Η πρώτη χώρα που στις 15 Ιανουαρίου 1822 αναγνώρισε την Ελληνική Επανάσταση - Η θυσία 100 Αϊτινών και οι 45 τόνοι καφέ

Τις δύσκολες και κρίσιμες μέρες του 1821, που ξεκίνησε η Ελληνική Επανάσταση κατά της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, όλες οι Μεγάλες Δυνάμεις παρακολουθούσαν «παγωμένες» τις εξελίξεις. Όλες ανεξαιρέτως ήταν διστακτικές έως αρνητικές. Καμία δεν έκανε το βήμα να χαιρετίσει τον ιερό αγώνα των Ελλήνων για ελευθερία. Και όμως η πρώτη αναγνώριση από επίσημο κράτος ήρθε από τη μακρινή Αϊτή και μάλιστα με συμβολική και ιστορική επιστολή που υπογράφηκε μία ημέρα σαν και αυτή, 15 Ιανουαρίου 1822.

Την ημέρα αυτή, ο Πρόεδρος της Αϊτής, Ζαν-Πιερ Μπουαγιέ, απάντησε στην επιστολή που του είχε αποσταλεί λίγους μήνες νωρίτερα, στις 20 Αυγούστου 1821, από το Ελληνικό Κομιτάτο των Παρισίων. Η επιστολή έφερε τις υπογραφές κορυφαίων προσωπικοτήτων του ελληνικού διαφωτισμού και της διασποράς: του Αδαμάντιου Κοραή, του Κωνσταντίνου Πολυχρονιάδη, του Αθανάσιου Βογορίδη και του Χριστόφορου Κλωνάρη.

Η επανάσταση των σκλάβων

Στο κείμενό τους, οι εκπρόσωποι του Ελληνικού Κομιτάτου απευθύνονταν στον Πρόεδρο της Αϊτής ζητώντας υποστήριξη για την Ελληνική Επανάσταση, η οποία είχε ξεσπάσει λίγους μήνες πριν, τον Μάρτιο του 1821. Η επιλογή της Αϊτής δεν ήταν τυχαία. Επρόκειτο για το πρώτο κράτος που είχε γεννηθεί από επιτυχημένη επανάσταση σκλάβων και αποικιοκρατούμενων λαών, ένα έθνος που είχε κατακτήσει την ελευθερία του έπειτα από σκληρό και αιματηρό αγώνα, ανακηρύσσοντας την ανεξαρτησία του ήδη από το 1804.

Επιστολή σταθμός

Η απάντηση του Ζαν-Πιερ Μπουαγιέ, με ημερομηνία 15 Ιανουαρίου 1822 (5 μήνες μετά την επιστολή που έλαβε), αποτελεί σταθμό στην ιστορία του Ελληνικού Αγώνα. Πρόκειται για την πρώτη επίσημη αναγνώριση της Ελληνικής Επανάστασης από ηγέτη ανεξάρτητου κράτους. Ο Πρόεδρος της Αϊτής εκφράζει με θερμά λόγια τον ενθουσιασμό και τη συμπαράσταση του λαού της χώρας του για το ξέσπασμα της Ελληνικής Επανάστασης, αναγνωρίζοντας τον αγώνα των Ελλήνων ως έναν δίκαιο αγώνα ελευθερίας απέναντι στην καταπίεση. Παράλληλα, δηλώνει με ειλικρίνεια ότι η Αϊτή, εξαιτίας της δύσκολης οικονομικής της κατάστασης και των πληγών που άφησε ο δικός της απελευθερωτικός πόλεμος, δεν είναι σε θέση να προσφέρει οικονομική ή στρατιωτική βοήθεια.

Καφέ και 100 ηρωικούς εθελοντές

Παρόλα αυτά, η  χώρα έστειλε 45 τόνους καφέ, προκειμένου να πουληθούν και να αγοραστούν όπλα και πολεμοφόδια, καθώς και 100 Αϊτινούς εθελοντές. Σύμφωνα με αναφορές ιστορικών, οι 100 αυτοί ρομαντικοί μαχητές δεν έφθασαν ποτέ στην Ελλάδα. Πέθαναν από τις κακουχίες κατά τη διάρκεια του δύσκολου ταξιδιού από τον Ατλαντικό στη Μεσόγειο. Η θυσία τους συγκαταλέγεται στις πιο ηρωικές πράξεις μη Ελλήνων υπέρ της Ελληνικής Επανάστασης.

Σαν το Μαραθώνα και τη Σαλαμίνα

Ωστόσο, η επιστολή του Μπουαγιέ υπερβαίνει κατά πολύ τα όρια μιας τυπικής διπλωματικής απάντησης. Με βαθύ συμβολισμό, καθώς εύχονταν στους Έλληνες νίκες ανάλογες με εκείνες των Μαραθώνα και Σαλαμίνας, επικαλούμενος τις ιστορικές στιγμές κατά τις οποίες η αρχαία Ελλάδα υπερασπίστηκε την ελευθερία της απέναντι σε υπέρτερες δυνάμεις. Με τον τρόπο αυτό, συνδέει ευθέως τον σύγχρονο αγώνα των Ελλήνων με το ιστορικό τους παρελθόν και αναγνωρίζει τη συνέχειά του.

