Αϊνστάιν, ο πιο διάσημος πρόσφυγας

Με την ευκαιρία της Παγκόσμιας Ημέρας Προσφύγων, θυμίζω ότι ο πιο διάσημος πρόσφυγας του 20^ου αιώνα ήταν ο Αϊνστάιν. Τον αναγνωρίζει και η Υπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες, διακινώντας μπλουζάκι με την λεζάντα «Einstein was refugee». Θα πρόσθετα ότι και ο Χριστός ήταν πρόσφυγας, αφού μωρό φυγαδεύτηκε στην Αίγυπτο για να σωθεί από την σφαγή του Ηρώδη.

Πολιτικός πρόσφυγας ο Αϊνστάιν έγινε το 1933, μετά την επικράτηση του Χίτλερ και του Εθνικοσοσιαλιστικού κόμματος στην Γερμανία. Ο κορυφαίος επιστήμονας του 20^ου αιώνα βαρυνόταν από δύο μεγάλα «αμαρτήματα», κατά τους ναζί. Το πρώτο το είχε κληρονομήσει, όντας Εβραίος το θρήσκευμα, αν και όχι πολύ θρησκευόμενος. Το δεύτερο ήταν αποκλειστικά δικό του. Είχε και διατηρούσε αντιμιλιταριστικές απόψεις, καθώς και ήπιες αριστερές.

Πολιτική του Γ’ Ράιχ ήταν ολοκληρωτισμός  και στην επιστήμη. «Είναι Εβραίος και απέκτησε διεθνή φήμη μέσω νέων ιδεών» έλεγαν τα φερέφωνα του καθεστώτος Χίτλερ για τον Αϊνστάιν. Μέχρι και σαν αρχηγό παράνομης οργάνωσης τον είχαν παρουσιάσει, είτε του «διεθνούς κομμουνισμού» είτε του «διεθνούς εβραϊσμού».

Στον Αϊνστάιν, ήδη διάσημο παγκοσμίως, δεν έμεινε άλλη επιλογή από την αυτοεξορία του στις ΗΠΑ. Εκεί βρήκε θέση σε πολλά πανεπιστήμια, με πρώτο εκείνο του Πρίνστον. Όταν, όμως, άρχισε ο ψυχρός πόλεμος (μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο) βρέθηκε στο στόχαστρο του Μακαρθισμού. Κατέστη ύποπτος και για το γεγονός ότι το 1949 έγραψε άρθρο για το πρώτο τεύχος του περιοδικού «Monthly Review» (του φίλου του Paul Sweezy), με τίτλο «Γιατί ο σοσιαλισμός», ενώ αργότερα έκανε έκκληση για την μη εκτέλεση του ζεύγους Ρόζενμπεργκ, που είχαν καταδικαστεί σε θάνατο για «κατασκοπία υπέρ της Σοβιετικής Ένωσης».

Το 1955 ο «μηχανικός του σύμπαντος» τέθηκε επικεφαλής του διεθνούς αντιπυρηνικού κινήματος, με το περίφημο κοινό Μανιφέστο με τον Μπέρτραντ Ράσσελ. Κάτω από το μανιφέστο αυτό τέθηκε η τελευταία υπογραφή του Αϊνστάιν σε δημόσιο έγγραφο, αφού πέθανε 18 Απριλίου 1955.

Μια από τις φράσεις – κλειδιά του μανιφέστου Αϊνστάιν-Ράσσελ ήταν η πρόσκληση στην ανθρωπότητα «να σκεφθούμε με έναν νέο τρόπο» μπροστά στην πυρηνική απειλή. Αν ζούσε, το ίδιο θα έλεγε σήμερα και για την κλιματική κρίση.

Άλλη προτροπή: «Θυμηθείτε ότι είστε άνθρωποι και ξεχάστε τα υπόλοιπα». Δεν νομίζω ότι η προτροπή αυτή βρίσκει ευήκωα ώτα στη σημερινή κυβέρνηση της Ελλάδας, σε ότι αφορά το προσφυγικό – μεταναστευτικό.

Ο Πάνος Τριγάζης είναι συγγραφέας του βιβλίου «Αγαπητέ Αϊνστάϊν» (εκδόσεις ΤΑΞΙΔΕΥΤΗΣ, 2005)

Διαβάστε ακόμη

Φρίκη στην Αχαΐα: Προφυλακίστηκε 50χρονος μετά από καταγγελίες για σεξουαλική κακοποίηση πέντε κοριτσιών

Έκρηξη στην Πλάκα: Τα πρόσωπα της τραγωδίας και το μυστήριο στον δεύτερο όροφο

Τουταγχαμών: Νέα ευρήματα «δείχνουν» κρυφούς θαλάμους πίσω από τον τάφο του - Το μυστήριο της Νεφερτίτης

Ελληνικό έπος στη Γερμανία! Η τρομερή Εθνική του Γιοβάνοβιτς άλωσε το Άουγκσμπουργκ