Στέρλινγκ Χέιντεν: Οι θρυλικοί ρόλοι, ο Μακάρθι και η καταφυγή στη θάλασσα

Από τους σημαντικότερους μεταπολεμικούς ηθοποιούς του Χόλιγουντ και ένας από τους πλέον αγαπημένους των κορυφαίων σκηνοθετών της εποχής του, ο Στέρλινγκ Χέιντεν, που διακρίθηκε ιδιαίτερα σε φιλμ νουάρ και γουέστερν, θα μπορούσε να χαρακτηριστεί και λόγω της γοητευτικής, αρρενωπής και επιβλητικής του εμφάνισης - όμορφος, ξανθός, πανύψηλος, τραχύς και με σκληρά βαρύτονη φωνή - αλλά και με εντελώς διαφορετικές πολιτικές θέσεις, ως το αντίπαλον δέος του Τζον Γουέιν.

Όμως, ο Χέιντεν, ήταν πολλά περισσότερα απ’ τα παραπάνω, καθώς είχε μία πολυτάραχη, σχεδόν μυθιστορηματική, ζωή. Λάτρεψε τη θάλασσα, βούτηξε με το κεφάλι στις περιπέτειες, υπήρξε αξιωματικός του OSS (Γραφείο Πληροφοριών) κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και στη συνέχεια μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος των ΗΠΑ, κάτι που του στοίχισε ιδιαίτερα, ενώ στο τέλος της 40χρονης καριέρας του διακρίθηκε και στο σινεμά του λεγόμενου Νέου Χόλιγουντ, τη δεκαετία του ‘70.

Πρωταγωνιστής σε αρκετές υπέροχες ταινίες, ειδικά τη δεκαετία του ‘50, θα διακριθεί στη συνέχεια και σε απαιτητικούς ρόλους χαρακτήρων. Αλήθεια, ποιος μπορεί να ξεχάσει τις ανεπανάληπτες ερμηνείες του στην αντιπολεμική σάτιρα του Κιούμπρικ, «SOS Πεντάγωνο Καλεί Μόσχα», στον ρόλο του τρελαμένου μιλιταριστή στρατηγού και το λογύδριο, με το πούρο στο στόμα, περί «σωματικών υγρών» και στο έπος του Κόπολα, «Ο Νονός», που υποδύθηκε αξεπέραστα τον ελεεινό διεφθαρμένο αστυνομικό Μακλάσκι;

Συμπληρώνοντας, σε λίγες ημέρες, 110 χρόνια από τη γέννησή του (26 Μαρτίου 1916) και σε λίγες εβδομάδες 40 χρόνια από τον θάνατό του, είναι ευκαιρία να θυμηθούμε ορισμένες από τις αξιομνημόνευτες ερμηνείες του σε εξαιρετικές ταινίες, που θα έχουν για πάντα τον δικό τους χώρο στην κινηματογραφική ιστορία, αλλά και τις σημαντικότερες στιγμές της πολυκύμαντης ζωής του, καθώς και τους λόγους που τον οδήγησαν στον αλκοολισμό και στη θλίψη.

Θαλασσινός ταξιδευτής

Γεννήθηκε στο Άσπερ Μοντκλέρ του Νιου Τζέρσεϊ, ενώ σε ηλικία εννέα ετών, μετά τον θάνατο του πατέρα του Τζορτζ Γουόλτερ, υιοθετήθηκε από τον δεύτερο σύζυγο της μητέρας του, Φράνσις, τον Τζακ Χέιντεν, του οποίου πήρε το όνομά. Ο Χέιντεν παράτησε το λύκειο σε ηλικία 16 ετών και βρήκε δουλειά σε μια σκούνα, καθώς λάτρεψε τη θάλασσα. Αργότερα, εργάστηκε ως ψαράς και σε ατμόπλοιο. Αφού απέκτησε την άδεια πλοιάρχου, από το 1937, δούλεψε σε κρουαζιερόπλοιο ταξιδεύοντας σε όλο τον κόσμο, αποκτώντας τεράστιες εμπειρίες.

Από το ψαράδικο στην Paramount

Το 1938, κατά τη διάρκεια ενός διαγωνισμού Ψαράδων στη Μασαχουσέτη, δημοσιεύτηκε μία φωτογραφία του στο εξώφυλλο ενός περιοδικού, κάτι που θα τραβήξει το ενδιαφέρον της Paramount. Του ζητήθηκε να περάσει από δοκιμή στη Νέα Υόρκη και άμεσα υπέγραψε επταετές συμβόλαιο με το αστρονομικό ποσό των 250 δολαρίων την εβδομάδα. Ο ίδιος θυμήθηκε αργότερα ότι ήταν «εντελώς χαμένος, αδαής, νευρικός», αλλά τα χρήματα ήταν πολλά για να πει όχι.

