Ιράν: Πώς οι απώλειες από πετρέλαιο και φυσικό αέριο «ροκάνισαν» κατά 10% το ΑΕΠ εν μέσω πολέμου

Εν μέσω του πολέμου ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν, η οικονομία της χώρας έχει υποστεί απότομη συρρίκνωση, με τον κρίσιμο τομέα του πετρελαίου και του φυσικού αερίου να δέχεται το ισχυρότερο πλήγμα, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες εντείνουν την οικονομική και στρατιωτική πίεση προς την Τεχεράνη.

Σύμφωνα με στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα το Στατιστικό Κέντρο του Ιράν, το οποίο υπάγεται στην κυβέρνηση, το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) συρρικνώθηκε κατά 10,1% σε ετήσια βάση από τις 21 Μαρτίου έως τις 20 Ιουνίου, κατά το πρώτο τρίμηνο του περσικού ημερολογίου. Η περίοδος καλύπτει τους πρώτους μήνες του πολέμου ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν, ο οποίος ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου.

Όπως αναφέρει και το Al Jazeera, η οικονομική ύφεση καταγράφεται ενώ το Ιράν δυσκολεύεται να εξάγει το πετρέλαιό του, μία από τις σημαντικότερες πηγές συναλλάγματος για τη χώρα, την ώρα που αντιμετωπίζει επίσης υψηλό πληθωρισμό, αποδυνάμωση του ριάλ και διαταραχές στο εμπόριο και τη βιομηχανία.

Τι δείχνουν τα οικονομικά στοιχεία

Το συνολικό ποσοστό συρρίκνωσης του ΑΕΠ αποκρύπτει μια ακόμη μεγαλύτερη πτώση στον ενεργειακό τομέα του Ιράν. Η δραστηριότητα στον τομέα του αργού πετρελαίου και του φυσικού αερίου συρρικνώθηκε κατά 26,4% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους. Αντίθετα, το ΑΕΠ χωρίς να υπολογίζεται ο πετρελαϊκός τομέας μειώθηκε κατά 4,6%.

Οι επιπτώσεις έχουν επεκταθεί και πέρα από τον ενεργειακό τομέα. Η βιομηχανία και η εξορυκτική δραστηριότητα συρρικνώθηκαν κατά 14,7%, ο τομέας των υπηρεσιών μειώθηκε κατά 4,8%, ενώ η μεταποίηση κατέγραψε πτώση 2,5%. Εξαίρεση αποτέλεσε η γεωργία, η οποία αναπτύχθηκε κατά 2,3%.

Τα στοιχεία αυτά έρχονται σε μια περίοδο κατά την οποία η οικονομική κατάσταση στη χώρα ήταν ήδη δύσκολη. Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, ο μέσος πληθωρισμός σε διάστημα 12 μηνών έφτασε το 69,9%, ενώ οι τιμές των τροφίμων, των ποτών και των προϊόντων καπνού αυξήθηκαν με σχεδόν διπλάσιο ρυθμό. Η επίσημη ανεργία αυξήθηκε στο 9,1% την άνοιξη.

Παράλληλα, το ριάλ υποχώρησε από περίπου 1 εκατομμύριο ριάλ ανά δολάριο ΗΠΑ έναν χρόνο νωρίτερα σε περισσότερα από 2,2 εκατομμύρια στις αρχές Σεπτεμβρίου.

Η τελευταία εικόνα από τις εξαγωγές πετρελαίου του Ιράν

Η δυνατότητα του Ιράν να πουλά αργό πετρέλαιο έχει περιοριστεί δραματικά από τον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό, ο οποίος εφαρμόζεται στο μεγαλύτερο μέρος της διάρκειας του πολέμου.

Οι φορτώσεις ιρανικού αργού πετρελαίου και συμπυκνωμάτων κατέρρευσαν από περίπου 2 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα τον Μάρτιο σε περίπου 740.000 βαρέλια την ημέρα τον Ιούλιο και μόλις 220.000-255.000 βαρέλια την ημέρα τον Αύγουστο, σύμφωνα με εκτιμήσεις των Kpler και Vortexa.

