Νέος φωτισμός αναβαθμίζει τη Διονυσίου Αρεοπαγίτου και την Αποστόλου Παύλου με τη στήριξη του Ιδρύματος Ωνάση

Ο φωτισμός μπορεί να αλλάξει εντελώς τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε έναν χώρο. Να αναδείξει μια λεπτομέρεια που περνούσε απαρατήρητη, να δημιουργήσει βάθος, να οδηγήσει το βλέμμα προς ένα μνημείο ή, όταν χρησιμοποιείται λανθασμένα, να καλύψει όλα εκείνα τα στοιχεία που υποτίθεται πως θέλει να αναδείξει. Σε έναν τόπο όπως η περιοχή γύρω από την Ακρόπολη, αυτή η ισορροπία αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία. Εδώ το ζητούμενο ήταν το φως να υπηρετεί τον χώρο και όχι να τον ανταγωνίζεται. Η Διονυσίου Αρεοπαγίτου και η Αποστόλου Παύλου αποτελούν μία από τις πιο χαρακτηριστικές διαδρομές της Αθήνας. Καθημερινά τις διασχίζουν κάτοικοι και επισκέπτες, έχοντας σχεδόν σε κάθε σημείο τους την Ακρόπολη και τα μνημεία της στο οπτικό τους πεδίο.423078_1Όταν πέφτει η νύχτα, ο φωτισμός καλείται να κάνει κάτι περισσότερο από το να εξασφαλίσει απλώς ορατότητα. Πρέπει να επιτρέπει στον περίπατο να συνεχίζεται με ασφάλεια, διατηρώντας παράλληλα την αίσθηση και τον χαρακτήρα του τοπίου. Αυτό επιχειρεί ο νέος φωτισμός που απέκτησαν οι δύο δρόμοι με την υποστήριξη του Ιδρύματος Ωνάση και τον σχεδιασμό της Ελευθερίας Ντεκώ. Συνολικά τοποθετήθηκαν 125 νέοι ιστοί φωτισμού, ολοκληρώνοντας μια ακόμη παρέμβαση στην περιοχή της Ακρόπολης.Το έργο παραδόθηκε στον Δήμο Αθηναίων από τον Πρόεδρο του Ιδρύματος Ωνάση, Αντώνη Σ. Παπαδημητρίου, και έρχεται να προστεθεί σε μια σειρά έργων που έχουν πραγματοποιηθεί στην περιοχή τα τελευταία έξι χρόνια. Η σχέση αυτή ξεκίνησε το 2020 με την ανανέωση του φωτισμού του Ιερού Βράχου και των μνημείων του, επίσης σε σχεδιασμό της Ελευθερίας Ντεκώ και με δωρεά και ανάθεση του Ιδρύματος Ωνάση. Ακολούθησαν έργα που σχετίζονται με την προσβασιμότητα, την ασφάλεια και τη λειτουργία του αρχαιολογικού χώρου.Στην ίδια περίοδο εγκαταστάθηκε ο σύγχρονος ανελκυστήρας πλαγιάς και αναβαθμίστηκαν οι διαδρομές για άτομα με κινητικές δυσκολίες. Το 2022, δημιουργήθηκε απτική διαδρομή και ειδικά μέσα ξενάγησης για ανθρώπους με οπτική αναπηρία, ενώ την περίοδο 2022 - 2023 πραγματοποιήθηκε το έργο περισχοίνισης, που περιλάμβανε νέα καθιστικά, κάδους απορριμμάτων και βάσεις φωτιστικών. Το 2023 υποστηρίχθηκε το έργο για τη διευθέτηση των ομβρίων υδάτων της Ακρόπολης και της Βόρειας Κλιτύος και την περίοδο 2023 - 2024 ολοκληρώθηκε η αναβάθμιση της ενεργητικής και παθητικής ασφάλειας. Πιο πρόσφατα, η Ελευθερία Ντεκώ σχεδίασε επίσης τον φωτισμό του γλυπτού του Κ. Π. Καβάφη στη Διονυσίου Αρεοπαγίτου, έργο του γλύπτη Πραξιτέλη Τζανουλίνου.