Μετρό Αθήνας: Έδωσαν μπόνους έγκαιρης παράδοσης 57 εκατ. ενώ το έργο θα καθυστερήσει τρία χρόνια

Τριετής καθυστέρηση μετά ...πριμ ύψους 57 εκατομμυρίων ευρώ στην ανάδοχο κοινοπραξία «κλείδωσε» με τα μέχρις στιγμή δεδομένα για τη γραμμή 4 του μετρό της Αθήνας, το έργο του 1,5 δισ. ευρώ που υπόσχεται να αλλάξει την καθημερινότητα της πρωτεύουσας όποτε τελικά ολοκληρωθεί.Η νέα πορτοκαλί γραμμή ακολουθώντας την παράδοση όλων των μεγάλων έργων της χώρας έχει ήδη βρεθεί σε ένα φαύλο κύκλο καθυστερήσεων με το χρονοδιάγραμμα να έχει εκτροχιαστεί σημαντικά, καθώς από την αρχική υπόσχεση ολοκλήρωσης το 2029 η παράδοσή του μετατίθεται πλέον για το φθινόπωρο του 2032, με το Ελληνικό Δημόσιο να αποτυγχάνει σε ένα ακόμα τεστ αξιοπιστίας.404307_1Σύμφωνα μάλιστα με την πρόταση της κοινοπραξίας, η παράδοση θα έπρεπε να μετατεθεί άλλα δύο χρόνια αργότερα, το 2034, πρόταση η οποία απορρίφθηκε από την Ελληνικό Μετρό. Την ίδια στιγμή μαίνεται η διαμάχη μεταξύ που έχει ξεσπάσει μεταξύ αναδόχου και Ελληνικό Μετρό τόσο για το τελικό χρονοδιάγραμμα όσο και για το εάν θα πρέπει να επιστραφεί το πριμ έγκαιρης παράδοσης, το οποίο έχει ήδη πληρωθεί. Υπενθυμίζεται ότι η δυνατότητα παροχής αυτών των πριμ είχε θεσπιστεί επί υπουργού Υποδομών Κώστα Καραμανλή (νόμος 4938) προκειμένου να αντιμετωπιστούν πιθανές καθυστερήσεις στα έργα ως συνέπεια του πολέμου στην Ουκρανία.Όχι στην παράδοση μετά το 2032, ναι στο πριμΤελικώς απόφαση του υπουργού Υποδομών και Μεταφορών, Χρίστου Δήμα, η οποία εκδόθηκε την περασμένη εβδομάδα, έκανε μερικώς δεκτή την ένσταση της κοινοπραξίας, στέλνοντας για άλλη μια φορά τον λογαριασμό των εμπλοκών των προηγούμενων ετών που οφείλονται στην αδυναμία σχεδιασμού και συμμόρφωσης με τα συμβατικά χρονοδιαγράμματα των έργων απευθείας στους ...φορολογούμενους.Η ένσταση της κοινοπραξίας «ΑΒΑΞ – GHELLA – ALSTOM» στρεφόταν κατά απόφασης της ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΜΕΤΡΟ Α.Ε., η οποία ενέκρινε νέο χρονοδιάγραμμα, χορήγησε παρατάσεις αλλά ταυτόχρονα απαίτησε την επιστροφή του μπόνους των δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ. Αιχμή της διαμάχης αποτέλεσε το επικαιροποιημένο χρονοδιάγραμμα. Η ανάδοχος υποστήριξε ότι οι πραγματικές συνθήκες κατασκευής και κυρίως οι καθυστερήσεις στην παράδοση των εργοταξιακών χώρων μεταθέτουν την ολοκλήρωση του έργου το 2034, αντί του αρχικού 2029.Ωστόσο η Ελληνικό Μετρό «ψαλίδισε» κατά πάνω από 500 ημέρες αυτή την εκτίμηση, ορίζοντας ως νέα ημερομηνία το 2032, με τη διαφορά εκτός της καθυστέρησης να ανοίγει και ζήτημα επιμερισμού των καθυστερήσεων που θα κρίνει εν πολλοίς και το ποιος θα επωμιστεί το κόστος τους.Η ανάδοχος κάνει λόγο για «μη ρεαλιστικό και τεχνικά ανεφάρμοστο» σχεδιασμό, κατηγορώντας την εταιρεία ότι αγνόησε τη συνολική επίδραση των καθυστερήσεων, προχώρησε σε αυθαίρετες μειώσεις χρόνων εργασιών και επέβαλε τεχνητές αλληλοεπικαλύψεις δραστηριοτήτων, υποστηρίζοντας ουσιαστικά ότι το έργο «στριμώχνεται» χρονικά χωρίς τεκμηρίωση.Από την πλευρά της, η Ελληνικό Μετρό απορρίπτει κατηγορηματικά τις αιτιάσεις. Σύμφωνα με τη Διευθύνουσα Υπηρεσία, το χρονοδιάγραμμα διορθώθηκε ώστε να αντικατοπτρίζει μόνο τεκμηριωμένες καθυστερήσεις, αφαιρέθηκαν «φουσκωμένες» διάρκειες και μη τεκμηριωμένες δραστηριότητες και έγινε εξορθολογισμός με βάση τη δυνατότητα παράλληλης εκτέλεσης εργασιών.