Η TankerTrackers.com δήλωσε στο πρακτορείο Reuters ότι 29 δεξαμενόπλοια, τα οποία μεταφέρουν 36,11 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου, έχουν εγκλωβιστεί στα Στενά του Ορμούζ. Την ίδια ώρα, η Vortexa εκτίμησε ότι η συνολική ποσότητα ιρανικού αργού πετρελαίου που βρίσκεται σε πλοία μειώθηκε από 135 εκατομμύρια βαρέλια στα τέλη Ιουλίου σε 107 εκατομμύρια βαρέλια στα τέλη Αυγούστου.

Κερδίζει ο Τραμπ τον οικονομικό πόλεμο κατά του Ιράν;

Με βάση αρκετούς οικονομικούς δείκτες, η εκστρατεία πίεσης της Ουάσινγκτον προκαλεί σημαντικές ζημιές στην ιρανική οικονομία.

Στις 6 Σεπτεμβρίου, ο συνολικός όγκος του εμπορίου είχε μειωθεί κατά 25% έως 35%, δήλωσε ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, με τις εισαγωγές να έχουν πληγεί περισσότερο από τις εξαγωγές. Ο αμερικανικός αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ έχει καταστήσει δύσκολη την πρόσβαση πλοίων που μεταφέρουν εισαγόμενα προϊόντα στα ιρανικά λιμάνια.

Η Τεχεράνη έχει επίσης συνδέσει ρητά τον τερματισμό του πολέμου με την οικονομική ανακούφιση. Ο επικεφαλής του Συμβουλίου Ασφαλείας του Ιράν, Μοχσέν Ρεζάι, δήλωσε το Σάββατο (19/9) στο Al Jazeera ότι οι όροι της Τεχεράνης περιλαμβάνουν «την απελευθέρωση των δεσμευμένων κεφαλαίων μας και τον τερματισμό του ναυτικού αποκλεισμού».

Πέρα από τον ναυτικό αποκλεισμό, ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, ανακοίνωσε τον περασμένο μήνα μια εκστρατεία οικονομικής πίεσης κατά του Ιράν, προειδοποιώντας για την επιβολή αυστηρών κυρώσεων σε ιρανικά οικονομικά συμφέροντα σε ολόκληρο τον κόσμο. Όπως δήλωσε, οι ΗΠΑ θα στοχεύσουν όλες τις πηγές εσόδων του Ιράν, συμπεριλαμβανομένου του πετρελαίου, προκειμένου να εμποδίσουν άλλες χώρες και εταιρείες να συναλλάσσονται με την Τεχεράνη.

Οι επιθέσεις ΗΠΑ-Ισραήλ και τα αντίποινα του Ιράν έχουν διαταράξει το εμπόριο της Τεχεράνης με έναν από τους σημαντικότερους οικονομικούς εταίρους της, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Τα ΗΑΕ ανακοίνωσαν τον περασμένο μήνα την επιβολή εμπορικού εμπάργκο αόριστης διάρκειας στο Ιράν, αφού κατηγόρησαν τις ιρανικές δυνάμεις ότι πραγματοποίησαν αρκετές επιθέσεις με βαλλιστικούς πυραύλους. Η Τεχεράνη αρνήθηκε τις κατηγορίες, χαρακτηρίζοντάς τες «επιχείρηση προβοκάτσιας» του Ισραήλ και των ΗΠΑ. Ο Κρις Μπόσεν, αναλυτής αγορών στην IG Group, δήλωσε: «Οι περισσότεροι πόλεμοι είναι περισσότερο αγώνες αντοχής παρά οτιδήποτε άλλο».

«Η πτώση του 10% στο ΑΕΠ του Ιράν αποτελεί ένδειξη ότι οι ΗΠΑ επιτυγχάνουν να ασκήσουν πίεση στον αντίπαλό τους. Το ερώτημα, όμως, όπως συμβαίνει από τον Μάρτιο, είναι αν το Ιράν μπορεί να αντέξει την πτώση της οικονομικής δραστηριότητας καλύτερα από όσο μπορούν οι ΗΠΑ να αντέξουν την αύξηση του ενεργειακού κόστους», δήλωσε στο Al Jazeera. «Για ένα καθεστώς που είναι διατεθειμένο να κάνει τα πάντα για να παραμείνει στην εξουσία, αυτή η είδηση θα έχει μικρή σημασία, όσο οι δυνάμεις ασφαλείας παραμένουν πιστές», πρόσθεσε.