Η αποκάλυψη Φιλήμονα

Η συγκεκριμένη επιστολή έχει διασωθεί και δημοσιεύθηκε στον τέταρτο τόμο του έργου του Ιωάννη Φιλήμονα, «Δοκίμιον Ιστορικόν περί της Ελληνικής Επαναστάσεως» (1861). Η δημοσίευσή της τεκμηριώνει ιστορικά ότι πρόκειται για την πρώτη επίσημη αναγνώριση της Ελληνικής Επανάστασης από ηγέτη ανεξάρτητου κράτους, σε μια εποχή που οι μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις παρέμεναν επιφυλακτικές ή και εχθρικές απέναντι στον ελληνικό ξεσηκωμό. Η πράξη αυτή της Αϊτής, ενός νεαρού και δοκιμασμένου κράτους, έχει ιδιαίτερη σημασία όχι μόνο πολιτική αλλά και ηθική. Αποτελεί μια έμπρακτη δήλωση διεθνούς αλληλεγγύης μεταξύ λαών που αγωνίστηκαν για την ελευθερία τους, υπενθυμίζοντας ότι η Ελληνική Επανάσταση δεν ήταν ένα απομονωμένο γεγονός, αλλά μέρος ενός ευρύτερου παγκόσμιου κύματος απελευθερωτικών κινημάτων του 19ου αιώνα.

Όταν οι άλλοι καταδίκαζαν

Η στάση αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία αν αναλογιστεί κανείς ότι οι ευρωπαϊκές δυνάμεις καταδίκασαν την Ελληνική Επανάσταση, παρότι αυτή δεν είχε κοινωνικό χαρακτήρα, όπως άλλες εξεγέρσεις στη Γηραιά Ήπειρο, αλλά ήταν καθαρά εθνικοαπελευθερωτική. Ο ανθέλληνας Κλέμενς φον Μέτερνιχ και το σύστημα ισορροπιών που εξέφραζε γνώριζαν καλά ότι μια ενδεχόμενη διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας θα ανέτρεπε τις γεωπολιτικές ισορροπίες στην Ευρώπη — κάτι που κανείς τους δεν επιθυμούσε.

Η Εθνοσυνέλευση της Επιδαύρου

Αμέσως μετά την κήρυξη της Επανάστασης και την Α΄ Εθνοσυνέλευση της Επιδαύρου, η ηγεσία των ελληνικών επαναστατικών δυνάμεων και η Πελοποννησιακή Γερουσία υπέγραψαν τη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας της Ελλάδος, την πρώτη πράξη διεθνούς δικαίου του επαναστατημένου ελληνικού έθνους. Την ίδια στιγμή, εξέχουσες μορφές του ελληνικού διαφωτισμού και της διασποράς στο Παρίσι, με κορυφαίο τον Αδαμάντιο Κοραή, απηύθυναν έκκληση προς την παγκόσμια κοινότητα ζητώντας συμπαράσταση.

Δεύτερη μετά τις ΗΠΑ

Η Αϊτή, ήταν το δεύτερο κράτος στο δυτικό ημισφαίριο μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής που διακήρυξε την ανεξαρτησία του (1η Ιανουαρίου 1804), υπήρξε η πρώτη ανεξάρτητη δημοκρατία Αφροαμερικανών και το μόνο κράτος που γεννήθηκε μέσα από επιτυχημένη επανάσταση δούλων. Παρά τις συνεχείς συγκρούσεις με Γάλλους και Ισπανούς και τις εσωτερικές πολιτικές αναταραχές που ταλάνιζαν τη χώρα έως το 1820, η Αϊτή δεν δίστασε να σταθεί στο πλευρό των Ελλήνων.

Η επιστολή

«Ελευθερία… Ισότης

Ιωάννης Πέτρου Βόγερ, πρόεδρος του Χαϊτίου, προς τους πολίτας της Ελλάδος Α. Κοραήν, Κ. Πολυχρονιάδην, Α. Βογορίδην και Κ. Κλωνάρην.
Εις τα Παρίσια.

Πριν ή δεχθώμεν την επιστολήν υμών, σημειουμένην εκ Παρισίων τη 20ή παρελθόντος Αυγούστου, έφθασεν ενταύθα η είδησις της επαναστάσεως των συμπολιτών υμών κατά του δεσποτισμού, του επί τρεις περίπου διαρκέσαντος εκατονταετηρίδας. Μετά μεγάλου ενθουσιασμού εμάθομεν ότι η Ελλάς, αναγκασθείσα τέλος πάντων, εδράξατο των όπλων, ίνα κτήσηται την ελευθερίαν αυτής και την θέσιν, ήν μεταξύ των εθνών του κόσμου κατείχε.