Η διοίκηση κατηγορεί εμμέσως τον ανάδοχο ότι «διογκώνει» τις καθυστερήσεις και δημιουργεί τεχνητά κρίσιμες διαδρομές, ιδιαίτερα σε σταθμούς όπως η «Αλεξάνδρας», προκειμένου να επιμηκύνει συνολικά το έργο.Πάντως μολονότι το χρονοδιάγραμμα αποτέλεσε βασικό σημείο τριβής, το πιο εκρηκτικό ζήτημα φαίνεται ότι ήταν το πριμ των 57 εκατ. ευρώ, που είχε δοθεί το 2022 για έγκαιρη ολοκλήρωση. Η Ελληνικό Μετρό ζήτησε την επιστροφή του, επικαλούμενη το νόμο και ισχυριζόμενη ότι εφόσον έχει δοθεί παράταση, το πριμ καθίσταται επιστρεπτέο. Η ανάδοχος αντέτεινε ότι οι καθυστερήσεις δεν οφείλονται σε δική της ευθύνη αλλά σε εξωγενείς παράγοντες και κυρίως σε δικαστικές και διοικητικές εμπλοκές για την παράδοση χώρων.Την τελική απόφαση έλαβε το υπουργείο, το οποίο αναγνώρισε ότι οι καθυστερήσεις προσιδιάζουν σε συνθήκες «ανωτέρας βίας» υιοθετώντας την επιχειρηματολογία του αναδόχου, και έκρινε ότι επί του παρόντος δεν υφίσταται λόγος επιστροφής του πριμ.Ύστερα και από αυτήν την απόφαση, η ολοκλήρωση του έργου μετατίθεται και επισήμως για το 2032 και αυτό εάν δεν παρουσιαστούν στο μέλλον νέες εμπλοκές καθώς και το νέο ορόσημο συνοδεύεται από σοβαρές επιφυλάξεις δεδομένου ότι τα βασικά αίτια των καθυστερήσεων δεν έχουν εκλείψει.Τα αίτια των καθυστερήσεωνΗ μεγαλύτερη πηγή καθυστέρησης που έχει καταγράψει το έργο μέχρι σήμερα είναι η αδυναμία έγκαιρης παράδοσης των εργοταξιακών χώρων. Παρά το γεγονός ότι έχουν περάσει σχεδόν πέντε χρόνια από την έναρξη της σύμβασης, σημαντικά εργοτάξια όπως οι σταθμοί Γουδή και Ευαγγελισμός, καθώς και επιμέρους εγκαταστάσεις σε Καισαριανή και Αλεξάνδρας, παραμένουν σε εκκρεμότητα με την καθυστέρηση στην παραχώρηση των εργοταξίων να δημιουργεί ένα ντόμινο καθυστερήσεων που επηρεάζει το σύνολο του έργου.Τα προβλήματα όμως δεν περιορίζονται εκεί. Σε αρκετά σημεία της χάραξης οι εργασίες συνάντησαν κοινωνικές και νομικές δυσκολίες. Στα Εξάρχεια υπήρξαν έντονες αντιδράσεις κατοίκων και συλλογικοτήτων, ενώ στο πάρκο Ριζάρη προέκυψαν δικαστικές εμπλοκές και ανάγκη επαναδειοδότησης. Σε άλλες περιοχές, όπως το Γουδή και η Πανεπιστημιούπολη, αναδείχθηκαν τεχνικά ζητήματα λόγω υφιστάμενων υποδομών και άγνωστων αγωγών, που απαιτούν επιπλέον χρόνο για την επίλυσή τους.Ως ...γκολ που είχε μπει από τα αποδυτήρια κρίνεται πλέον και η αρχική επιλογή οι πρόδρομες εργασίες να γίνουν με ξεχωριστή σύμβαση, ανάδοχος της οποίας είναι η ΕΡΕΤΒΟ. Αν και η σύμβαση αυτή προοριζόταν να επιταχύνει το έργο, κατέληξε να ξεκινήσει σχεδόν ταυτόχρονα με το βασικό έργο, δημιουργώντας δυσλειτουργίες στην οργάνωση και την εκτέλεση των εργασιών.Παρά τις δυσκολίες στο επιφανειακό τμήμα, η πρόοδος στον υπόγειο τομέα είναι πιο σταθερή. Οι δύο μετροπόντικες έχουν ήδη καλύψει σημαντικό μέρος της διαδρομής τους, με τον έναν να προσεγγίζει το 44% της συνολικής διάνοιξης και τον άλλο να έχει ξεπεράσει τα πέντε χιλιόμετρα. Η ολοκλήρωση των σηράγγων αναμένεται στα τέλη του 2026, επιβεβαιώνοντας ότι η πρόοδος είναι ανισομερής με το υπόγειο σκέλος να προχωρά, αλλά τα επιφανειακά έργα να εξακολουθούν να καθυστερούν.Υπενθυμίζεται ότι η Γραμμή 4 θα έχει μήκος 12,8 χιλιομέτρων και 15 νέους σταθμούς που θα καλύπτουν πυκνοκατοικημένες περιοχές από το Γαλάτσι έως το Γουδή, με εκτιμώμενη ημερήσια επιβατική κίνηση περίπου 340.000 επιβάτες. Πρόκειται για ένα έργο που φιλοδοξεί να μειώσει την κυκλοφοριακή συμφόρηση, να περιορίσει τη χρήση Ι.Χ. και να μειώσει σημαντικά το περιβαλλοντικό αποτύπωμα της πόλης.