Τι θα συμβεί στον πλανήτη αν ο Τραμπ... βάλει χέρι στο «βρόμικο» πετρέλαιο της Βενεζουέλας;

Το υψηλό κόστος και το αμφίβολο μέλλον - Μεθάνιο, διαρροές και παρωχημένες υποδομές

🕛 χρόνος ανάγνωσης: 4 λεπτά ┋ 🗣️ Ανοικτό για σχολιασμό

Η Βενεζουέλα, αποδεδειγμένα, διαθέτει τα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο: περισσότερα από 300 δισεκατομμύρια βαρέλια εκτιμάται ότι βρίσκονται κάτω από το έδαφός της. Ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται πλέον να διεκδικεί αυτά τα τεράστια αποθέματα, μετά την επιχείρηση των ΗΠΑ που οδήγησε στην ανατροπή του προέδρου της χώρας, Νικολάς Μαδούρο.

Το πετρέλαιο της Βενεζουέλας αποτελεί δελεαστικό στόχο για τον Τραμπ, ο οποίος έχει εκφράσει επανειλημμένα τον θαυμασμό του για τα ορυκτά καύσιμα και έχει ήδη περιγράψει ένα όραμα όπου αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες επενδύουν δισεκατομμύρια δολάρια για να «απελευθερώσουν» αυτόν τον μαύρο χρυσό.

Ωστόσο, ειδικοί για το κλίμα κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου: πρόκειται για ένα από τα πιο «βρόμικα» πετρέλαια στον πλανήτη.

Ένα από τα πιο ρυπογόνα πετρέλαια στον κόσμο

«Το πετρέλαιο της Βενεζουέλας θεωρείται "βρόμικο" όχι για ιδεολογικούς λόγους, αλλά λόγω φυσικής και υποδομών», εξηγεί ο Guy Prince, επικεφαλής έρευνας για τον ενεργειακό εφοδιασμό στο ανεξάρτητο think tank Carbon Tracker.

Το είδος πετρελαίου που κυριαρχεί στη χώρα -κυρίως στη Ζώνη του Ορινόκο, μια τεράστια περιοχή στα ανατολικά- είναι το λεγόμενο βαρύ όξινο αργό, παρόμοιο με τις πετρελαιοπηγές άμμου του Καναδά. Είναι παχύρρευστο, σχεδόν σαν μελάσα, και περιέχει πολύ υψηλότερη συγκέντρωση άνθρακα σε σχέση με τα ελαφρύτερα πετρέλαια.

Η σύστασή του το καθιστά πολύ πιο δύσκολο και ενεργοβόρο στην εξόρυξη. «Το πετρέλαιο δεν αναβλύζει ως υγρό από το κοίτασμα. Πρέπει να θερμανθεί, συνήθως με έγχυση ατμού», σημειώνει ο Lorne Stockman, συνδιευθυντής έρευνας της περιβαλλοντικής οργάνωσης Oil Change International. Η διαδικασία αυτή απαιτεί τεράστιες ποσότητες ενέργειας, κυρίως από φυσικό αέριο, επιβαρύνοντας περαιτέρω το κλίμα.

Μεθάνιο, διαρροές και παρωχημένες υποδομές

Τα προβλήματα δεν σταματούν στην εξόρυξη. Η υψηλή περιεκτικότητα του πετρελαίου σε θείο καθιστά τη διύλισή του πιο δύσκολη και ακριβή. Απαιτεί εξειδικευμένο εξοπλισμό και πιο ενεργοβόρες διαδικασίες, αυξάνοντας περαιτέρω τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.

Την ίδια στιγμή, οι πετρελαϊκές υποδομές της Βενεζουέλας είναι παλιές και κακοσυντηρημένες, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο διαρροών μεθανίου, καύσεων (flaring) και πετρελαιοκηλίδων, σύμφωνα με τον Prince.

Το μεθάνιο αποτελεί ιδιαίτερα σοβαρό πρόβλημα για το κλίμα, καθώς είναι πάνω από 80 φορές πιο ισχυρό από το διοξείδιο του άνθρακα σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα. Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, η ένταση εκπομπών μεθανίου από τις πετρελαϊκές και αεριοπαραγωγικές δραστηριότητες στη Βενεζουέλα είναι έξι φορές υψηλότερη από τον παγκόσμιο μέσο όρο, εν μέρει λόγω της εκτεταμένης καύσης πλεονάζοντος φυσικού αερίου.

Σήμερα, η κλιματική ρύπανση που αντιστοιχεί σε κάθε βαρέλι πετρελαίου από τη Βενεζουέλα είναι υπερδιπλάσια του παγκόσμιου μέσου όρου, σύμφωνα με τον Patrick King της Rystad Energy.

Το υψηλό κόστος και το αμφίβολο μέλλον

Θεωρητικά, η εμπλοκή μεγάλων αμερικανικών εταιρειών θα μπορούσε να μειώσει μέρος των εκπομπών. Όπως επισημαίνει ο King στο CNN, οι πετρελαϊκοί κολοσσοί έχουν καταφέρει να περιορίσουν την ένταση εκπομπών σε άλλα έργα παγκοσμίως. Ωστόσο, «υπάρχουν όρια». Το πετρέλαιο της Βενεζουέλας θα εξακολουθήσει να απαιτεί τεράστια κατανάλωση ενέργειας, ενώ τα εκτεταμένα προγράμματα μείωσης καύσεων είναι εξαιρετικά δαπανηρά.

Παράλληλα, οι περιβαλλοντικοί κίνδυνοι είναι σοβαροί. Οι διαρροές από αγωγούς είναι συχνές και τα επίσημα στοιχεία σπάνια, καθώς η κρατική πετρελαϊκή εταιρεία σταμάτησε να δημοσιοποιεί δεδομένα το 2016. Έκθεση του Παρατηρητηρίου Περιβαλλοντικών και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της Βενεζουέλας κατέγραψε 199 διαρροές την περίοδο 2016–2021, σημειώνοντας ότι ο πραγματικός αριθμός πιθανότατα είναι πολύ μεγαλύτερος.

Πέρα από το περιβάλλον, το εγχείρημα αμφισβητείται και οικονομικά. Η παραγωγή πετρελαίου της χώρας έχει μειωθεί δραστικά από το 2016 και σήμερα βρίσκεται κάτω από το 1 εκατ. βαρέλια ημερησίως. Για να διατηρηθεί ακόμη και αυτό το επίπεδο, απαιτούνται επενδύσεις άνω των 53 δισ. δολαρίων μέσα στα επόμενα 15 χρόνια, ενώ η επιστροφή στα επίπεδα των 3 εκατ. βαρελιών ημερησίως θα κόστιζε περίπου 183 δισ. δολάρια.

Σε μια παγκόσμια αγορά όπου το πετρέλαιο είναι άφθονο, οι τιμές πιεσμένες και η ζήτηση ενδέχεται να κορυφωθεί σύντομα, το σενάριο μοιάζει όλο και λιγότερο ρεαλιστικό. Όπως καταλήγει ο Prince, ο μεγαλύτερος κίνδυνος δεν είναι μόνο οι άμεσες εκπομπές: είναι το μήνυμα που στέλνει. Ένα μήνυμα επιστροφής σε μια λογική συγκρούσεων για πόρους, που αποσπά την προσοχή από την ενεργειακή μετάβαση και υπονομεύει τη συλλογική δράση απέναντι στην κλιματική κρίση.