Τι προβλέπεται για την αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης

Ο πληθυσμός της ΕΕ προβλέπεται να αρχίσει να μειώνεται τα επόμενα χρόνια, ενώ ο αριθμός των ηλικιωμένων αυξάνεται, ιδίως αν εξεταστεί σε σχέση με τον αριθμό των ατόμων σε ηλικία εργασίας. Αυτό οδηγεί αναπόφευκτα σε αύξηση ορίων ηλικίας στη συνταξιοδότηση.

Η νέα έκθεση της Κομισιόν για τη δημογραφική και οικονομική γήρανση (Ageing Report 2027) σε συνδυασμό με την Έκθεση για τη Γήρανση (Ageing Report) του 2024 που αφορά στην Ελλάδα, παρέχει μακροπρόθεσμες προβλέψεις σχετικά με τις οικονομικές και δημοσιονομικές επιπτώσεις της γήρανσης του πληθυσμού, υπό την προϋπόθεση αμετάβλητης πολιτικής. Οι προβλέψεις οριστικοποιήθηκαν το φθινόπωρο του 2023 και αποτυπώνουν την κατάσταση του συνταξιοδοτικού συστήματος σύμφωνα με τη νομοθεσία που ίσχυε την 01/12/2023.

Οι Νόμοι 3863/2010, 3865/2010, 4093/2012 και 4336/2015 αύξησαν σημαντικά τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης μέσω: i) της ενοποίησης των ορίων ηλικίας για άνδρες και γυναίκες, ii) της θέσπισης αυστηρότερων προϋποθέσεων ως προς τη διάρκεια του εργασιακού βίου, iii) της σταδιακής κατάργησης των δυνατοτήτων πρόωρης συνταξιοδότησης έως το 202 και iv) της εισαγωγής του παράγοντα του προσδόκιμου ζωής.

Σύμφωνα με τη νομοθεσία, τα όρια ηλικίας ανακαθορίζονται σε συνάρτηση με τη μεταβολή του προσδόκιμου ζωής του πληθυσμού της χώρας, με σημείο αναφοράς την ηλικία των 65 ετών. Η ρύθμιση αυτή τίθεται σε ισχύ από την 1/1/2021 και, κατά την πρώτη εφαρμογή της, θα ληφθεί υπόψη η μεταβολή που σημειώθηκε κατά τη δεκαετία 2010-2020. Μετά την πρώτη εφαρμογή, η μεταβολή του προσδόκιμου ζωής θα επανεξετάζεται ανά τριετία.

Εάν οι εκτιμήσεις σχετικά με τη μεταβολή του προσδόκιμου ζωής του πληθυσμού, σύμφωνα με τις πληθυσμιακές προβολές EUROPOP2023 που δημοσίευσε η Eurostat, επαληθευτούν, τα όρια ηλικίας θα διαμορφωθούν ως εξής:
Για πλήρη σύνταξη με 40 έτη εργασίας ή για μειωμένη με 15 έτη εργασίας τα 62 έτη θα γίνουν 63,5 μήνες το 2030, θα ανεβούν στα 64,5 το 2040,65,5 το 2050, 66,7 το 2060 και θα καταλήξουν στα 67,5 το 2070. Για πλήρη σύνταξη με 15 έτη τα 67 θα γίνουν 68,5 μήνες το 2030, θα ανεβούν στα 69,5 το 2040,70,5 το 2050, 71,7 το 2060 και θα καταλήξουν στα 72,5 το 2070. Να σημειωθεί ότι δε γίνεται λόγος για αύξηση ετών ασφάλισης για τη διάταξη αυτή δηλαδή τα 15 έτη να διαμορφωθούν σταδιακά στα 20 έτη κατ' ελάχιστον.

Οι αλλαγές, σύμφωνα με εκτιμήσεις, θα αφορούν όσους δε θα έχουν συμπληρώσει έως τις 31/12/2029 τις προϋποθέσεις συνταξιοδότησης, είτε για πλήρη σύνταξη στα 67 με τουλάχιστον 15 έτη ασφάλισης, είτε για πλήρη σύνταξη στα 62 με 40 έτη ασφάλισης, είτε για μειωμένη σύνταξη στα 62 με τουλάχιστον 15 χρόνια ασφάλισης.

