Θόδωρος Αγγελόπουλος: Ο Έλληνας σκηνοθέτης που καθήλωσε τον παγκόσμιο κινηματογράφο

Έφυγε από τη ζωή σαν σήμερα, 24 Ιανουαρίου του 2012, σε ηλικία 77 ετών

🕛 χρόνος ανάγνωσης: 3 λεπτά ┋ 🗣️ Ανοικτό για σχολιασμό

Έλληνας σκηνοθέτης με διεθνή ακτινοβολία και κορυφαίες διακρίσεις, ο Θεόδωρος Αγγελόπουλος θεωρείται ο σημαντικότερος κινηματογραφιστής που ανέδειξε ποτέ η χώρα μας και ένας από τους σπουδαιότερους δημιουργούς στην ιστορία του παγκόσμιου σινεμά. Δημιουργός της εμβληματικής ταινίας Ο Θίασος (1974), ανέπτυξε ένα μοναδικό κινηματογραφικό σύμπαν, στο οποίο κυριαρχούν η μετανάστευση, η επιστροφή στην πατρίδα και η ταραγμένη ελληνική ιστορία του 20ού αιώνα.

Το βλέμμα που όρισε τον ελληνικό κινηματογράφο

Ο Θεόδωρος Αγγελόπουλος γεννήθηκε στην Αθήνα στις 27 Απριλίου 1935. Μεγάλωσε στον Άγιο Παντελεήμονα και φοίτησε στο Β΄ Γυμνάσιο Αρρένων, έχοντας συμμαθητές προσωπικότητες που αργότερα θα σημάδευαν τα γράμματα και τις τέχνες, όπως ο Χρήστος Γιανναράς, ο Λευτέρης Παπαδόπουλος και ο Αλέκος Φασιανός.

Η πρώτη του επαφή με τον κινηματογράφο ήρθε στα παιδικά του χρόνια, όταν παρακολούθησε την ταινία Angels With Dirty Faces του Μάικλ Κέρτιζ. Μια σκηνή με τον ήρωα να οδηγείται στην ηλεκτρική καρέκλα, με τις σκιές να μεγαλώνουν στον τοίχο και μια κραυγή αγωνίας, σημάδεψε ανεξίτηλα τη μνήμη του. Όπως θα πει αργότερα, «ο κινηματογράφος μπήκε στη ζωή μου με μια σκιά και μια κραυγή».

Το 1953 εισήχθη στη Νομική Σχολή Αθηνών, την οποία εγκατέλειψε λίγο πριν το πτυχίο. Μετά τη στρατιωτική του θητεία, το 1961, μετέβη στο Παρίσι, όπου σπούδασε γαλλική φιλολογία, κινηματογραφία και εθνολογία στη Σορβόννη, παρακολουθώντας μαθήματα δίπλα σε κορυφαίους διανοητές, όπως ο Ζορζ Σαντούλ και ο Κλοντ Λεβί-Στρος. Εργάστηκε παράλληλα για να συντηρηθεί και φοίτησε στη σχολή κινηματογράφου IDHEC, την οποία τελικά εγκατέλειψε, παραμένοντας όμως ενεργός στον παρισινό κινηματογραφικό κύκλο και μαθητεύοντας δίπλα στον Ζαν Ρους.

Επιστρέφοντας στην Ελλάδα το 1964, εργάστηκε ως κριτικός κινηματογράφου στη Δημοκρατική Αλλαγή, ενώ το 1969 συνίδρυσε με τον Βασίλη Ραφαηλίδη το περιοδικό Σύγχρονος Κινηματογράφος, που αποτέλεσε το θεωρητικό υπόβαθρο του Νέου Ελληνικού Κινηματογράφου. Η πρώτη του μεγάλου μήκους ταινία, Αναπαράσταση (1970), απέσπασε βραβεία στην Ελλάδα και το εξωτερικό και καθιέρωσε το ιδιαίτερο ύφος του, με μεγάλα πλάνα-σεκάνς, λιτό διάλογο και έντονη ιστορική και πολιτική φόρτιση.

Η διεθνής αναγνώριση ήρθε με το ιστορικοπολιτικό τρίπτυχο «Μέρες του ’36», «Ο Θίασος» και «Οι Κυνηγοί», μέσα από το οποίο αφηγήθηκε την ελληνική ιστορία από τη δικτατορία Μεταξά έως τον Εμφύλιο. Ο Θίασος θεωρείται μέχρι σήμερα η κορυφαία στιγμή του ελληνικού κινηματογράφου και μία από τις σημαντικότερες ταινίες όλων των εποχών παγκοσμίως.

Το 1980 τιμήθηκε με τον Χρυσό Λέοντα της Βενετίας για τον Μεγαλέξανδρο, ενώ ακολούθησαν έργα-σταθμοί όπως Το Ταξίδι στα Κύθηρα, Ο Μελισσοκόμος, Τοπίο στην Ομίχλη, Το Μετέωρο Βήμα του Πελαργού και Το Βλέμμα του Οδυσσέα. Το 1998 κατέκτησε τον Χρυσό Φοίνικα στις Κάννες με την ταινία Μια Αιωνιότητα και Μία Μέρα, επισφραγίζοντας την παγκόσμια αναγνώρισή του.

Στα τελευταία χρόνια της ζωής του εργάστηκε πάνω στην τριλογία που ξεκίνησε με Το Λιβάδι που Δακρύζει και Η Σκόνη του Χρόνου. Το έργο θα έμενε ανολοκλήρωτο. Στις 24 Ιανουαρίου 2012, ο Θεόδωρος Αγγελόπουλος τραυματίστηκε θανάσιμα σε τροχαίο στη Δραπετσώνα, κατά τη διάρκεια γυρισμάτων της ταινίας Η Άλλη Θάλασσα.