Ο ξανθός θεός

Η Paramount, το 1940, υποδέχθηκε τον νεαρό Χέιντεν ως τον «πιο όμορφο άντρα στο σινεμά» και σαν «ξανθό θεό των Βίκινγκ», ενώ στην πρώτη του ταινία τον επόμενο χρόνο έπαιξε μαζί με την Μαντλίν Κάρολ, την πρώτη του σύζυγο, σε σκηνοθεσία του Έντουαρντ Γκρίφιθ, αλλά μέχρι το τέλος του χρόνου, τα είχε παρατήσει, λέγοντας ότι «δεν είμαι ηθοποιός, είμαι ναύτης».

Πεζοναύτης και παρτιζάνος

Το 1943, κατατάχθηκε στους πεζοναύτες, για να πολεμήσει, στάλθηκε στη Σκωτία, αλλά εκεί έσπασε τον αστράγαλό του και τον αποστράτευσαν. Ωστόσο, μόλις ανάρρωσε από τον τραυματισμό του, επέστρεψε στους πεζοναύτες, αλλά ως Τζον Χάμιλτον, για να ξεκόψει με τη φήμη του στο Χόλιγουντ. Μετά την αποφοίτηση του από τη Σχολή Υποψηφίων Αξιωματικών Πεζοναυτών, μετατάχθηκε ως ανθυπολοχαγός και μυστικός πράκτορας στο Γραφείο Πληροφοριών, όπου έλαβε το Ασημένιο Αστέρι, για την ανδρεία του στα Βαλκάνια και στη Μεσόγειο. Ο φάκελός του αναφέρει ότι απέδειξε μεγάλο θάρρος, πραγματοποιώντας επικίνδυνα θαλάσσια ταξίδια σε εχθρικές περιοχές, ενώ έλαβε και έναν έπαινο από τον Στρατάρχη Τίτο, για τον ηρωισμό και τη συνεργασία του με τις παρτιζάνικες ομάδες στην Κροατία.

Το κυνήγι μαγισσών και ο αλκοολισμός

Ο θαυμασμός του για τους κομμουνιστές αντάρτες τον οδήγησε να γίνει μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος στις ΗΠΑ, για σύντομο χρονικό διάστημα, ένα γεγονός που τον έβαλε στο στόχαστρο της Επιτροπής Αντιαμερικάνικων Δραστηριοτήτων. Ο Χέιντεν, για να ξεφύγει από το «κυνήγι μαγισσών» και του Μακάρθι, έδωσε ορισμένα ονόματα συναδέλφων του, αλλά όπως έγινε γνωστό αργότερα, ήταν άνθρωποι που ήδη είχαν κατηγορηθεί και δεχθεί τις κατηγορίες. Όπως είπε, η δεύτερη σύζυγός του Μπέτι Ντε Νουν, τα ονόματα που ανέφερε ο Χέιντεν ήταν ήδη στα χέρια της διαβόητης επιτροπής, καθώς η ίδια εξασφάλισε αντίγραφο του κατάλογου των μελών του Κομμουνιστικού Κόμματος. Στη συνέχεια, ο Χέιντεν αρνήθηκε κάθε συνεργασία με τον Μακαρθισμό και να δώσει κι άλλα ονόματα, αλλά, παρά ταύτα, οι ενοχές που ένιωθε τον ώθησαν στον αλκοολισμό και την κατάθλιψη.

Στη Ζούγκλα της Ασφάλτου

Ωστόσο, η καριέρα του άρχισε να παίρνει τα πάνω της, λόγω και της ευνοϊκής μεταχείρισης που είχε για την ανδρεία του στον πόλεμο. Έτσι, αφού παίξει στο γουέστερν «Ελ Πάσο», το 1950 πρωταγωνίστησε στο αριστουργηματικό φιλμ νουάρ, για τον υπόκοσμο και το αμερικάνικο όνειρο, του Τζον Χιούστον, «Η Ζούγκλα της Ασφάλτου», στον ρόλο ενός σκληρού ληστή, έχοντας δίπλα του μεταξύ άλλων και την σχεδόν άγνωστη ακόμη Μέριλιν Μονρόε.