Σημειώνεται ότι η συνολική συνταξιοδοτική δαπάνη μειώνεται κατά 1,8 ποσοστιαίες μονάδες από το 2022 έως το 2030. Το αποτέλεσμα αυτό οφείλεται στους ακόλουθους λόγους:

• Τον αντίκτυπο της μεταρρύθμισης όσον αφορά τους κανόνες θεμελίωσης δικαιώματος (ενιαίοι για άνδρες και γυναίκες), η οποία περιόρισε σταδιακά τις δυνατότητες πρόωρης συνταξιοδότησης έως το 2021.
• Τον αντίκτυπο της μεταρρύθμισης στις νέες κύριες συντάξεις.
• Τον συμψηφισμό των «προσωπικών διαφορών» στις κύριες συντάξεις που είχαν απονεμηθεί έως τον Μάιο του 2016, μέσω των μελλοντικών αναπροσαρμογών (τιμαριθμικών αυξήσεων) των συντάξεων από το 2023 και μετά.
• Τον αντίκτυπο της μεταρρύθμισης στις νέες επικουρικές συντάξεις (σταδιακή εφαρμογή του συστήματος νοητής κεφαλαιοποίησης – NDC).

Κατά την περίοδο 2030-2050, η συνταξιοδοτική δαπάνη αυξάνεται από το 12,7% του ΑΕΠ το 2030 στο 14,0% του ΑΕΠ το 2050, κυρίως λόγω:

• Της θετικής επίδρασης από την αύξηση του αριθμού των συνταξιούχων κατά την ίδια περίοδο, η οποία προκύπτει από την αύξηση της απασχόλησης κατά τα πρώτα έτη της περιόδου πρόβλεψης.
• Της αρνητικής επίδρασης των μεταρρυθμίσεων στις κύριες και επικουρικές συντάξεις.

Από το 2050 και μετά, η συνταξιοδοτική δαπάνη μειώνεται σταδιακά λόγω:

• Της μείωσης του αριθμού των συνταξιούχων, η οποία απορρέει από τη μείωση του πληθυσμού.
• Του αντίκτυπου της μεταρρύθμισης στους κανόνες θεμελίωσης δικαιώματος (σύνδεση του ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης με το προσδόκιμο ζωής) και
• Των κανόνων υπολογισμού των συντάξεων (δηλ. λήψη υπόψη των αποδοχών ολόκληρου του εργασιακού βίου, πλήρης εφαρμογή του συστήματος νοητής κεφαλαιοποίησης – NDC).
• Της περαιτέρω μείωσης της δημόσιας συνταξιοδοτικής δαπάνης, λόγω της σταδιακής μετάβασης του συστήματος επικουρικής ασφάλισης από ένα σύστημα διανομής (PAYG) με νοητή κεφαλαιοποίηση (NDC) σε ένα κεφαλαιοποιητικό σύστημα καθορισμένων εισφορών (DC).

Οι παραπάνω αναφορές αποτελούν προβλέψεις που προκύπτουν από αναλογιστικές μελέτες. Δεν αποτελούν θεσμοθετημένες αλλαγές. Για αυτό το λόγο οι ασφαλισμένοι και υποψήφιοι συνταξιούχοι δεν έχουν λόγο να προβούν σε βεβιασμένες κινήσεις ή να λάβουν αποφάσεις εν θερμώ. Αντίθετα, όσοι βρίσκονται κοντά στη συνταξιοδότηση οφείλουν να σταθμίσουν τα συμφέροντα τους και κυρίως να ελέγξουν την οικονομική επίπτωση κάθε επιλογής.

Διαβάστε ακόμη

Αγώνας δρόμου για την ανακατασκευή 14 συρμών στη γραμμή 1 του Μετρό - Η πρώτη ανάσα και ο στόχος των έξι λεπτών

Η «μέλισσα» που κρίνει την αποκλιμάκωση, το όνειρο της αυτοδυναμίας και η ανησυχία των δημοσκόπων

Καλώδιο: Η ετοιμότητα της Αθήνας, τα 2 συν 1 σενάρια για την τουρκική στάση και ο γαλλικός παράγοντας

Φρίκη στον Άγιο Παντελεήμονα: Σε νεαρή γυναίκα ανήκει η σορός - Τι δείχνουν τα πρώτα ευρήματα