Μία τόσον ωραία και τόσον νόμιμος υπόθεσις, και προ πάντων αι συνοδεύσασαι ταύτην πρώται επιτυχίαι, ουκ εισίν αδιάφοροι τοις Χαϊτίοις, οίτινες, ως οι Έλληνες, επί πολύν καιρόν έκλινον τον αυχένα υπό ζυγόν επονείδιστον και δι’ αυτών συνετρίβη η κεφαλή της τυραννίας.

Ευχηθέντες προς τον ουρανόν, όπως υπερασπισθή τους απογόνους του Λεωνίδου, εσκέφθημεν ίνα συντρέξωμεν τας γενναίας δυνάμεις τούτων, ει μη διά στρατευμάτων και πολεμοφοδίων, τουλάχιστον διά χρημάτων, ως χρησίμων εσομένων διά προμήθειαν όπλων, ών έχετε ανάγκην.

Συμβεβηκότα όμως, επιβαλόντα τη πατρίδι ημών μεγάλην ανάγκην, επησχόλησαν όλον το χρηματικόν, εξ ού η Διοίκησις ηδύνατο να καταβάλει μέρος. Σήμερον έτι η επανάστασις, η κατά το ανατολικόν μέρος της νήσου επικρατούσα, υπάρχει νέον προς την εκτέλεσιν αυτού του σκοπού κώλυμα. Επειδή το μέρος, όπερ ηνώθη μετά της Δημοκρατίας, ής προεδρεύω, υπάρχει εν μεγίστη ενδεία και προκαλεί δικαίως μεγάλην του ταμείου ημών την δαπάνην.

Εάν δ’ επέλθωσι κατάλληλοι, ως επιθυμούμεν, αι περιστάσεις, τότε βοηθήσωμεν, προς τιμήν ημών, τοις τέκνοις της Ελλάδος όσον δυνηθώμεν.

Πολίται, διερμηνεύσατε προς τους συμπατριώτας υμών τας θερμοτέρας ευχάς, ας λαός του Χαϊτίου αναπέμπει υπέρ της ελευθερώσεως αυτών. Οι μεταγενέστεροι Έλληνες ελπίζουσιν εν τη αναγεννωμένη ιστορία τούτων άξια της Σαλαμίνος τρόπαια. Είθε, παρόμοιοι τοις προγόνοις αυτών αποδεικνυόμενοι και υπό τας διαταγάς του Μιλτιάδου διευθυνόμενοι, δυνηθώσιν εν τοις πεδίοις του νέου Μαραθώνος τον θρίαμβον της ιεράς υποθέσεως, ήν επεχείρησαν υπέρ των δικαιωμάτων αυτών, της θρησκείας και της πατρίδος. Είθε, τέλος, διά των φρονίμων διατάξεων αυτών μνημονευθώσιν εν τη ιστορία οι κληρονόμοι της καρτερίας και των αρετών των προγόνων.

Τη 15η Ιανουαρίου 1822 και 19η της Ανεξαρτησίας».

Η Μεγάλη Βρετανία μετά ενάμιση χρόνο

Αξίζει να σημειωθεί ότι η πρώτη από τις «Μεγάλες Δυνάμεις» που διαφοροποιήθηκε υπέρ των Ελλήνων ήταν τελικά η Μεγάλη Βρετανία, η οποία αναγνώρισε την Επανάσταση ενάμιση χρόνο αργότερα από την Αϊτή.

Σήμερα, η Αϊτή μοιράζεται το νησί της Ισπανιόλας με τη Δομινικανή Δημοκρατία στην Καραϊβική. Παρά το δύσκολο παρόν της —με υψηλή φτώχεια, αναλφαβητισμό και τις πληγές από τον καταστροφικό σεισμό του 2010— παραμένει ένα ελεύθερο κράτος. Η Ελλάδα, αναγνωρίζοντας τον ιστορικό αυτό δεσμό, συγκαταλέγεται στις πρώτες χώρες που έσπευσαν να προσφέρουν βοήθεια στην Αϊτή μετά τη μεγάλη καταστροφή.

Διαβάστε ακόμη

Οι μπλόφες του Τραμπ: Γιατί η αμερικανική επίθεση κατά του Ιράν παραμένει υπαρκτή απειλή

Κραυγή απόγνωσης από τα μπλόκα: «Δεν μπορούμε να μεγαλώσουμε τα παιδιά μας - Παλεύουμε για τα αυτονόητα»

Ειρωνείες Ράμα σε δημοσιογράφο: «Οι Έλληνες νομίζετε ότι είστε απόγονοι του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη»

Η πρώτη χώρα του πλανήτη που στις 15 Ιανουαρίου 1822 αναγνώρισε την Ελληνική Επανάσταση - Η θυσία 100 Αϊτινών και οι 45 τόνοι καφέ