H τελευταία εικόνα από τις διπλωματικές προσπάθειες για ειρήνη

Παρότι το Ιράν έχει υιοθετήσει ανυποχώρητη στάση απέναντι στην αμερικανική οικονομική και στρατιωτική πίεση, έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι παραμένει ανοιχτό σε διπλωματικές λύσεις για τον τερματισμό του πολέμου, ο οποίος διαρκεί σχεδόν επτά μήνες. Το Σάββατο (19/9), ο Ρεζάι δήλωσε στο Al Jazeera ότι το Ιράν διαβίβασε στην Ουάσινγκτον, μέσω διαμεσολαβητών από το Κατάρ, ένα επίσημο σύνολο όρων για τον τερματισμό του πολέμου.

Το ιρανικό κρατικό πρακτορείο ειδήσεων IRNA μετέδωσε τη Δευτέρα (21/9) ότι ο υπουργός Εσωτερικών του Πακιστάν, Μοχσίν Νακβί, επρόκειτο να επισκεφθεί την Τεχεράνη, χωρίς να διευκρινίσει την ατζέντα ή άλλες λεπτομέρειες. Το Κατάρ και το Πακιστάν, που λειτουργούν ως διαμεσολαβητές, εργάζονται για την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων μεταξύ των δύο πλευρών από τότε που έληξε τον περασμένο μήνα το Μνημόνιο Κατανόησης (MoU) μεταξύ τους.

Παράλληλα, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, θα πραγματοποιήσει σύντομη στάση στο Κατάρ πριν μεταβεί στη Νέα Υόρκη για τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, μετέδωσε το IRNA.

Το Ιράν έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι παραμένει έτοιμο να αντιμετωπίσει τυχόν νέες επιθέσεις από την Ουάσινγκτον. Ο Ρεζάι δήλωσε το Σάββατο ότι η Τεχεράνη δεν αποκλείει το ενδεχόμενο μιας νέας αμερικανικής επίθεσης κατά του Ιράν, χαρακτηρίζοντας το ενδεχόμενο «πολύ πιθανό», με βάση τις στρατιωτικές εκτιμήσεις της χώρας του.

Ο Μαρκ Φάιφλ, Ρεπουμπλικανός στρατηγικός σύμβουλος και πρώην αξιωματούχος του Λευκού Οίκου και της εθνικής ασφάλειας, δήλωσε ότι το Ιράν και οι ΗΠΑ εξακολουθούν να είναι διατεθειμένα να καταλήξουν σε συμφωνία. «Μερικές φορές στη διπλωματία σημασία έχει το τι αφαιρείται από το τραπέζι», δήλωσε στο Al Jazeera.

Ο Φάιφλ ανέφερε ότι όταν ο Ρεζάι επανέλαβε τα αιτήματα του Ιράν για συνομιλίες με τις ΗΠΑ, έκανε λόγο για «τερματισμό του αποκλεισμού, απελευθέρωση των δεσμευμένων κεφαλαίων [και] τερματισμό των επιθέσεων». «Όμως δεν αναφέρθηκε σε αποζημιώσεις και κονδύλια για την ανοικοδόμηση, γεγονός που μου δείχνει ότι, παρά τη ρητορική, η οποία εξακολουθεί να είναι ιδιαίτερα σκληρή, η εκστρατεία πίεσης που ασκούν οι ΗΠΑ στο Ιράν έχει κάποια επίδραση», δήλωσε. «Και αυτό μου δείχνει ότι και οι δύο πλευρές εξακολουθούν να αναζητούν περιθώριο για διαπραγμάτευση τις επόμενες εβδομάδες».

Διαβάστε ακόμη

Θάνατος Μαζωνάκη: Βεβαίωση ψυχικής υγείας σε ανήλικο είχε δώσει η κατηγορούμενη γιατρός - Τι απαντά ο ΙΣΑ

Ενεργειακό «ράλι»: Τις επόμενες μέρες το πακέτο στήριξης - Στο τραπέζι επιδότηση έως 40 λεπτά στο πετρέλαιο θέρμανσης

Λεωφόρος Βουλιαγμένης: Φορτηγό με σκαπτικό μηχάνημα χτύπησε σε γέφυρα στο ύψος του Ελληνικού

Καρυστιανού στη δίκη των Τεμπών: «Να μάθουμε τι ουσία έκαψε τα θύματα»