Επιβλητικός απέναντι ακόμη και στην Κρόφορντ

Η εντυπωσιακή του ερμηνεία, θα του ανοίξει ακόμη μεγαλύτερους δρόμους στην καριέρα του και το 1954 θα παίξει στο έξοχο θρίλερ «Οι Τρομοκράτες», δίπλα στον Φρανκ Σινάτρα, ενώ την ίδια χρονιά θα συμπρωταγωνιστήσει δίπλα στο ιερό τέρας του Χόλιγουντ Τζόαν Κρόφορντ στο εμβληματικό γουέστερν «Johnny Guitar» του Νίκολας Ρέι. Εδώ, πρέπει να σημειωθεί ότι η συνύπαρξη με την Κρόφορντ δεν ήταν ό,τι πιο εύκολο για οποιονδήποτε ηθοποιό, αλλά ο Χέιντεν κατάφερε εν πολλοίς να τιθασεύσει, με την επιβλητική του προσωπικότητα, τον ακραίο χαρακτήρα της αδιαμφισβήτητης σταρ. Και ταυτόχρονα, να παραδώσει μία εκπληκτική, μετρημένη ερμηνεία και να συνδέσει το όνομά του με ένα απ’ τα ελάχιστα καλλιτεχνικά γουέστερν, που συνδυάστηκε δεξιοτεχνικά από τον Ρέι με το φιλμ νουάρ, δυο κινηματογραφικά είδη, που θα υπηρετούσε έξοχα ο πανύψηλος ηθοποιός.

Στο ντεμπούτο του Κιούμπρικ

Δυο χρόνια μετά, πρωταγωνίστησε στο σκηνοθετικό ντεμπούτο του Κιούμπρικ και στο φιλμ νουάρ «Το Χρήμα της Οργής», με το οποίο ο ιδιοφυής δημιουργός έδειξε το ταλέντο του, έχοντας ως συμπαραστάτη τον Χέιντεν, που για μια ακόμη φορά θα είναι άψογος. Το φιλμ, πήγε καλά και στα ταμεία, όπως και πολλά άλλα (κυρίως νουάρ και γουέστερν), στα οποία πρωταγωνίστησε ο Χέιντεν.

Εκφραστικό μεγαλείο

Ο Χέιντεν, που ποτέ δεν έχασε την επαφή του με τη θάλασσα, άρχισε σιγά σιγά να απομακρύνεται από τα στούντιο, γράφοντας την αυτοβιογραφία του και ακόμη ένα ταξιδιωτικό μυθιστόρημα, με αιχμές για την παρακμή του αμερικάνικου ονείρου και την ήττα της αμερικάνικης δημοκρατίας. Ωστόσο, ο Κιούμπρικ τον έπεισε να επιστρέψει στα πλατό για να παίξει τον ανεπανάληπτο ρόλο του Ρίπερ στο «SOS Πεντάγωνο Καλεί Μόσχα». Όπως και ο δαιμόνιος Κόπολα στον «Νονό», στον οποίο η αναπάντεχη ερμηνεία του στον ρόλο ενός απεχθή διεφθαρμένου αστυνομικού τον κατέστησε έναν από τους σημαντικότερους καρατερίστες. Επίσης, σημαντική είναι η εμφάνισή του και στο επικό πολιτικό δράμα «1900» του Μπερτολούτσι.

Ασυγχώρητος

Πέθανε από καρκίνο στις 23 Μαΐου του 1986, σε μια παραλιακή πόλη της Καλιφόρνιας, κοντά στην αγαπημένη του θάλασσα, αφήνοντας πίσω του έξι παιδιά, από τους τρεις συνολικά γάμους του και την πεποίθησή του, από το 1960 κιόλας, ότι δεν ήταν ηθοποιός, αλλά ναυτικός και συγγραφέας. Όσο για την -παρότι, ελάχιστης σημασίας - συμμετοχή του, σε μία από τις μελανότερες σελίδες της αμερικάνικης ιστορίας, του μακαρθισμού, δεν μπόρεσε ποτέ να συγχωρήσει τον εαυτό του, να ξεπλύνει τις τύψεις, ακόμη και όταν βρισκόταν καταμεσής του ωκεανού.

*Με πληροφορίες του Χάρη Αναγνωστάκη (ΑΠΕ-ΜΠΕ)

Διαβάστε ακόμη

Λίβανος: «Προοίμιο χερσαίας εισβολής» η ανατίναξη γέφυρας στα νότια της χώρας - Τι λέει το Ισραήλ

Πόλεμος στη Μέση Ανατολή: Επόμενοι στόχοι οι σταθμοί ηλεκτρικής ενέργειας; Οι απειλές Τραμπ και Ιράν

Συνελήφθησαν δυο νεαροί για τη δολοφονία του γνωστού τραγουδιστή στην Καρδίτσα - Η διαφωνία και η μοιραία μαχαιριά

Ένοχος για απάτη με τεχνητή νοημοσύνη: Πώς «έκλεψε» εκατομμύρια από τη μουσική βιομηχανία