Όπως σημείωσε ο Αντώνης Σ. Παπαδημητρίου, ο συγκεκριμένος περίπατος αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους δημόσιους χώρους της Αθήνας, όπου «η ιστορία αποτελεί μέρος της καθημερινής ζωής της πόλης». Για το Ίδρυμα Ωνάση, πρόσθεσε, η ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς συνδέεται άμεσα με την πρόσβαση και «με τη δυνατότητα όλων να βιώνουν και να απολαμβάνουν αυτόν τον κοινό χώρο». Ο ίδιος συνέδεσε το νέο έργο με όλες τις προηγούμενες παρεμβάσεις γύρω από την Ακρόπολη, υπογραμμίζοντας πως εκφράζουν μια κοινή αντίληψη, σύμφωνα με την οποία «ο πολιτισμός είναι ζήτημα δημοκρατίας και η πολιτιστική κληρονομιά πρέπει να είναι ανοιχτή σε όλους».Η λογική πίσω από τον σχεδιασμόΣτον νέο φωτισμό, ίσως το σημαντικότερο στοιχείο είναι όσα επιλέχθηκε να παραμείνουν διακριτικά. Από τους 125 νέους ιστούς, οι 106 τοποθετήθηκαν στις θέσεις όπου προϋπήρχε φωτισμός και μόνο 19 χρειάστηκε να εγκατασταθούν σε νέα σημεία. Όλοι βρίσκονται στην πλευρά των κτιρίων, ώστε να περιορίζονται τα στοιχεία που παρεμβάλλονται ανάμεσα στον περιπατητή και στα μνημεία και να παραμένει όσο γίνεται ανεμπόδιστη η θέα προς τον Παρθενώνα. Οι ιστοί έχουν ύψος πέντε μέτρων, με λιτό σχεδιασμό και ειδική απόχρωση της άμμου. Η επιλογή του χρώματος έγινε ώστε να παραμένουν διακριτικοί ακόμη και κατά τη διάρκεια της ημέρας και να εντάσσονται στα υλικά και στις αποχρώσεις του γύρω αρχαιολογικού τοπίου. Αντίστοιχη προσοχή δόθηκε στην ίδια την ποιότητα του φωτός. Επιλέχθηκε θερμός φωτισμός, σε συγγένεια με εκείνον των τειχών και των μνημείων, ενώ η έντασή του έχει ρυθμιστεί ώστε να προσφέρει επαρκή ορατότητα στον δρόμο δίχως να ανταγωνίζεται τη φωτισμένη Ακρόπολη.Η παρέμβαση επεκτείνεται και πέρα από τους κεντρικούς ιστούς. Στο παράπλευρο μονοπάτι της Διονυσίου Αρεοπαγίτου, καθώς και στην οδό Θεωρίας, τοποθετήθηκαν χαμηλά φωτιστικά σώματα, τα οποία ενισχύουν το φως στα σημεία όπου χρειάζεται. Σε περιοχές που μέχρι σήμερα παρέμεναν περισσότερο σκοτεινές προστέθηκε επίσης ήπιος φωτισμός στη φύτευση. Για πρώτη φορά φωτίστηκαν ακόμη και συγκεκριμένα αρχαιολογικά ευρήματα κατά μήκος της διαδρομής. Ανάμεσά τους βρίσκεται η ρωμαϊκή δεξαμενή λίγο πριν από την είσοδο του Ηρωδείου, η οποία αποκτά πλέον παρουσία και στη βραδινή εικόνα του περιπάτου.Λιγότερη φωτορύπανσηΠίσω από την τελική εικόνα υπάρχει και ένα σημαντικό τεχνικό κομμάτι. Τα νέα φωτιστικά σώματα έχουν σχεδιαστεί για μεγάλη διάρκεια ζωής, ενώ η λειτουργία τους μπορεί να ελέγχεται και να ρυθμίζεται απομακρυσμένα από τις αρμόδιες υπηρεσίες του Δήμου Αθηναίων. Παράλληλα, χρησιμοποιούνται ειδικοί φακοί και εξαρτήματα που περιορίζουν τη θάμβωση και τη φωτορύπανση. Έτσι το φως κατευθύνεται εκεί όπου πραγματικά χρειάζεται, επιτυγχάνοντας μεγαλύτερη ομοιομορφία κατά μήκος της διαδρομής και ενισχύοντας την αίσθηση ασφάλειας για όσους περπατούν στην περιοχή τις βραδινές ώρες.Με τη νέα παρέμβαση, ο κύκλος των έργων περνά ουσιαστικά από τον ίδιο τον Ιερό Βράχο στον δημόσιο χώρο που τον περιβάλλει. Και ίσως εκεί βρίσκεται η μεγαλύτερη σημασία του νέου φωτισμού. Στο ότι επιχειρεί να κάνει αισθητή την παρουσία του όσο χρειάζεται, αφήνοντας τελικά τον πρωταγωνιστικό ρόλο στην Ακρόπολη, στην πέτρα, στα αρχαιολογικά ίχνη και σε μια από τις ωραιότερες βραδινές διαδρομές της Αθήνας.