρνηση στα πρόθυρα της κατάρρευσης και μάλιστα γρήγορα.

Εξωτερικοί παράγοντες, όπως οι εξουθενωτικές κυρώσεις και ένας πιθανός νέος πόλεμος με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, ασκούν περαιτέρω πιέσεις στο καθεστώς ενώ δημιουργούν ακραία ανασφάλεια στους πολίτες.

Οι διαδηλώσεις αποτελούν τη μεγαλύτερη πρόκληση για το καθεστώς μετά τον πόλεμο με το Ισραήλ τον Ιούνιο. Χωρίς, όμως, μια βιώσιμη εναλλακτική λύση απέναντι στο καθεστώς, οι διαδηλώσεις από μόνες τους δεν είναι βέβαιο ότι μπορούν να ανατρέψουν το καθεστώς.

Το μόνο εργαλείο που πραγματικά έχει απομείνει στην Ισλαμική Δημοκρατία είναι ο εξαναγκασμός και η βία. Παραμένει αβέβαιο, όμως, αν η ιρανική ηγεσία θα καταφέρει και με αυτούς τους τρόπους να καταστείλει την τεράστια κοινωνική αναταραχή. Είναι, όμως, ξεκάθαρο ότι οι διαδηλωτές με τη μαζικότητά τους εξέθεσαν τα βαθιά ρήγματα του συστήματος όπως και ότι η απάντηση της Τεχεράνης αλλά και της Ουάσιγκτον (ειδικά της δεύτερης), μπορούν να χαράξουν την τροχιά της χώρας σε δύο εντελώς διαφορετικές κατευθύνσεις.