Γρίπη: Γιατί κάποιοι αρρωσταίνουν κάθε χρόνο και άλλοι σχεδόν ποτέ

Γιατί δύο άνθρωποι ίδιας ηλικίας, υγιείς και με παρόμοιο τρόπο ζωής μπορεί να εκτεθούν στον ίδιο ιό της γρίπης, αλλά να έχουν τελείως διαφορετική εξέλιξη; Ο ένας να εμφανίσει έντονα συμπτώματα και ο άλλος να περάσει τη λοίμωξη σχεδόν χωρίς να το αντιληφθεί;

Η απάντηση δεν βρίσκεται σε έναν μόνο παράγοντα. Όπως εξηγεί στο Πρακτορείο FM η Γεωργία Γκιούλα, καθηγήτρια Ιατρικής Βιοπαθολογίας-Μικροβιολογίας στο ΑΠΘ και διευθύντρια του Εθνικού Κέντρου Αναφοράς Γρίπης και Αναπνευστικών Ιών Βορείου Ελλάδος, σημαντικό ρόλο παίζουν το γενετικό προφίλ, η ανοσολογική μνήμη, αλλά και το μικροβίωμα του ανώτερου αναπνευστικού.

Παράλληλα, το γεγονός ότι κάποιος δεν εμφανίζει συμπτώματα δεν σημαίνει ότι δεν έχει μολυνθεί. Ένα ασυμπτωματικό άτομο μπορεί να φέρει τον ιό και να τον μεταδίδει, συνήθως όμως σε μικρότερο βαθμό από έναν ασθενή με εμφανή συμπτώματα.

Ο ρόλος των γονιδίων

Ένα μέρος της απάντησης φαίνεται να βρίσκεται στα γονίδια. Εργαστηριακές μελέτες εξετάζουν συγκεκριμένους γενετικούς παράγοντες που μπορούν να δυσκολέψουν την είσοδο του ιού στα κύτταρα και, κατά συνέπεια, την εγκατάσταση της λοίμωξης.

Υπάρχει όμως και η αντίθετη περίπτωση. Ορισμένες γενετικές μεταλλάξεις μπορεί να κάνουν συγκεκριμένα κύτταρα του ανοσοποιητικού λιγότερο αποτελεσματικά στην αναγνώριση και την αντιμετώπιση του ιού.

Έτσι, η πορεία της γρίπης δεν εξαρτάται μόνο από το αν κάποιος εκτέθηκε στον ιό, αλλά και από το πόσο αποτελεσματικά είναι «ρυθμισμένο» το ανοσοποιητικό του σύστημα ώστε να ανταποκριθεί.

Μπορεί κάποιος να έχει γρίπη χωρίς συμπτώματα;

Ναι. Ένα άτομο μπορεί να μολυνθεί χωρίς να εμφανίσει την τυπική εικόνα της γρίπης και παρ’ όλα αυτά να μεταδίδει τον ιό.

Ωστόσο, όπως επισημαίνει η κ. Γκιούλα, το ιικό φορτίο συνήθως δεν είναι το ίδιο σε έναν συμπτωματικό και σε έναν πλήρως ασυμπτωματικό ασθενή. Όσοι εμφανίζουν πυρετό, βήχα και τα υπόλοιπα χαρακτηριστικά συμπτώματα αποβάλλουν κατά κανόνα μεγαλύτερη ποσότητα ιού στο περιβάλλον και είναι περισσότερο μεταδοτικοί.

Ακόμη και όταν λέμε ότι δύο άνθρωποι εκτέθηκαν «στον ίδιο ιό», οι συνθήκες δεν είναι πάντοτε απολύτως ίδιες. Ο ιός της γρίπης μεταβάλλεται συνεχώς, ενώ σημαντικό ρόλο μπορεί να παίζει και η ποσότητα του ιού στην οποία εκτέθηκε κάθε άτομο.

Το μικροβίωμα της μύτης ως φυσική άμυνα

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το μικροβίωμα του ανώτερου αναπνευστικού, δηλαδή το σύνολο των μικροοργανισμών που φυσιολογικά υπάρχουν στη μύτη και στον ρινοφάρυγγα.

Τα λεγόμενα «καλά» βακτήρια μπορούν να δημιουργήσουν ένα περιβάλλον λιγότερο ευνοϊκό για τον ιό της γρίπης και άλλους αναπνευστικούς ιούς. Ανάλογα με τη σύνθεση του μικροβιώματος, μπορεί να δυσκολεύεται ή, αντίθετα, να διευκολύνεται η εγκατάσταση μιας λοίμωξης.

Η κ. Γκιούλα περιγράφει το μικροβίωμα ως ένα είδος προσωπικού «δαχτυλικού αποτυπώματος», διαφορετικό για κάθε άνθρωπο και ικανό, όταν βρίσκεται σε ισορροπία, να συμβάλλει στην άμυνα του οργανισμού.

Η σημασία της ανοσολογικής μνήμης

Καθοριστικός μπορεί να είναι και ο ρόλος της ανοσολογικής μνήμης. Η προηγούμενη επαφή με παρόμοια στελέχη του ιού μπορεί να προσφέρει έναν βαθμό προστασίας, χωρίς αυτό να σημαίνει μόνιμη ανοσία.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η πανδημία του H1N1 το 2009. Σύμφωνα με την κ. Γκιούλα, αρκετοί άνθρωποι μεγαλύτερης ηλικίας παρουσίασαν ηπιότερη νόσηση σε σχέση με νεότερους ενήλικες, καθώς είχαν εκτεθεί στο παρελθόν σε συγγενικά στελέχη και διέθεταν έναν βαθμό ανοσολογικής προστασίας.

Προς ένα καθολικό εμβόλιο για τη γρίπη

Οι επιστήμονες στρέφουν πλέον το ενδιαφέρον τους και στην ανάπτυξη ενός καθολικού αντιγριπικού εμβολίου, το οποίο θα μπορούσε να προσφέρει ευρύτερη προστασία απέναντι σε διαφορετικούς τύπους του ιού.

Σήμερα η σύνθεση του εμβολίου επικαιροποιείται κάθε χρόνο, με βάση τα στελέχη που εκτιμάται ότι θα κυκλοφορήσουν την επόμενη περίοδο. Επειδή όμως ο ιός μεταβάλλεται συνεχώς, η αντιστοιχία δεν είναι πάντοτε απόλυτη.

Ένα εμβόλιο ευρύτερης κάλυψης θα μπορούσε να περιορίσει αυτή την ανάγκη και ενδεχομένως να προσφέρει προστασία για περισσότερο από μία γριπική περίοδο. Το πόσο θα διαρκεί αυτή η προστασία παραμένει ακόμη αντικείμενο έρευνας.

Διαβάστε ακόμη

Στο «πόδι» ξανά η Γαλλία με δεκάδες χιλιάδες διαδηλωτές - Οδοφράγματα, χημικά και συλλήψεις

Ξανά μετάλλιο ο θρυλικός Λευτέρης Πετρούνιας! «Ασημένιος» στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα ενόργανης γυμναστικής

Μεγάλες ουρές στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης για μια βόλτα στη φρεγάτα «Κίμων» - Το πρόγραμμα των επισκέψεων

Σαντορίνη: Ρεκόρ Γκίνες για τη μεγαλύτερη γευσιγνωσία λεοντόψαρου στον κόσμο